Një studim i gjerë mbi binjakët identikë tregon se gjenet e njerëzve ndikojnë në ndjeshmërinë e tyre ndaj përvojave të jetës, gjë që nga ana tjetër i bën ata më shumë ose më pak të ndjeshëm ndaj problemeve të shëndetit mendor.
Është një pyetje e lashtë: a është natyra apo edukimi, më përgjegjës për mënyrën se si dalim në jetë?
Shkencëtarët kanë besuar prej kohësh se një kombinim i gjeneve dhe mjedisit tonë – dietat tona, stili i jetesës, ngjarjet traumatike dhe shumë më tepër – formësojnë personalitetet dhe rezultatet tona shëndetësore.
Tani, një studim i ri tregon se ekziston një hap tjetër i përfshirë, me gjenet tona që ndikojnë në mënyrën se si reagojmë ndaj përvojave tona të jetës – dhe këto rrugë e bëjnë më shumë ose më pak të mundshme, që ne të përballemi me një mori gjendjesh psikologjike.
Studimi, i cili u botua në revistën Nature Human Behaviour, analizoi të dhëna nga gati 22,000 binjakë identikë në 11 studime, në atë që studiuesit thanë se ishte studimi më i madh deri më tani që ka hartëzuar të gjithë ADN-në e binjakëve identikë.
Ata identifikuan lidhje gjenetike-mjedisore me gjendje aq të gjera sa ankthi, depresioni, përvojat psikotike, neuroticizmi, autizmi dhe çrregullimi i hiperaktivitetit të deficitit të vëmendjes (ADHD).
“Këto gjetje konfirmojnë se gjenet ndikojnë në tiparet psikiatrike dhe neurozhvillimore pjesërisht, duke ndikuar në mënyrën se si njerëzit reagojnë ndaj botës përreth tyre”, tha në një deklaratë Thalia Eley, një nga autoret e studimit dhe profesoreshë e gjenetikës zhvillimore të sjelljes në King’s College London.
Si u krye studimi
Studiuesit studiuan binjakët identikë sepse ata kanë pothuajse të njëjtin kod gjenetik, duke bërë të mundur që të përqendrohemi në mënyrën se si ADN-ja e njerëzve dhe përvojat e jetuara bashkëveprojnë – dhe çfarë do të thotë kjo mbivendosje për mirëqenien tonë.
Për shembull, nëse binjakët identikë kishin gjene që i bënin ata më të ndjeshëm ndaj faktorëve mjedisorë, pritej që ata të ishin të ndryshëm nga njëri-tjetri, sepse secili prej tyre kishte përvoja unike jetësore që i vendosnin në rrugë të ndryshme, për sa i përket shëndetit mendor.
Por nëse binjakët identikë kishin gjene që i bënin ata më pak të ndjeshëm ndaj faktorëve të jashtëm, pritej që ata të kishin tipare më të ngjashme me njëri-tjetrin.
Duke e ditur këtë, studiuesit identifikuan gjene të veçanta që dukeshin se mbanin më shumë peshë se të tjerat.
Studimi zbuloi se gjenet që lidhen me rritjen ishin të lidhura me tipare autistike, ndërsa gjenet që lidhen me reaktivitetin ndaj stresit ishin të lidhura me depresionin, dhe gjenet që ndihmojnë në rregullimin e hormoneve të stresit ishin të lidhura me përvoja të ngjashme me psikozën.
Studiuesit thanë se gjetjet mund të përdoren për të kuptuar më mirë se si lidhja ADN-së me stilin e jetës formëson rezultatet shëndetësore të njerëzve dhe çfarë do të thotë kjo për njerëzit që vuajnë nga probleme serioze të shëndetit mendor ose neurologjike.
“Disa njerëz janë më të ndjeshëm ndaj rrethanave të tyre dhe kjo mund të jetë pozitive në rrethana të mira, por mund ta bëjë jetën më sfiduese sesa për të tjerët në rrethana stresuese”, tha Eley./ Euronews.
