Deti pranë Bregut të Artë të Australisë është jashtëzakonisht i qetë në një mëngjes dimri.
Dy balena me gungë lëvizin nëpër ujërat e cekëta pranë Koralit të Palm Beach, por njëra kthehet vazhdimisht në të njëjtin vend në shtratin e detit.
Femra e re zhytet poshtë vazhdimisht, duke e prekur këlyshin me kokë dhe pendë pektorale. Në një moment, ajo shtrihet pranë tij, sy më sy. Ajo qëndron afër për gati dy orë, ndërsa një balenë tjetër e rritur noton aty pranë. Mund të dëgjohen edhe vokalizime.
Biologu detar Olaf Meynecke i Universitetit Griffith thotë se ky është rasti i parë i detajuar i dokumentuar i një sjelljeje të tillë në këtë specie. Meynecke analizoi vëzhgimin së bashku me shpëtuesin e balenave Andrew Mulville dhe shkroi një studim mbi të.
“Për mua, kërkimi i saj për kontakt fizik dhe përpjekja e saj për kontakt me sy me të voglin e ngordhur ishin të habitshme, por e tillë ishte edhe kohëzgjatja e sjelljes – gjatë orëve dhe me sa duket ditëve”, thotë Meynecke.
Ai dhe Mulville raportuan se femra nuk u përpoq ta nxirrte viçin e ngordhur në sipërfaqe. Normalisht, nënat i ndihmojnë viçat e tyre të porsalindur të marrin frymën e parë në këtë mënyrë.
“Ne kemi dy teori,” thotë Meynecke. “Mund të jetë që nëna nuk ka qenë në gjendje ta nxjerrë viçin në sipërfaqe, por kjo duket e pamundur sepse nuk mundëm të dokumentonim asnjë përpjekje për ta bërë këtë. Ose ndoshta ajo ishte në dijeni se nuk ishte më gjallë.”
Udhëtimi i pikëllimit i Tahlequah-ut
Sjellja të kujton atë që shihet te gjitarët e tjerë, me orkat që ofrojnë një nga shembujt më të habitshëm.
Në vitin 2018, femra Tahlequah e mbajti viçin e saj të ngordhur në hundë dhe ballë për 17 ditë pranë brigjeve të Amerikës së Veriut, duke përshkuar më shumë se 1.500 kilometra.
Përsëri e përsëri, ajo e ngriti trupin nga uji kur ai kërcënonte të fundosej.
Shkencëtarët folën për një “turne zie” – një udhëtim zie. Balenat pilot dhe delfinët janë vërejtur gjithashtu duke mbajtur të vegjël të ngordhur për periudha të gjata. Megjithatë, provat e sjelljes së ngjashme te balenat me gungë mbeten shumë më të kufizuara.
“Nga përvoja personale, jam shumë i sigurt se speciet e tjera, dhe gjitarët në përgjithësi, e perceptojnë humbjen e një anëtari tjetër të specieve të tyre, dhe kjo çon në sjellje që mund të përshkruhen si pikëllim ose depresion”, thotë Meynecke.
Ai thotë se ndjenjat me sa duket ishin të ndryshme nga ato të njerëzve, por efektet shpesh ishin të ngjashme, siç është refuzimi i ushqimit.
Shimpanzeja Flint vdiq nga një zemër e thyer
Historia e shimpanzesë së vogël Flint është veçanërisht dramatike. Kur nëna e tij, Flo, vdiq në Parkun Kombëtar Gombe të Tanzanisë, djali i atëhershëm tetëvjeçar e izoloi veten gjithnjë e më shumë.
Primatologia me famë botërore, Jane Goodall, e pa Flintin të shkonte vazhdimisht tek nëna e tij e vdekur. Pastaj ai ndaloi së ngrëni dhe disa javë më vonë ai vetë vdiq. Goodall më vonë tha se Flint kishte vdekur nga një zemër e thyer.
Nënat shimpanze, nga ana tjetër, duket se e kanë të vështirë të ndahen nga të vegjlit e tyre të vdekur. Disa i mbajnë trupat e pajetë për ditë të tëra, ndonjëherë javë ose muaj.
Po kafshët shtëpiake? Në një studim nga Australia dhe Zelanda e Re që përfshinte 159 qen dhe 152 mace, pronarët raportuan, ndër të tjera, ndryshime në sjelljen e të ngrënit kur vdiste një shok/shoqe.
Midis qenve, 35% hanin më pak dhe 31% hanin më ngadalë. Macet gjithashtu treguan ndryshime, shumë prej tyre mjaullinin më shpesh dhe më me zë të lartë. Të dyja speciet kërkuan vendet e preferuara të shokut të ngordhur.
Elefantët “varrosin” të vdekurit e tyre
Elefantët mblidhen rreth kufomave, i prekin, i nuhasin dhe i ruajnë ato, dhe kthehen vazhdimisht te të vdekurit. Ata janë vërejtur gjithashtu duke u përpjekur të mbështesin kafshët që po vdesin ose duke i larguar viçat e ngordhur.
Ndonjëherë ata i mbulojnë shokët e vdekur me dhe ose bimë. Megjithatë, askush nuk e di me siguri nëse kjo përputhet vërtet me idenë njerëzore të varrimit.
Një rast i habitshëm ndodhi në Kenia në vitin 2013. Kur lopa elefant 55-vjeçare, Victoria, ngordhi, familja e saj nuk e la matriarkën pranë. Vajza 10-vjeçare e Victorias, Noor, qëndroi me të për një kohë të gjatë, dhe djali i saj 13-vjeçar, Malasso, e shtyu nënën me dhëmbët e tij, ndoshta në një përpjekje për ta rikthyer në këmbë.
Javë më vonë, studiuesja Shifra Goldenberg vëzhgoi një skenë edhe më të habitshme: elefantët nga familje të tjera po vizitonin ende mbetjet e Viktorias.
Çfarë e nxit një sjellje të tillë? Për momentin, shkenca nuk ka një përgjigje të qartë. Ndoshta nuk është një lamtumirë në mënyrën se si njerëzit e kuptojnë atë.
Megjithatë, nëse pikëllimi do të thotë të mos jesh në gjendje thjesht të lësh të ikë një shok që ka vdekur, atëherë shumë kafshë mund t’i afrohen çuditërisht asaj që ne e quajmë zi./ DPA News.
