Vaktet e përgatitura në mikrovalë janë të përshtatshme, por një raport i ri zbulon se sa shumë mund të dëmtojnë shëndetin tonë dhe planetin.
Vaktet në mikrovalë janë një komoditet që është e vështirë t’u rezistosh në një ditë të ngarkuar. Por, një raport i ri paralajmëron se ato mund të shkaktojnë kaos në shëndetin dhe mjedisin tonë.
Artikulli nga Greenpeace International analizon 24 studime të fundit shkencore mbi rreziqet e fshehura shëndetësore të vakteve të gatshme të paketuara në plastikë.
Kjo paraqet një pamje të zymtë: qindra mijëra grimca të vogla plastike që depërtojnë në ushqimin tonë së bashku me kimikate të rrezikshme, që mund të kenë ndikime të gjera në shëndet.
«Njerëzit mendojnë se po bëjnë një zgjedhje të padëmshme kur blejnë dhe ngrohin një vakt të paketuar në plastikë », thotë Graham Forbes, udhëheqës i fushatës globale kundër plastikës nga Greenpeace USA.
“Në realitet, ne po ekspozohemi ndaj një përzierjeje mikroplastikash dhe kimikatesh të rrezikshme, që nuk duhet të jenë kurrë në ose pranë ushqimit tonë.”
Dhe ndotja nuk ndalet në trupin tonë. Tabakatë dhe paketimet plastike të ushqimit ndotin gjatë gjithë ciklit të tyre jetësor – nga nxjerrja e lëndëve djegëse fosile deri te prodhimi që kërkon shumë energji dhe asgjësimi përfundimtar.
Kur vjen koha për të hedhur këto plastika njëpërdorimëshe, materialet e tyre shumështresore i bëjnë ato të vështira për t’u ricikluar. Ndërsa ato zbërthehen në mikro- dhe nanoplastika, këto fragmente të vogla grumbullohen në tokë, lumenj dhe oqeane, duke dëmtuar kafshët dhe duke hyrë përsëri në sistemin tonë ushqimor.
Edhe kur ato ia dalin të përfshihen në ekonominë rrethore, cilësia e plastikës përkeqësohet dhe mund të riçlirojë aditivë të rrezikshëm në produkte të reja.
A janë vaktet e gatshme prej plastike, të sigurta për t’u ngrohur dhe ngrënë?
Raporti paralajmëron se artikujt ushqimorë të zakonshëm të shënuar si ‘i sigurt për mikrovalë’ mund t’u japin siguri të rreme konsumatorëve.
Autorët argumentojnë se etiketa në përgjithësi i referohet qëndrueshmërisë strukturore të enës – jo nëse ajo lëshon mikroplastikë ose aditivë kimikë në ushqim.
Një studim zbuloi se 326,000 deri në 534,000 grimca mikro- dhe nanoplastike depërtonin në simulantët e ushqimit, pas vetëm pesë minutash ngrohjeje në mikrovalë. Nanoplastikat janë mjaftueshëm të vogla, sa të hyjnë potencialisht në organe dhe në qarkullimin e gjakut.
Plastikat dihet gjithashtu se përmbajnë më shumë se 4,200 kimikate të rrezikshme. Shumica e këtyre nuk janë të rregulluara në paketimin e ushqimit dhe disa janë të lidhura me kancerin, infertilitetin, çrregullimet hormonale dhe sëmundjet metabolike, vëren raporti.
Të paktën 1,396 kimikate plastike që vijnë në kontakt me ushqimin janë zbuluar në trupat e njerëzve, me prova në rritje që lidhin ekspozimin ndaj çrregullimeve neuro-zhvillimore, sëmundjeve kardiovaskulare, obezitetit dhe diabetit të tipit 2.
Temperaturat më të larta, kohëzgjatja më e gjatë e ngrohjes, enët e konsumuara dhe ushqimet me yndyrë – të cilat thithin më shumë kimikate – rrisin ndjeshëm sasinë e grimcave plastike dhe aditivëve që depërtojnë në vakte, sipas raportit.
Udhëzimet rregullatore mbi mikroplastikat e lëshuara nga paketimet e ushqimit janë të pamjaftueshme në nivel global, thuhet në raport, duke shtuar se mohimi i industrisë ka kontribuar në vonesat rregullatore.
Në Bashkimin Evropian, për shembull, plastikat në kontakt me ushqimin rregullohen në bazë të ‘limiteve të migrimit’ për substancat kimike të njohura, bazuar në këshillat e Autoritetit Evropian të Sigurisë Ushqimore, por aktualisht nuk ka pragje specifike për grimcat mikroplastike.
Ndotja nga plastika po rritet me shpejtësi
Prodhimi global i plastikës pritet të dyfishohet deri në vitin 2050, dhe paketimi prej plastike është një pjesë e madhe e kësaj tabloje. Aktualisht, ai përbën 36 përqind të të gjithë plastikës, tregon një analizë nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë.
Me një vlerë prej mbi 160 miliardë eurosh, ushqimet e gatshme të paketuara në plastikë do të rriten në vlerë deri në gati 300 miliardë euro në vitin 2034, ndërsa konsumatorët vazhdojnë të ndjekin komoditetin, zbuloi një hulumtim nga firma globale konsulente Towards FnB.
Në vitin 2024, 71 milionë ton ushqime të gatshme u prodhuan globalisht, mesatarisht 12.6 kg për person, sipas një studimi të tregut të publikuar nga Statista.
Greenpeace argumenton se plastikat që vijnë në kontakt me ushqimin duhet të bien nën kontrolle më të rrepta globale në Traktatin e ardhshëm Global të OKB-së për Plastikat, duke përfshirë heqjen graduale të aditivëve të rrezikshëm, në vend që të mbështeten në riciklimin pasues.
“Rreziku është i qartë, rreziqet janë të larta dhe koha për të vepruar është tani”, thotë Forbes./ Euronews.
