Shumica e njerëzve e marrin qiellin blu si të mirëqenë, por ngjyra e tij mund të ketë ndryshuar në mënyrë dramatike gjatë gjithë historisë së Tokës dhe shkencëtarët thonë se mund të ndryshojë përsëri, raporton BBC sot.
Ka dy faktorë kryesorë që e bëjnë qiellin të duket blu gjatë ditës, thotë Finn Burridge, një interpretues i të dhënave shkencore në Observatorin Mbretëror në Greenwich, Britani e Madhe.
E para është Dielli – drita normale e diellit është e bardhë, që do të thotë se përmban të gjitha ngjyrat e ylberit (të kuqe, të verdhë, jeshile dhe blu), dhe e dyta është përbërja e atmosferës – qielli përmban një numër të madh grimcash të vogla azoti, si dhe oksigjen dhe avuj uji, të cilët shpërndajnë dritën, shton Burridge.
Drita blu ka një gjatësi vale më të shkurtër se shumica e ngjyrave të tjera dhe shpërndahet më shumë, duke e mbushur qiellin me një ngjyrë blu. Ky proces njihet si shpërndarja e Rayleigh-ut, e emëruar sipas fizikantit britanik Rayleigh.
Qielli blu mbi Tokë siç e njohim sot është një zhvillim relativisht i kohëve të fundit në historinë e gjatë të planetit.
Edhe pse nuk ka asnjë mënyrë për të ditur me siguri se si dukej qielli në të kaluarën, shkencëtarët supozojnë se ngjyra e tij mund të ketë ndryshuar në varësi të gazrave në atmosferë në një kohë të caktuar.
Kur Toka u formua rreth 4.5 miliardë vjet më parë, sipërfaqja e saj përbëhej kryesisht nga magmë e shkrirë e nxehtë.
Ndërsa planeti ftohej, sipas një teorie, atmosfera e hershme përbëhej kryesisht nga gazra nga shpërthimet vullkanike dhe aktivitete të tjera gjeologjike, të tilla si dioksidi i karbonit dhe azoti, dhe sasi të vogla metani, me shumë pak oksigjen.
Një ndryshim i madh ndodhi rreth 2.4 miliardë vjet më parë, kur organizmat e hershëm të quajtur cianobaktere (baktere blu-jeshile) filluan të përdorin fotosintezën për të shndërruar rrezet e diellit në energji, duke çliruar sasi të mëdha oksigjeni gjatë këtij procesi.
Oksigjeni filloi të grumbullohej në sasi të konsiderueshme në atmosferë, dhe ndërsa formohej atmosfera e sotme, qielli mori ngjyrën blu që ka sot.
Në afat të shkurtër, qielli blu i Tokës nuk do të zhduket. Edhe pse ndotja, zjarret në pyje, shpërthimet vullkanike dhe stuhitë e rërës mund të ndryshojnë përkohësisht ngjyrën e qiellit, këto ndikime janë jetëshkurtra.
Claire Ryder, profesoreshë e asociuar e meteorologjisë në Universitetin e Reading në Mbretërinë e Bashkuar, thotë se ia vlen të merret në konsideratë edhe se si ndryshimi i klimës mund të ndikojë në ngjyrën e qiellit tonë në të ardhmen.
“Ndërsa temperaturat rriten, ne do të shtojmë gjithnjë e më shumë avuj uji në atmosferë, gjë që mund të lejojë që aerosolet të fryhen me lagështi, duke rritur aftësinë e tyre për të shpërndarë dritën dhe efektin e zbardhjes së qiellit”, shpjegon ajo, raporton BBC Serbian .
Nga ana tjetër, shtoi ajo, “nëse emetimet zvogëlohen në të ardhmen, mund të kemi qiell më të kaltër”.
Dielli bëhet më i ndritshëm ndërsa plaket dhe pas rreth një miliard vjetësh do të lëshojë afërsisht 10 përqind më shumë dritë sesa lëshon tani, thotë Burridge.
Kjo do ta ngrohë Tokën, do të largojë dioksidin e karbonit nga atmosfera dhe përfundimisht do të fillojë të thajë oqeanet tona. Shkencëtari beson se është e mundur që kjo të lirojë sasi të mëdha oksigjeni në atmosferë dhe madje ta bëjë qiellin përkohësisht më intensivisht blu.
Por kur ai oksigjen të zhduket, Burridge thotë se qielli do të bëhet “një atmosferë e bardhë, e verdhë, shumë e nxehtë, e ngjashme me atmosferën e Venusit”.
