Shumë njerëz kanë zakon të bien në gjumë me televizorin ndezur. Megjithatë, të flesh me televizorin ndezur mund të ndikojë në sasinë dhe cilësinë e gjumit, si dhe në shëndetin tënd të përgjithshëm. Megjithatë, ka edhe disa përfitime.
Shumë njerëz kanë një televizor në dhomën e tyre të gjumit dhe bien në gjumë me serialin ose filmin e tyre të preferuar. Ky zakon mund të duket i padëmshëm, si mënyra perfekte për t’u çlodhur pas një dite të lodhshme, raporton 24sata.hr .
Megjithatë, ekspertët kanë paralajmëruar prej vitesh se të flesh me televizorin ndezur mund të ndikojë ndjeshëm në cilësinë dhe sasinë e gjumit, dhe në planin afatgjatë, në shëndetin tuaj të përgjithshëm. Megjithatë, ekziston edhe një anë tjetër e historisë, pasi për disa njerëz, ky zakon ka edhe disa përfitime.
Pasojat negative për gjumin dhe shëndetin
Ekspertët bien dakord se për një pushim cilësor nevojiten tre kushte kryesore: errësira, heshtja dhe freskia. Një televizor prish dy të parat dhe pasojat mund të jenë më serioze nga sa mendojmë. Drita dhe tingujt që vijnë nga ekrani mund të prishin ëndrrat, hormonet dhe shëndetin e përgjithshëm.
Të rriturve u rekomandohet të flenë shtatë deri në tetë orë çdo natë për funksionim optimal të trupit. Çdo orë më pak krijon të ashtuquajturin “borxh gjumi”, i cili grumbullohet me kalimin e kohës dhe ndikon negativisht në aftësinë tuaj për të menduar qartë dhe për t’u përqendruar. Kur bini në gjumë me televizorin ndezur, shpesh po flini më pak sesa mendoni.
Edhe nëse keni qenë në shtrat për tetë orë, ndryshimet e vazhdueshme në zë dhe dritë shkaktojnë “mikro-ngacmime”, ndërprerje të shkurtra në aktivitetin e trurit që ju pengojnë të hyni në faza të thella dhe rigjeneruese të gjumit.
Hulumtimet tregojnë se zhurma dhe drita në sfond mund të shkurtojnë gjumin REM, i cili është thelbësor për konsolidimin e kujtesës, rregullimin emocional dhe të mësuarit. Kjo mund t’ju bëjë të ndiheni të lodhur edhe pasi të keni kaluar mjaftueshëm orë në shtrat.
Drita blu e emetuar nga televizorët dhe pajisjet e tjera elektronike ndikon drejtpërdrejt në prodhimin e melatoninës, një hormon që i sinjalizon trupit se është koha për të pushuar. Kur retina e syrit zbulon dritën, veçanërisht në spektrin blu, gjëndra pineale merr mesazhin se është ende ditë.
Kjo mund ta mashtrojë trurin që të shtypë prodhimin e melatoninës, duke e bërë më të vështirë të biesh në gjumë dhe të qëndrosh në gjumë. Truri mbetet në një gjendje vigjilence gjatë ditës, gjë që mund të vonojë rënien në gjumë dhe të prishë ritmin natyror cirkadian.
Gjëja e fundit që dëshironi kur përpiqeni të flini është që truri juaj të jetë aktiv. Televizioni, pavarësisht nëse jeni duke shikuar në mënyrë aktive apo thjesht duke dëgjuar, ofron shumë stimulim. Shkëlqimet e papritura të dritës, ndryshimet në volum gjatë reklamave ose skenave të aksionit mund t’ju nxjerrin nga gjumi.
Është e rëndësishme të dini se truri vazhdon të përpunojë tingujt ndërsa flemë. Kjo do të thotë që edhe gjatë fazave më të lehta të gjumit, truri juaj “kap” pjesë të dialogut, gjë që e mban aktiv dhe ju pengon të pushoni plotësisht. Përmbajtja që shikoni mund të ndikojë gjithashtu në ëndrrat tuaja, kështu që shikimi i përmbajtjes së tensionuar ose shqetësuese mund të çojë në ankthe.
