Prej vitesh jemi paralajmëruar se çokollata nuk është e shëndetshme. Megjithatë, sa më e errët të jetë çokollata, aq më shumë po ngjall interes shkencor për përfitimet e saj të mundshme për shëndetin.
Njerëzit kanë konsumuar kakao prej qindra vitesh, kryesisht në formë të lëngshme, të përgatitur nga kokrrat e kakaos. Vetëm më vonë, në disa kultura u shtuan sheqeri, qumështi dhe përpunimi industrial. Pikërisht komunitetet që vazhdojnë ta konsumojnë kakaon në mënyrë më tradicionale kanë nxitur debatin nëse çokollata mund të jetë e dobishme për shëndetin.
Një shembull i përmendur shpesh janë indianët Kuna, që jetojnë në Ishujt San Blas në Panama. Ata kanë presion të ulët të gjakut që nuk rritet me moshën, nivele të ulëta të infarkteve, goditjeve në tru, diabetit dhe kancerit, si dhe një jetëgjatësi të lartë, shpjegon Marji McCullough, drejtoreshë shkencore për kërkime epidemiologjike në Shoqatën Amerikane të Kancerit. Kjo ndodh pavarësisht faktit se dieta e tyre përmban sasi kripe të ngjashme me atë të një amerikani mesatar.
Gjatë një vizite në këtë komunitet, McCullough vuri re se Kuna-t konsumonin rreth katër gota kakao në ditë, kakao e përzier me ujë dhe sasi të vogla sheqeri. Megjithatë, ajo thekson se nuk mund t’ia atribuojë shëndetin e tyre të mirë vetëm kakaos, pasi ata konsumojnë gjithashtu shumë më tepër fruta dhe peshk dhe bëjnë një jetë shumë më aktive se popullatat perëndimore.
Studime të tjera vëzhguese kanë sugjeruar se çokollata e zezë mund të ketë përfitime për zemrën, por këto rezultate mund të ndikohen nga faktorë të tjerë. Sipas JoAnn Manson, profesoreshë e mjekësisë në Harvard, njerëzit që konsumojnë më shpesh çokollatë mund të jenë përgjithësisht më të shëndetshëm ose më pak të shqetësuar për peshën e tyre. Një studim me rreth 20 mijë persona gjeti se konsumimi deri në 100 gramë çokollatë në ditë lidhej me rrezik më të ulët për sëmundje të zemrës dhe goditje në tru, por autorët theksuan se nuk përjashtohen shpjegime të tjera përveç vetë çokollatës.
Një provë klinike më e madhe, e dizajnuar për të kontrolluar faktorët e stilit të jetesës, u përqendrua te flavanolet e kakaos, përbërës bimorë që gjenden edhe te çaji dhe manaferrat. Studimi, ku morën pjesë rreth 21 mijë persona, tregoi se suplementet ditore me 400–500 mg flavanole kakaoje mund të ulin rrezikun e vdekjes nga sëmundjet e zemrës, duke ndikuar në uljen e presionit të gjakut dhe inflamacionit.
Studiuesit përdorën suplemente, pasi përmbajtja e flavanoleve ndryshon ndjeshëm nga një markë çokollate te tjetra, në varësi të përpunimit. Edhe pse çokollata e zezë mund të përmbajë deri në katër herë më shumë flavanole se çaji, këto substanca reduktohen gjatë prodhimit. Për këtë arsye, nuk ka ende një konsensus të qartë për sasinë optimale që sjell përfitime shëndetësore.
Autoriteti Evropian për Sigurinë Ushqimore sugjeron se rreth 200 mg flavanole kakaoje, ose afërsisht 10 gramë çokollatë e zezë, mund të jenë të dobishme. Të dhëna më të reja flasin për rreth 500 mg në ditë, ekuivalente me pak më pak se një çokollatë të vogël 30-gramëshe.
Ekspertët paralajmërojnë se çokollata nuk duhet konsideruar “ushqim shëndeti”. Ajo përmban sheqer dhe yndyra të ngopura, veçanërisht nga gjalpi i kakaos, i cili lidhet me rritjen e rrezikut për sëmundje kardiovaskulare. Megjithatë, disa studime sugjerojnë se konsumimi i rregullt, por i moderuar, i çokollatës së zezë mund të ketë një bilanc neto pozitiv për shëndetin, sidomos për zemrën.
Një aspekt tjetër interesant është teobromina, një substancë bimore psikoaktive që gjendet në çokollatë dhe kafe. Sipas studiuesve, ajo jep një efekt më të butë se kafeina, veçanërisht në çokollatën me përqindje të lartë kakaoje.
Në fund, nutricionistët këshillojnë moderim. Porcione të vogla çokollate të zezë mund të shijohen pa ndjenjë faji dhe mund të ndihmojnë në një marrëdhënie më të shëndetshme me ushqimin. Megjithatë, rritja e marrjes së flavanoleve rekomandohet kryesisht përmes një diete të larmishme me çaj, fruta pylli, rrush dhe fruta të tjera, ndërsa çokollata e zezë mbetet një shtesë e arsyeshme, jo një zëvendësim për ushqimin e shëndetshëm.
