Keni këtë ndjesi të vazhdueshme shpimi gjilpërash ose mpirjeje në këmbë, kështu që shkoni te një mjek dhe ndoshta habiteni kur mësoni se keni diabet.
Nuk duhet të habiteni, pasi nuk është e pazakontë që kjo sëmundje e pashërueshme, kronike, metabolike të shkaktojë probleme shëndetësore para se të zbulohet, siç janë dëmtimi i nervave periferikë ose shikimi i turbullt për shkak të enëve të gjakut të dëmtuara në sy.
Diabeti karakterizohet nga nivele të larta të sheqerit në gjak (glukozës) për shkak të prodhimit ose funksionit të pamjaftueshëm të insulinës, një hormon i prodhuar nga pankreasi që lejon glukozën të hyjë në qeliza për të prodhuar energji. Ekzistojnë dy lloje kryesore, tipi 2 është më i zakonshmi. Kryesisht prek të rriturit, shpesh shoqërohet me një stil jetese të pashëndetshëm dhe obezitet.
Diabeti i tipit 1, zakonisht i diagnostikuar tek fëmijët dhe të rinjtë, është një sëmundje autoimune në të cilën sistemi juaj imunitar sulmon dhe shkatërron qelizat prodhuese të insulinës në pankreas. Arsyet janë të panjohura, por mendohet se predispozita gjenetike luan një rol.
“Diabeti i tipit 2 shpesh zhvillohet shumë gradualisht”, thotë Dr. Jens Kröger, kryetar i grupit të avokimit German Diabetes Aid. Pasi të jetë kapërcyer pragu i diabetit, nivelet e sheqerit në gjak rriten ngadalë dhe mund të mos shkaktojnë simptoma të dukshme për muaj ose edhe vite.
Diabeti i tipit 1 është i ndryshëm. Ai vazhdon “më dinamikisht”, thotë Kröger, duke shfaqur simptoma klasike të diabetit vetëm brenda disa javësh. Ato përfshijnë etje ekstreme, urinim të shpeshtë, ndjenjë lodhjeje dhe dobësie, ndjeshmëri të shtuar ndaj infeksioneve, lëkurë të thatë dhe të kruar, humbje peshe pa u përpjekur dhe shikim të dëmtuar.
“Trupi përpiqet të nxjerrë sheqerin e tepërt nëpërmjet veshkave me urinë, duke çuar në një mungesë të lëngjeve dhe elektroliteve [minerale kyçe për shumë funksione trupore]”, shpjegon Kröger. Për më tepër, sistemi imunitar dobësohet, “siç dëshmohet, për shembull, nga plagët që nuk shërohen aq mirë”.
Nëse përjetoni këto simptoma, duhet të kërkoni menjëherë sqarime nga një profesionist i kujdesit shëndetësor, thotë Kröger, sepse “diabeti i tipit 1 mund të jetë pasojë e tyre. Mund të bëhet kërcënues për jetën, nëse nuk vizitoni një mjek në kohë” – domethënë nëse zhvillohet ketoacidoza.
Kjo gjendje ndodh kur trupi fillon të zbërthejë yndyrën si lëndë djegëse, pasi nuk mund të prodhojë insulinë të mjaftueshme. Kjo rezulton në një grumbullim në gjak të acideve, të quajtura ketone, një shenjë e mundshme e të cilave është të kesh erë frutash ose si aceton (heqës manikyri).
Megjithatë, në rastin e diabetit të tipit 2, nuk mund të mbështeteni te trupi juaj për t’ju dhënë sinjale paralajmëruese të hershme. “Rreth dy të tretat e personave të prekur nuk i kanë fare simptomat klasike”, thotë Kröger, një vlerësim i ndarë nga ekspertë të tjerë.
Kjo është arsyeja pse është e rëndësishme të bëni një test të sheqerit në gjak në esëll në klinikën e mjekut tuaj, në të cilën merret një mostër gjaku pasi nuk keni ngrënë asgjë gjatë natës.
Do të tregojë nëse keni diabet apo prediabet, i cili zakonisht zhvillohet pesë deri në shtatë muaj para vetë diabetit. “Nuk e vini re prediabetin”, thotë Kröger, “e megjithatë në këtë fazë dëmtimi i enëve të gjakut, syve, veshkave, nervave dhe zemrës mund të ketë filluar tashmë.”
Pra, është e rëndësishme të bëni kontrolle dhe të ndërmerrni veprime nëse diagnostikoheni me prediabet. Idealisht, do të jeni në gjendje të parandaloni përparimin e tij në diabet të plotë, ose të paktën ta vononi atë.
Dy mënyra për të rikthyer nivelet e sheqerit në gjak në normalitet janë aktiviteti i rregullt fizik dhe ngrënia e ushqimeve të shëndetshme – për fat të keq, është më e lehtë të thuhet sesa të bëhet, pjesërisht sepse mjekët e përgjithshëm zakonisht nuk ofrojnë shërbime të strukturuara konsulence dhe trajnimi për prediabetikët.
“Ata gjithmonë thonë, ‘Humbni peshë dhe bëni më shumë ushtrime!’, por ofrojnë pak ndihmë të individualizuar në zbatimin e kësaj këshille”, thotë Kröger.
Ndryshimet në stilin e jetës duhet t’i përshtaten personit dhe të jenë të zbatueshme në planin afatgjatë. Sa i përket zakoneve të të ngrënit, gjëja kryesore është të shmangni rritjen e sheqerit në gjak pas vakteve. Si? Portali informativ për diabetin në Gjermani ka disa sugjerime:
Holloni lëngjet e frutave dhe pijet e gazuara me ujë, ose kaloni në alternativa të tilla si çaji pa sheqer. Hani karbohidrate së bashku me proteinat dhe yndyrnat – një fetë bukë me proshutë ose djathë të ligët nuk do ta rrisë nivelin e sheqerit në gjak aq sa një fetë bukë me reçel.
Dhe sigurohuni që të hani shumë fibra dietike duke përfshirë shpesh perime, fruta, bishtajore, produkte drithërash të plota, arra dhe fara në dietën tuaj. DPA News.
