Kreu i Partisë Demokratike, Sali Berisha, zhvilloi të martën një konferencë për mediat në selinë blu, ku në fokus të fjalës së tij ishte përvjetori i 27-të i ndërhyrjes së NATO kundër Serbisë, që sipas tij solli çlirimin e Kosovës nga regjimi i Slobodan Milosheviç.
Në deklaratën e tij, Berisha theksoi se ndërhyrja e NATO-s përbën një nga momentet më të rëndësishme historike për shqiptarët, duke u shprehur se “çdo shqiptar përulet me mirënjohje të pakufishme” ndaj Aleancës.
Ai i bëri thirrje të drejtpërdrejtë United States dhe strukturave të NATO-s që të ndërmarrin hapa konkretë për anëtarësimin e Kosovës në Aleancë, duke e cilësuar këtë si një të drejtë të merituar dhe një zhvillim me rëndësi strategjike për rajonin.
Sipas Berishës, përfshirja e Kosovës në NATO do të shërbente si një mesazh i qartë kundër ambicieve destabilizuese të Vladimir Putin në Ballkan, ndërsa shtoi se kufiri i NATO-s duhet të përkojë me kufijtë e Kosovës.
Në vijim, ai vlerësoi Kosovën si një model frymëzimi për vendet e rajonit, duke nënvizuar zhvillimin e saj në aspektin ekonomik dhe demokratik. Në fund, Berisha i bëri thirrje Kongresit amerikan që të shqyrtojë seriozisht anëtarësimin e Kosovës në NATO, duke shtuar se opozita shqiptare në Asamblenë Parlamentare të NATO-s do ta ndjekë më tej këtë nismë.
Duke folur rreth thirrjes për anëtarësimin e Kosovës në NATO, gatishmërinë në aspektin ushtarak dhe të sigurisë, eksperti i sigurisë, Bedri Elezi, ka folur për gazetën “Bota sot”.
Sipas tij, ky proces duhet parë përmes tre dimensioneve kryesore.
“Çështja e anëtarësimit të Kosovës në NATO përfaqëson një nga temat më të ndjeshme dhe më komplekse në arkitekturën e sigurisë së Ballkanit Perëndimor. Ajo nuk është thjesht një objektiv politik i një shteti të ri, por një proces që prek drejtpërdrejt balancat rajonale, interesat e fuqive të mëdha dhe vetë strukturën e sigurisë euroatlantike. Në thelb, ky proces duhet parë përmes tre dimensioneve kryesore: dimensionit të brendshëm (kapacitetet e Kosovës) dimensionit rajonal (raporti me Serbia dhe stabiliteti në Ballkan) dimensionit global (përplasja gjeopolitike me Vladimir Putin dhe ndikimin rus)”, deklaron Elezi.
Ai ka folur rreth vlerësimit strategjik dhe realizueshmërisë.
“Vlerësim strategjik i realizueshmërisë! Në një analizë të ftohtë strategjike, anëtarësimi i Kosovës në NATO nuk duhet parë si proces linear, por si një zhvillim i varur nga faktorë të shumtë politikë dhe gjeopolitikë. Afatshkurtër (1–3 vite) Në këtë fazë, anëtarësimi mbetet praktikisht i parealizueshëm. Arsyeja kryesore nuk lidhet me kapacitetet ushtarake të Kosovës, por me: mungesën e konsensusit brenda NATO-s faktin që disa shtete anëtare nuk e njohin pavarësinë e Kosovës ndjeshmërinë e lartë të raportit me Serbinë Kjo e vendos procesin në një bllokadë politike, jo teknike. — Afatmesëm (3–7 vite) Kjo periudhë paraqet një dritare potenciale mundësie, por vetëm nëse ndodhin zhvillime të rëndësishme: avancim i dialogut Kosovë–Serbi rritje e numrit të njohjeve ndërkombëtare ndryshim i qëndrimit të disa vendeve skeptike brenda NATO-s Në këtë fazë, Kosova mund të kalojë nga një status “partner sigurie” në një kandidat real për anëtarësim. — Afatgjatë (7–15 vite) Nëse trendi aktual pro-perëndimor vazhdon dhe nëse balancat gjeopolitike nuk ndryshojnë në favor të aktorëve kundërshtues, anëtarësimi i Kosovës në NATO bëhet një zhvillim i mundshëm dhe strategjikisht i pritshëm”, shprehet eksperti.
