Shumica e njerëzve kanë dëgjuar për probiotikët, mikroorganizma të gjallë që, kur konsumohen në sasi të mjaftueshme, përmirësojnë shëndetin. Ata gjenden natyrshëm në ushqime si kosi, kefiri, kimchi dhe lakra turshi, por shiten edhe si suplemente.
Që probiotikët të funksionojnë mirë, atyre u duhet “ushqim”. Ky ushqim janë prebiotikët, fibra që nuk treten dhe që gjenden në ushqime të përditshme si hudhra, qepa, preshi, bananet dhe tërshëra. Prebiotikët kalojnë pothuajse të paprekur në sistemin tretës dhe shërbejnë si burim energjie për bakteret e mira të zorrëve.
Kohët e fundit, në treg janë shfaqur edhe postbiotikët. Por çfarë janë dhe a na duhen vërtet?
Postbiotikët janë përbërës të dobishëm që prodhohen kur bakteret e zorrëve shpërbëjnë prebiotikët. Ata nuk janë baktere të gjalla, por produkte të aktivitetit të tyre, si acide yndyrore me zinxhir të shkurtër, enzima, vitamina dhe aminoacide. Në disa përkufizime përfshihen edhe pjesë të murit qelizor bakterial ose fragmente të mikroorganizmave të vdekur.
Edhe pse suplementet postbiotike janë të reja, vetë postbiotikët nuk janë. Trupi i njeriut i prodhon prej gjithmonë. E reja është ideja për t’i marrë drejtpërdrejt si suplemente.
A duhet, pra, të anashkalojmë probiotikët dhe prebiotikët dhe të marrim vetëm postbiotikë? Përgjigjja e shkurtër është jo. Arsyeja lidhet me provat shkencore.
Hulumtimet mbi postbiotikët janë ende në faza të hershme. Disa studime tregojnë përfitime të mundshme, si përmirësim të humorit, gjumit apo mbështetje të sistemit imunitar, por shumica e këtyre rezultateve vijnë nga studime laboratorike ose tek kafshët. Provat tek njerëzit janë të kufizuara dhe shpesh specifike për një përbërës të caktuar, si butirati, i cili mund të ndihmojë disa persona me sëmundje inflamatore të zorrëve.
Një avantazh praktik i postbiotikëve është se nuk janë të gjallë, prandaj janë më të qëndrueshëm dhe potencialisht më të sigurt për persona me imunitet të dobësuar. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se janë më efektivë se ushqimi.
Për shumicën e njerëzve, mënyra më e mirë për të përfituar nga postbiotikët mbetet një dietë e larmishme, e pasur me fibra dhe ushqime të fermentuara. Kjo qasje jo vetëm që nxit prodhimin natyror të postbiotikëve, por ofron edhe përfitime ushqyese që suplementet nuk mund t’i zëvendësojnë.