Përveç pasojave të zakonshme të mungesës së gjumit, siç janë imuniteti i dobësuar, problemet e kujtesës dhe presioni i lartë i gjakut, të fjeturit me dritë artificiale mbart edhe rreziqe të tjera. Një studim i vitit 2019 i Institutit Kombëtar të Shëndetit (NIH) me më shumë se 43,000 gra zbuloi se ato që flinin me televizorin ose dritën ndezur kishin një rrezik 17 për qind më të lartë për të shtuar pesë ose më shumë kilogramë gjatë një periudhe pesëvjeçare.
Është interesante se ky rrezik ishte i pranishëm edhe kur cilësia dhe sasia e gjumit nuk ishin të reduktuara. Hulumtime të tjera kanë treguar se ekspozimi ndaj dritës natën rrit rrahjet e zemrës, aktivizon sistemin nervor simpatik (përgjigjja “lufto ose ik”) dhe mund të dëmtojë rregullimin e glukozës mëngjesin tjetër, duke rritur rrezikun e zhvillimit të rezistencës ndaj insulinës dhe diabetit të tipit 2.
Të flesh me televizorin ndezur mund të ketë gjithashtu përfitime
Pavarësisht pasojave serioze të mundshme, disa ekspertë argumentojnë se ky zakon nuk është gjithmonë i keq. Nëse zgjedhja është midis të qëndruarit zgjuar në heshtje të plotë dhe të fjeturit me televizorin ndezur, shpesh është më mirë të zgjidhni të dytën. Për disa njerëz, tingujt dhe imazhet në sfond mund të jenë të dobishme.
Shumë njerëz e përdorin gumëzhitjen e lehtë të televizorit si një lloj zhurme të bardhë për t’i ndihmuar të bien në gjumë. Në këtë rast, ata nuk po e ndjekin në mënyrë aktive ngjarjen ose dialogun, por tingujt e njohur të sfondit i ndihmojnë të maskojnë tinguj të tjerë shpërqendrues nga mjedisi, siç janë trafiku ose “zhurmat” e brendshme siç është tinitusi. Zhurma e bardhë është treguar të jetë një ndihmë efektive për gjumin, kështu që në këtë kontekst, televizori mund të ketë një efekt pozitiv.
Për njerëzit që luftojnë me ankthin ose “mendimet që vërtiten përpara gjumit”, televizori mund të shërbejë si një shpërqendrim njohës. Shikimi i një programi televiziv të njohur ose i një filmi që e keni parë shumë herë më parë mund të ofrojë një ndjenjë rehatie dhe sigurie. Një studim i vitit 2012 zbuloi se zhytja në botë të njohura imagjinare mund të jetë rigjeneruese dhe të ndihmojë në uljen e stresit. Në raste të tilla, tingujt dhe pamjet e njohura mund ta ndihmojnë trurin të relaksohet mjaftueshëm për të rënë në gjumë.
Si ta minimizoni dëmin nëse nuk mund ta hiqni dorë nga zakoni
Nëse shikimi i televizorit është ende një pjesë e domosdoshme e rutinës suaj të mbrëmjes, ka disa hapa që mund të ndërmerrni për të zvogëluar ndikimin e tij negativ. Vendosja e një kohëmatësi gjumi për ta fikur automatikisht televizorin pas, për shembull, një ore do të sigurojë që ai të mos qëndrojë ndezur gjithë natën.
Zgjidhni përmbajtje të lehtë dhe të njohur për ju, në vend të serialeve të reja dhe emocionuese që do t’ju mbajnë zgjuar. Gjithashtu rekomandohet të zvogëloni shkëlqimin dhe volumin e ekranit në minimum dhe, nëse është e mundur, të aktivizoni një filtër drite blu ose “modalitetin e natës”.
