Një pyetje që ka trazuar mendjet e shkencëtarëve për më shumë se 30 vjet është se, A ishin dinozaurët tashmë në rrugën e zhdukjes përpara goditjes së asteroidit që shpërtheu shumicën e tyre 66 milionë vjet më parë? Një studim i ri, i realizuar nga një ekip kërkuesish të udhëhequr nga University College London, sjell një perspektivë të re mbi këtë debat të gjatë, duke sugjeruar se nuk është ende e qartë nëse dinosaurët ishin në një fazë rënieje para ngjarjes tragjike që shkatërroi një pjesë të madhe të jetës në Tokë.
Studimi, i botuar në revistën Current Biology, shqyrton të dhënat e fosileve të Amerikës së Veriut për periudhën ndërmjet 66 dhe 84 milionë vjet më parë, domethënë gjatë 18 milionë viteve që i paraprinë goditjes së famshme të asteroidit në fund të periudhës së Kretakut.
Studiuesit analizuan katër familje kryesore dinosaurësh, Ankilosauridet (barngrënës të blinduar, si Ankylosaurus), Ceratopsidet (përfshirë Triceratops), Hadrosaurid (barngrënës me faturim rosash, si Edmontosaurus) dhe Tyrannosaurids (mishngrënës, si Tyrannosaurus).
Rezultatet e studimit sugjerojnë se numri i specieve të dinosaurëve kishte arritur kulmin rreth 75 milionë vjet më parë, por gjatë nëntë milionë viteve që çuan në goditjen e asteroidit, ky numër kishte rënë ndjeshëm. Sidoqoftë, ekipi i hulumtuesve e ka arsyetuar këtë rënie jo si rezultat të një përkeqësimi real të popullatave të dinosaurëve, por si pasojë të kufizimeve në mundësinë e gjetjes së fosileve nga kjo periudhë, kryesisht për shkak të kushteve gjeologjike që e bënin më të vështirë mbledhjen e tyre.
Studiuesit përdorën një teknikë të njohur si modelimi i habitatit, e cila është përdorur më parë në studime të tjera ekologjike për të vlerësuar mundësinë e mbijetesës së specieve në një periudhë të caktuar kohore. Kjo teknikë i lejoi ata të vlerësonin se sa mundësi kishte një specie dinozauri për të jetuar në një zonë të caktuar gjatë 18 milion viteve të fundit të periudhës së Kretakut.
Rezultatet e këtij studimi kanë zbuluar se, ndërkohë që numri i fosileve që mund të gjendeshin në periudhën para goditjes së asteroidit ka pësuar një rënie, probabiliteti që dinosaurët të jetonin në ato zona mbeti në nivele të qëndrueshme. Kjo sugjeron se shtrirja e mjedisit natyror ku ata jetonin mbeti relativisht e pandryshuar dhe se rreziku i zhdukjes nuk ishte i lartë, përveçse si pasojë e goditjes ‘katastrofike’ të asteroidit.
Një tjetër gjetje interesante ishte se, ndërsa përkatësia e fosileve të disa grupeve dinosaurësh ra, për Ceratopsidet si Triceratops, ky fenomen ishte më pak i dukshëm. Studiuesit sugjeruan se këto specie mund të ishin më të favorizuara për t’u ruajtur në terrene më të aksesueshme, si fushat e gjelbra larg lumenjve, një mjedis që ishte dominues gjatë asaj periudhe.
Përfundimet e këtij studimi i hedhin poshtë disa ide të mëparshme që sugjeronin se dinozaurët ishin tashmë në rënie përpara katastrofës që i goditi. Kjo mund të ndikojë ndjeshëm në mënyrën si e kuptojmë historinë e fundit të ekzistencës së dinosaurëve dhe ndikimin që ka pasur goditja e asteroidit mbi këto krijesa të mëdha. Të dhënat fosile të zbuluara, së bashku me përdorimin e metodave të avancuara të modelimit të habitatit, ofrojnë një pasqyrë më të qartë për këtë periudhë kritike në historinë e Tokës.
Ky studim i ri thekson nevojën për më shumë kërkime dhe zbulojmë më shumë detaje për periudhën e ‘Kretakut të Vonë’, për të kuptuar më mirë se çfarë ndodhi me dinosaurët përpara asaj që mund të jetë një nga ngjarjet më të mëdha shkatërruese të planetit. Syri.net-Protothema.
