Shumë vdekje nga kanceri i gjirit janë të parandalueshme, me 28% të viteve të jetës së shëndetshme të humbura për shkak të sëmundjes që i atribuohen gjashtë faktorëve që rritin mundësinë e rrezikut, sipas një studimi të ri të botuar në The Lancet Oncology.
Në vitin 2023 pati 2.3 milionë raste të reja të kancerit të gjirit në të gjithë botën dhe 764,000 gra vdiqën nga sëmundja, shkroi në mars ekipi, i udhëhequr nga Lisa Force e Universitetit të Uashingtonit në Seattle.
Studiuesit llogaritën pjesën që kishin faktorët e rrezikut të shmangshëm në 24 milion vitet e jetës së shëndetshme të humbura në vitin 2023, për shkak të sëmundjes ose vdekjes së parakohshme nga kanceri i gjirit.
Konsumimi i sasive të mëdha të mishit të kuq kishte pjesën më të madhe me 11%. Mishi i kuq përfshin mishin e viçit, mishin e derrit, dhinë dhe qengjin.
Pirja e duhanit, përfshirë pirjen pasive, me 8%.
Sheqeri i lartë në gjak përbënte 6%.
Një indeks i lartë i masës trupore (BMI), që do të thotë mbipesha, ishte i lidhur me 4% të viteve të humbura të shëndetshme.
Konsumi i lartë i alkoolit përbënte 2%
Aktiviteti i ulët fizik gjithashtu përbënte 2%.
Kjo do të thotë që një stil jetese i shëndetshëm pa duhan, por me shumë ushtrime dhe një peshë të shëndetshme, mund të ndihmojë në shmangien e humbjes së viteve të shëndetshme të jetës nga kjo sëmundje, tha studimi. Ekzistojnë gjithashtu shkaqe gjenetike dhe të tjera të pandryshueshme të kancerit.
Autorët vunë në dukje se midis viteve 1990 dhe 2023, barra e sëmundjeve që i atribuohet alkoolit dhe duhanit ra ndjeshëm me përkatësisht 47% dhe 28%. Për faktorët e tjerë nuk ka pasur një zhvillim të tillë pozitiv deri më sot, shtuan ata.
Kanceri i gjirit është kanceri më i zakonshëm tek gratë. Deri në vitin 2050, rastet e reja vjetore pritet të rriten me një të tretën në 3.5 milionë, sipas ekipit. Numri i vdekjeve gjithashtu do të rritet në pothuajse 1.4 milionë në vit.
“Ndërsa ata në vendet me të ardhura të larta zakonisht përfitojnë nga shqyrtimi, diagnoza më në kohë dhe strategjitë gjithëpërfshirëse të trajtimit, barra në rritje e kancerit të gjirit po zhvendoset në vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme, ku individët shpesh përballen me diagnozë në faza të mëvonshme, qasje më të kufizuar në kujdes cilësor dhe shkallë më të larta vdekshmërie që po kërcënojnë të eklipsojnë progresin në shëndetin e grave”, tha autorja kryesore Kayleigh Bhangdia e Universitetit të Uashingtonit.
Studiuesit shohin potencial të fortë për parandalim. “Me më shumë se një të katërtën e barrës globale të kancerit të gjirit të lidhur me gjashtë ndryshime të modifikueshme të stilit të jetesës, ka mundësi të jashtëzakonshme për të ndryshuar trajektoren e rrezikut të kancerit të gjirit për brezin e ardhshëm”, tha bashkautorja Marie Ng e Universitetit Kombëtar të Singaporit.
Politikat shëndetësore mund të synohen më saktë dhe individët mund të këshillohen më mirë, për shembull, për të ulur peshën e tepërt ose për të ulur sheqerin në gjak, tha ajo./ DPA News.
