Pulëbardha me një patate të skuqur të vjedhur nga një harabel. Majmuni me një shishe uji të marrë nga një turist. Çihuahua me biskotën e qenit që ishte për simotrën e saj.
Kafshët shpesh ia vjedhin ushqimin njëra-tjetrës. Shkencëtarët kanë vëzhguar prej kohësh se rrëmbimi i ushqimit mund të jetë një strategji ushqyerjeje. Por vitet e fundit, përparimet në teknologjinë e gjurmimit i kanë ndihmuar studiuesit të kuptojnë më mirë kleptoparazitizmin dhe ndikimin e tij të papritur ekologjik.
Çfarë është kleptoparazitizmi?
Kleptoparazitizmi është një formë kërkimi ushqimi ku një kafshë merr ushqimin nga një tjetër. Nëse kjo tingëllon si vjedhje e pastër, edhe shkencëtarët shpesh e kanë parë kështu, sipas librit Social Foraging Theory. Në literaturë, kleptoparazitizmi është quajtur grabitje, pirateri dhe vjedhje.
Një ornitolog e përshkroi në mënyrë figurative se harabelat me qafëbardhë përdorin zogjtë juncos në mënyrë të ngjashme me atë se si një njeri përdor një derr për të gjetur tartufë.
Ka tri lloje kryesore të kleptoparazitizmit: agresioni i hapur, konkurrenca e menjëhershme dhe fshehtësia. Në agresionin e hapur, një kafshë përdor forcën për të vjedhur (p.sh. një pëllumb që i rrëmben një patatinë një harabeli). Konkurrenca ndodh kur një burim ushqimi shfaqet papritur dhe kafshët grumbullohen për ta marrë. Ndërsafshehtësia përfshin pritjen e momentit të duhur për të rrëmbyer ushqimin pa u vënë re.
Sa i zakonshëm është kleptoparazitizmi?
Sipas studimeve, kleptoparazitizmi është “shumë i zakonshëm” dhe është dokumentuar te zogjtë, peshqit, insektet, gjitarët dhe merimangat.
Disa kafshë mbështeten shumë në këtë strategji. Hienat, për shembull, ndjekin grabitqarë të tjerë dhe përpiqen t’u vjedhin prenë pa u dëmtuar. Po ashtu, zogjtë detarë si jaegerët dhe skuat marrin shumicën e ushqimit duke ua rrëmbyer pulëbardhave ose zogjve të tjerë.
Kafshë të tjera nuk varen plotësisht nga kjo strategji, por nuk humbasin rastin. Për shembull, ketrat e vegjël mund të plaçkisin strofulla bosh dhe të marrin rezervat e farave të të tjerëve.
Si ndryshon dieta për shkak të kleptoparazitizmit
Në parkun kombëtar të Yellowstone-it, pumave u është dashur të përshtaten pas rikthimit të ujqërve. Studiuesit i pajisën pumët me pajisje GPS për të ndjekur sjelljen e tyre.
Ata zbuluan se ujqërit shpesh ua vjedhin prenë pumave. Meqenëse ujqërit lëvizin në tufa të mëdha, pumat shpesh detyrohen të largohen për të shmangur rrezikun.
Një pumë mund të ushqehet për disa ditë me një kafshë të madhe si dreri, por kjo u jep kohë ujqërve ta zbulojnë dhe t’ia marrin ushqimin. Si rrjedhojë, pumat janë detyruar të gjuajnë më shpesh.
Megjithatë, vitet e fundit është vënë re një ndryshim: pumat po gjuajnë kafshë më të vogla si drerët e vegjël, të cilët mund t’i konsumojnë më shpejt. Kjo ul mundësinë që ujqërit t’ua vjedhin ushqimin.
Të dyja këto specie dikur ishin afër zhdukjes në SHBA, por tani që popullatat po rikuperohen, shkencëtarët po kuptojnë më mirë se si supergrabitqarët konkurrojnë për burime.
Ky fenomen tregon se kleptoparazitizmi nuk është thjesht një sjellje interesante, por një faktor i rëndësishëm që ndikon në mënyrën si kafshët përshtaten dhe mbijetojnë në natyrë. /Discover Magazine – Syri.net
