Fëmijët kanë 20 dhëmbë qumështi, të cilët ndihmojnë për përtypjen, të folurin dhe mbajnë hapësirën për dhëmbët e përhershëm. Këta dhëmbë fillojnë të zhvillohen që në bark, rreth javës së gjashtë të shtatzënisë, dhe dalin nga mosha 6 muajshe deri në 3 vjeç. Koha e daljes ndryshon shumë nga fëmija në fëmijë, për shkak të gjenetikës, vendit ku jeton dhe shëndetit të përgjithshëm.
Një studim i ri nga SHBA tregon se një faktor tjetër ndikon në daljen më të shpejtë të dhëmbëve: stresi i nënës gjatë shtatzënisë. Studimi u botua në Frontiers in Oral Health.
Dr. Ying Meng nga Universiteti i Rochesterit thotë se nivelet e larta të hormonit të stresit, kortizolit, në fund të shtatzënisë lidhen me daljen më të hershme të dhëmbëve të parë te foshnjat.
Studiuesit ndoqën 142 gra shtatzëna nga familje me vështirësi ekonomike midis viteve 2017–2022. Në tremujorin e dytë të vonë dhe të tretë, ato dhanë mostra pështyme ku u matën gjashtë hormone, përfshirë kortizolin, estrogjenin, progesteronin dhe hormonet tiroide. Të gjithë fëmijët lindën me kohë.
Kur fëmijët ishin 1, 2, 4, 6, 12, 18 dhe 24 muajsh, dentistët kontrolluan sa dhëmbë u kishin dalë. Rreth gjysma e nënave punonin, shumica kishin arsim të mesëm ose më pak, dhe gjysma e fëmijëve ishin afro-amerikanë.
Në 6 muaj, rreth 15% e fëmijëve kishin 1–6 dhëmbë të dalë, ndërsa në 12 muaj, pothuajse të gjithë kishin deri në 12 dhëmbë. Në 18 muaj, të gjithë fëmijët kishin nga 3 deri në 20 dhëmbë, dhe në 24 muaj, një e katërta i kishin të 20.
Një pjesë e vogël (2.7%) patën një shpërthim të shpejtë dhëmbësh midis 12 dhe 18 muajsh, por shumica i nxorën dhëmbët në mënyrë më të ngadalshme dhe të parregullt.
Rreth 36% e nënave kishin diagnozë ankthi ose depresioni, por kjo nuk ndikoi në numrin e dhëmbëve të fëmijëve. Ajo që ndikoi ishte kortizoli: fëmijët e nënave me nivelin më të lartë të këtij hormoni kishin mesatarisht katër dhëmbë më shumë në 6 muaj, krahasuar me ata të nënave me nivelin më të ulët.
Meng thotë se kortizoli i lartë mund të ndryshojë rritjen e fetusit dhe mënyrën si trupi përpunon kalciumin dhe vitaminën D, të rëndësishme për kockat dhe dhëmbët. Rezultatet sugjerojnë se dalja e parakohshme e dhëmbëve mund të jetë shenjë e plakjes biologjike më të shpejtë dhe e stresit para lindjes.
Studimi gjeti edhe lidhje më të dobëta me hormonet e tjera si estrogjeni, progesteroni, testosteroni dhe hormonet tiroide, të cilat mund të ndikojnë në zhvillimin e fetusit.
Meng thotë se duhet më shumë kërkim për të kuptuar cilët hormone saktësisht ndryshojnë kohën e daljes së dhëmbëve dhe çfarë tregon kjo për shëndetin e përgjithshëm të fëmijës. / New York Post – Syri.net