Bedri Elezi
Prania e KFOR-it mbetet garancia, thotë Elezi, duke shtuar se Kosova ka bërë hapa të rëndësishëm në ndërtimin e kapaciteteve të saj të sigurisë.
“Konteksti i sigurisë dhe varësia strategjike! Një element kyç në analizë është fakti që siguria e Kosovës aktualisht nuk është plotësisht autonome. Prania e KFOR mbetet garancia kryesore për stabilitetin e përgjithshëm. Kjo situatë krijon një paradoks: nga njëra anë, Kosova është nën mbrojtjen e NATO-s nga ana tjetër, nuk është pjesë e mekanizmave vendimmarrës të saj Ky dualizëm e bën anëtarësimin një domosdoshmëri strategjike në afatgjatë. Kapacitetet ushtarake – progres dhe kufizime! Kosova ka bërë hapa të rëndësishëm në ndërtimin e kapaciteteve të saj të sigurisë, veçanërisht përmes transformimit të Forcës së Sigurisë. Progresi rritje e profesionalizmit dhe standardizimit bashkëpunim intensiv me partnerët perëndimorë zhvillim gradual i doktrinës mbrojtëse Kufizimet Megjithatë, kufizimet janë të thella dhe strukturore: mungesë e mbrojtjes ajrore dhe kapaciteteve të avancuara varësi nga mbështetja ndërkombëtare për operacione të nivelit të lartë kufizime buxhetore që pengojnë modernizimin e shpejtë Në këtë kontekst, Kosova mbetet një aktor në zhvillim, jo një fuqi ushtarake e konsoliduar”, pohon Elezi.
Anëtarësimi i Kosovës në NATO sipas Elezit do të interpretohej nga Serbia si humbje strategjike, konsolidim i pavarësisë së Kosovë në planin ndërkombëtar zgjerim i drejtpërdrejtë i NATO-s në hapësirën e saj të ndikimit..
“ Dimensioni rajonal – raporti me Serbinë! Raporti me Serbia është faktori më kritik në këtë proces. Anëtarësimi i Kosovës në NATO do të interpretohej nga Serbia si: humbje strategjike konsolidim i pavarësisë së Kosovës në planin ndërkombëtar zgjerim i drejtpërdrejtë i NATO-s në hapësirën e saj të ndikimit Kjo mund të prodhojë: tensione të forta politike në afatshkurtër rritje të retorikës nacionaliste por njëkohësisht edhe një efekt deterrence që e bën konfliktin ushtarak të pamundur në afatgjatë”, thekson eksperti.
Në fund ai flet edhe rreth ndikimit të Rusisë dhe skenarëve të mundshëm.
“ Dimensioni gjeopolitik – roli i Rusisë! Ndikimi i Vladimir Putin në Ballkan është i lidhur ngushtë me përpjekjet për të penguar zgjerimin e NATO-s. Kosova përfaqëson një pikë strategjike në këtë përballje. Anëtarësimi i saj në NATO do të kishte efektet e mëposhtme: dobësim i ndikimit rus në rajon reduktim i hapësirës për operacione hibride forcim i boshtit pro-perëndimor Për këtë arsye, kjo çështje nuk është vetëm rajonale, por pjesë e një rivaliteti më të gjerë global. Analiza e skenarëve Në bazë të zhvillimeve aktuale, identifikohen katër skenarë kryesorë: 1. Integrim gradual (më realist) Kosova avancon përmes reformave dhe bashkëpunimit të thelluar, duke arritur anëtarësimin në afatmesëm. 2. Status quo e zgjatur (më i mundshëm aktualisht) Procesi mbetet i bllokuar politikisht, ndërsa siguria vazhdon të mbështetet nga KFOR. 3. Eskalim rajonal (rrezik i ulët, por kritik) Tensionet me Serbinë përshkallëzohen dhe procesi integrues ndalet. 4. Anëtarësim i përshpejtuar (probabilitet i ulët) Një krizë gjeopolitike e shtyn NATO-n drejt zgjerimit të shpejtë. VIII. PËRFUNDIME STRATEGJIKE Analiza e përgjithshme tregon se: Kosova është në orbitën e NATO-s, por jo brenda saj pengesat janë më shumë politike sesa ushtarake procesi do të përcaktohet nga zhvillimet gjeopolitike dhe jo vetëm nga progresi i brendshëm”, përfundon Elezi.
