Pikërisht më 10 mars 1876, Alexander Graham Bell ftoi asistentin e tij përmes një teli nga dhoma tjetër në laboratorin e tij në Boston. Një shekull e gjysmë më vonë, ajo thirrje eksperimentale rezonon në miliarda pajisje në mbarë botën.
Ndonjëherë, revolucionet më të mëdha nisin me fjalët më të zakonshme. Fiks 150 vjet më parë, në një ditë si kjo e sotmja, u shënua një nga momentet më përcaktuese të historisë moderne: transmetimi i parë i suksesshëm i zërit njerëzor përmes një teli.
Më 10 mars 1876, në një laborator të vogël në Boston, shpikësi skocez-amerikan Alexander Graham Bell bëri atë që deri atëherë konsiderohej e pamundur. Përmes një pajisjeje të re eksperimentale, ai i foli asistentit të tij, Thomas Watson. Fjalët e tij të para, tashmë të gdhendura përgjithmonë në historinë e shkencës, ishin të thjeshta dhe praktike:
“Z. Watson — ejani këtu — dua t’ju shoh.”
Nga një dhomë në tjetrën, drejt një bote të ndërlidhur
Kur Watson dëgjoi qartë zërin e Bell-it nga dhoma fqinje dhe nxitoi drejt tij, ai nuk po i përgjigjej thjesht një thirrjeje për ndihmë pune; ai po bëhej dëshmitari i parë i lindjes së telekomunikacionit modern.
Ky moment shënoi kalimin epokal nga koha e telegrafit—ku mesazhet duheshin koduar në pika dhe vija përmes kodit Mors—në epokën e komunikimit të drejtpërdrejtë dhe të menjëhershëm zanor. Aparati i Bell-it, i cili përdorte një lëng për të transformuar dridhjet e zërit në rryma elektrike të ndryshueshme, theu barrierat e distancës që kishin kufizuar njerëzimin për mijëvjeçarë.
Një trashëgimi 150-vjeçare
Sot, teksa bota shënon fiks një shekull e gjysmë nga ajo pasdite historike në Boston, teknologjia ka evoluar në mënyra që vetë shpikësi vështirë se mund t’i imagjinonte. Nga telefonat e parë me kabllo të rëndë dhe operatorët manualë, te rrjetet celulare, interneti me brez të gjerë dhe komunikimi satelitor global, bota është bërë një fshat i vogël.
Megjithatë, çdo thirrje zanore, çdo videotelefonatë ndërkontinentale dhe çdo mesazh zanor që dërgojmë sot nga pajisjet tona inteligjente, e ka zanafillën tek ajo kërkesë e thjeshtë e një shpikësi për asistentin e tij, 150 vjet më parë.
Kush e shpiku vërtet telefonin? Beteja historike e patentave
Megjithëse historia njeh Alexander Graham Bell si babanë e telefonit, rruga e tij drejt lavdisë nuk ishte e paqme. Shpikja e telekomunikacionit zanor ishte epiqendra e një prej betejave më të ashpra ligjore në historinë e shkencës.
Më 14 shkurt 1876, Bell dhe inxhinieri amerikan Elisha Gray dorëzuan dokumentet për shpikjen e telefonit në Zyrën e Patentave në SHBA në të njëjtën ditë. Përfaqësuesit e Bell arritën të regjistronin aplikimin të parët, duke i siguruar atij patentën historike (nr. 174,465) më 7 mars 1876—vetëm tre ditë para se të kryente telefonatën e tij të parë të suksesshme.
Për shkak të vlerës së jashtëzakonshme komerciale të kësaj shpikjeje, Kompania e Telefonit “Bell” u përball me mbi 600 padi gjyqësore në vitet në vijim nga shpikës të tjerë (përfshirë Gray dhe Thomas Edison) që pretendonin autorësinë. Kompania e Bell i fitoi të gjitha betejat ligjore, duke e vulosur emrin e tij në histori.
“Gjeniu i harruar” Antonio Meucci
Debati për shpikësin e vërtetë vazhdon edhe sot. Në vitin 2002, Dhoma e Përfaqësuesve në SHBA kaloi një rezolutë që njihte zyrtarisht kontributin e emigrantit italian Antonio Meucci. Ai kishte demonstruar një pajisje të quajtur “teletrofono” në vitin 1860, por nuk kishte pasur asnjëherë mjetet financiare (rreth 10 dollarë në atë kohë) për ta rinovuar patentën e tij paraprake, duke humbur kështu të drejtat pak para se Bell të regjistronte shpikjen e tij.
