Hedy Lamarr, një aktore e famshme e Hollivudit, ishte gjithashtu mendja pas një shpikjeje të kohës së luftës që më vonë do të formësonte thelbin e komunikimit modern pa tela, të përdorur sot nga miliarda njerëz në mbarë botën.
Gjatë Luftës së Dytë Botërore, Hedy Lamarr, së bashku me kompozitorin George Antheil, projektoi një sistem të quajtur “frequency hopping” (kërcim i frekuencave), me qëllimin për të penguar armikun të bllokonte torpedot e drejtuara me radio. Megjithëse ideja ishte e shkëlqyer dhe shkenca plotësisht e saktë, Marina Amerikane e injoroi patentën e tyre dhe kontributi i saj mbeti i fshehur për dekada.
Vetëm shumë vite më vonë, inxhinierët rizbuluan këtë ide dhe përdorën parimin bazë të saj për të ndërtuar teknologji si Wi-Fi, Bluetooth dhe komunikimin e sigurt GPS. Kjo dëshmoi se sa përpara kohës së vet kishte qenë Hedy Lamarr.
Në vitet 1940, ajo njihej në Hollivud kryesisht për bukurinë e saj. Pak kush e imagjinonte se netëve ajo studionte inxhinieri. Të gjithë shihnin aktoren, jo shpikësen. Por larg shesheve të xhirimit, ajo merrej me probleme reale shkencore. Donte të ndihmonte gjatë luftës, të ndërtonte diçka që mund të shpëtonte jetë.
Sistemi që krijoi me Antheil lejonte që sinjalet radio të kalonin vazhdimisht nga një frekuencë në tjetrën, duke e bërë pothuajse të pamundur ndërhyrjen e armikut. Ishte një përparim i jashtëzakonshëm, nga një aktore nga e cila askush nuk e priste një shpikje të tillë.
Ata e patentuan idenë dhe ia ofruan Marinës Amerikane, por nuk u morën seriozisht. Shpikja u la në sirtarë për vite me radhë. Hedy vazhdoi karrierën e saj si aktore, ndërsa puna e saj shkencore u harrua. Bota duartrokiste rolet e saj në filma, jo mendjen e saj krijuese.
Vetëm pas dekadash, patenta u rizbulua dhe ideja e “frequency hopping” u bë themeli i komunikimit modern pa tela. Wi-Fi. Bluetooth. GPS. Të gjitha lidhen me punën e saj të hershme.
Kur kontributi i saj më në fund u njoh, ajo ishte tashmë e moshuar dhe larg vëmendjes së publikut. Megjithatë, ajo mori çmime, u nderua nga shkencëtarët dhe u falënderua nga inxhinierët.
/tiranapost
