Nëse ky skenar është i vërtetë, ai do të zgjerojë kuptimin tonë për jetën në mjedise ekstreme dhe do të udhëheqë kërkimin për jetë jashtëtokësore
Shkencëtarët kanë zbuluar tunele të pazakonta dhe të ngushta brenda shkëmbinjve të lashtë të shkretëtirës në Namibi, Oman dhe Arabinë Saudite. Këto kanale paralele nuk i ngjajnë strukturave tipike gjeologjike. Studiuesit po hetojnë mundësinë që mikroorganizmat, të njohur për jetën brenda shkëmbinjve, të kenë krijuar këto korridore të rregullta. Zbulimi mund të zgjerojë kuptimin tonë për jetën në mjedise ekstreme dhe të udhëheqë kërkimin për jetë jashtëtokësore.
Nën shkretëtirat e Namibisë, Omanit dhe Arabisë Saudite, gjeologët kanë zbuluar diçka që nuk përputhet me rregullat e zakonshme të natyrës: tunele të holla, të drejta dhe paralele brenda shkëmbinjve të lashtë. Këto struktura të pazakonta po nxisin një hipotezë të guximshme – se mund të jenë gjurmë të një forme jete që deri më sot nuk është parë kurrë në Tokë.
Shkretëtirat zakonisht duken të pandryshuara prej mijëra vitesh. Era lëviz rërën, nxehtësia përvëlon tokën dhe shtresat e mermerit apo gurit gëlqeror qëndrojnë të heshtura në sipërfaqe. Pikërisht brenda disa prej këtyre shkëmbinjve, shkencëtarët zbuluan struktura që nuk po i studionin për jetë, por për përbërje gjeologjike.
Në vend të çarjeve të zakonshme apo thyerjeve të parregullta, ata panë kanale shumë të holla – rreth gjysmë milimetri në diametër dhe deri në tre centimetra të gjata. Ato shfaqeshin në rreshta paralelë, të rregullt dhe të përsëritur. Shkëmbinjtë zakonisht nuk krijojnë modele kaq të rregullta.
Këto struktura u dokumentuan nga profesori Cees Passchier i Universitetit Johannes Gutenberg në Mainz dhe u publikuan në revistën Geomicrobiology Journal. Ekipi i quajti “mikro-tunele”, sepse nuk përputhen me procese të njohura gjeologjike. Kur guri çahet nga presioni, ndjek linja tensioni. Kur gërryhet nga uji, krijon sipërfaqe të ashpra dhe të parregullta. Këto tunele, përkundrazi, janë të lëmuara brenda, me drejtim të njëjtë dhe të grupuara. Në disa raste janë gjetur edhe gjurmë kalciumi dhe shenja kimike që mund të tregojnë praninë e materialit biologjik.
Kjo ka ngritur pyetjen: a ka kaluar diçka përmes këtyre shkëmbinjve? Për momentin mbetet një hipotezë.
Ideja nuk është krejtësisht e pabazë. Prej dekadash dihet se mikroorganizma të quajtur endolitë mund të jetojnë brenda shkëmbinjve, madje edhe në kushte ekstreme si Antarktida apo shkretëtirat më të thata të botës. Disa baktere dhe kërpudha marrin energji direkt nga mineralet e gurit. Por zakonisht aktiviteti i tyre lë gjurmë të parregullta, jo kanale të gjata dhe paralele si këto.
Një mundësi që po shqyrtohet është kemotaksia – aftësia e mikroorganizmave për të lëvizur drejt sinjaleve kimike. Teorikisht, lëvizja e koordinuar drejt burimeve ushqyese mund të krijojë rrugë të organizuara brenda shkëmbit. Por kjo mbetet për t’u provuar.
Nëse vërtetohet se këto tunele janë biologjike, zbulimi do të zgjerojë kuptimin tonë për jetën në mjedise ekstreme. Do të tregojë se jeta jo vetëm që mund të mbijetojë në kushte të thata dhe të ashpra, por edhe të formësojë mjedisin e saj në mënyrë më të organizuar nga sa mendohej më parë.
Kjo ka edhe një dimension tjetër: kërkimin për jetë jashtëtokësore. Në planetë si Marsi, kushtet sipërfaqësore janë të ashpra, por nëntoka mund të ketë ofruar mbrojtje. Kuptimi i mënyrës se si mikrobet ndërveprojnë me shkëmbinjtë në Tokë mund të ndihmojë shkencëtarët të dinë çfarë të kërkojnë në planetë të tjerë.
Megjithatë, studiuesit janë të kujdesshëm. Modele të çuditshme mund të krijohen edhe nga procese kimike të pazakonta, pa lidhje me jetën. Prandaj po përdoren metoda të avancuara imazherie dhe analiza kimike për të zbuluar molekula organike brenda kanaleve. Po planifikohen edhe eksperimente laboratorike për të parë nëse mikroorganizma të njohur mund të krijojnë struktura të ngjashme.
Për momentin, këto tunele mbeten një mister i hapur. Në një peizazh që duket i zbrazët dhe i pandryshuar, mund të fshihet një histori që zhvillohet në shkallë aq të vogël sa nuk dallohet me sy të lirë. Ndonjëherë zbulimet më të mëdha nuk vijnë me shpërthime dramatike, por me një vëzhgim të kujdesshëm të një guri – dhe me pyetjen pse vijat brenda tij nuk përputhen me asgjë që dimë.
