Një studim i ri ka zbuluar se pothuajse 50 për qind e ushqimeve “takeaway” përmbajnë më shumë kripë sesa thuhet në menu, ndërsa disa prej tyre e tejkalojnë edhe dozën ditore të rekomanduar.
Kripa është thelbësore për funksionimin e organizmit, pasi ndihmon në balancimin e lëngjeve dhe në funksionimin normal të muskujve dhe nervave. Sipas NHS-së, të rriturit nuk duhet të konsumojnë më shumë se 6 gramë kripë në ditë.
Megjithatë, një ekip studiuesish nga Universiteti i Reading analizoi 39 vakte “takeaway” nga 23 lokale të ndryshme dhe zbuloi se disa pjata përmbanin deri në 10 gramë kripë – gati dyfishi i sasisë së rekomanduar ditore në Mbretërinë e Bashkuar.
Ushqimi u ble nga një përzierje restorantesh lokale dhe zinxhirësh kombëtarë, përfshirë KFC, Wagamama, McDonald’s, Greggs, German Doner Kebab, GBK, Burger King, Domino’s Pizza dhe Subway.
Studiuesit konstatuan se 47 për qind e ushqimeve të analizuara tejkalonin nivelet e kripës të deklaruara në menu. Më problematiket rezultuan pjatat me kerri, makarona dhe pica, të cilat shpesh nuk përputheshin me informacionin e dhënë nga restorantet.
Nga të gjitha ushqimet e testuara, pica me mish kishte përqendrimin më të lartë të kripës për 100 gramë (1.6 g), ndërsa pjatat me makarona përmbanin sasinë më të madhe të kripës për porcion. Mesatarisht, ato kishin 7.2 gramë kripë për shërbim – më shumë se doza ditore e rekomanduar në një vakt të vetëm. Një pjatë makarona e testuar përmbante deri në 11.2 gramë kripë.
Pjatat me kerri shfaqën variacionin më të madh, me nivele kripë që varionin nga 2.3 gramë deri në 9.4 gramë për pjatë.
Në mënyrë befasuese, patatet e skuqura nga dyqanet tradicionale “fish and chips” – ku kripa shtohet zakonisht pas gatimit dhe vetëm me kërkesë – kishin përmbajtjen më të ulët të kripës, vetëm 0.2 gramë për porcion. Patatet e skuqura nga pika të tjera shitjeje kishin mesatarisht 1 gram kripë për porcion.
Studimi, i publikuar në revistën mjekësore PLOS One, kishte për qëllim të verifikonte saktësinë e etiketimit të ushqimeve në menu dhe të analizonte ndryshimet në përmbajtjen e kripës mes pjatave të ngjashme.
Autori kryesor, profesori Gunter Kuhnle, tha:
“E ndërmorëm këtë studim sepse dyshonim se shumë etiketime në menu nuk janë të sakta për sa i përket kripës. Është shumë e vështirë për restorantet të japin vlera të sakta pa matur çdo vakt. Ndryshimet në mënyrën e përgatitjes, përbërësit dhe madhësinë e porcioneve bëjnë që etiketat ushqimore shpesh të jenë thjesht hamendësime. Është pothuajse e pamundur të dish saktësisht sa kripë po shtohet në ushqimin tënd.”
Studiuesit theksuan gjithashtu se studimi ka kufizime, pasi madhësia e vogël e kampionit nuk lejon që rezultatet të përgjithësohen për të gjithë sektorin e ushqimit “takeaway”. Për më tepër, shumë pika janë franshiza dhe mund të ketë dallime rajonale apo mes shitësve të ndryshëm.
Teprica e natriumit është një nga faktorët kryesorë që çon në tension të lartë të gjakut, i cili lidhet me rreth gjysmën e infarkteve dhe goditjeve në tru. Studime të mëparshme sugjerojnë se ulja e konsumit të kripës në përputhje me udhëzimet zyrtare deri në vitin 2030 mund të parandalojë rreth 135.000 raste të reja të sëmundjeve të zemrës në Britani.
“Kompanitë ushqimore kanë ulur gradualisht nivelet e kripës në produktet e shitura në dyqane, por kërkimi ynë tregon se të ngrënit jashtë shpesh është një përvojë shumë e kripur,” shtoi profesori Kuhnle. “Etiketat në menu supozohet të ndihmojnë konsumatorët të bëjnë zgjedhje më të mira, por pothuajse gjysma e ushqimeve që testuam përmbanin më shumë kripë sesa deklarohej. Publiku duhet ta dijë se këto etiketa janë udhëzuese, jo matje të sakta.”
Kur konsumojmë shumë kripë, veshkat kompensojnë duke tërhequr ujë nga indet dhe organet e tjera për ta futur në qarkullimin e gjakut, me qëllim balancimin e natriumit. Ky volum shtesë ushtron presion mbi muret e arterieve, duke i bërë ato më të ngurta dhe më të ngushta, ndërsa zemra detyrohet të punojë më fort.
Me kalimin e kohës, kjo rrit rrezikun e infarktit, goditjes në tru dhe dështimit të zemrës. Vlerësohet se një në tre persona në Mbretërinë e Bashkuar vuan nga tensioni i lartë, ndërsa rreth pesë milionë mund ta kenë pa e ditur, pasi shpesh nuk shfaq simptoma derisa të shkaktojë dëme serioze.
Përveç lidhjes së njohur me sëmundjet e zemrës, ndikimi i kripës në shëndetin e trurit dhe rrezikun e demencës po studiohet gjithnjë e më shumë. Të dhëna nga mbi 270.000 persona në UK Biobank treguan se ata që shtonin kripë “herë pas here” në ushqim kishin 20 për qind më shumë gjasa të vuanin nga depresioni, ndërsa ata që e shtonin gjithmonë kishin 45 për qind më shumë rrezik.
Një studim tjetër, i publikuar po në Journal of Affective Disorders, zbuloi se personat që konsumojnë më shumë kripë të shtuar kanë 19 për qind më shumë gjasa të zhvillojnë demencë. Edhe pse lidhja e saktë nuk është ende plotësisht e qartë, dihet se tensioni i lartë i gjakut është një faktor kyç në demencën vaskulare, e cila prek rreth 180.000 persona çdo vit vetëm në Mbretërinë e Bashkuar.
