Arbërie Nagavci, bashkë me deputetet Fatmire Kollçaku e Liza Gashi dhe këshilltarin politik Ragmi Mustafi, u ndaluan nga policia serbe në kufi, teksa po udhëtonin drejt Preshevës për t’i shprehur ngushëllime kryetares Ardita Sinani për vdekjen e babait të saj.
Sipas Nagavcit, pas më shumë se dy orësh pritjeje pa shpjegim, atyre iu ndalua vazhdimi i rrugës.
Analisti nga Presheva, Nehat Hyseni, e ka cilësuar të papranueshëm ndalimin nga autoritetet serbe të delegacionit të Vetëvendosjes, i cili po udhëtonte drejt Preshevës për t’i shprehur ngushëllime kryetares Ardita Sinani për vdekjen e babait të saj.
Hyseni theksoi se ky incident është politikisht domethënës dhe se shprehja e ngushëllimeve duhet të mbetet jashtë kalkulimeve politike dhe rivaliteteve shtetërore.
“Ndalimi i shefes së Grupit Parlamentar të Lëvizjes Vetëvendosje, Arbërie Nagavci, deputeteve Fatmire Kollçaku dhe Liza Gashi, si dhe këshilltarit politik Ragmi Mustafi, nga autoritetet kufitare serbe, më 9 tetor 2026, derisa po udhëtonin drejt Preshevës për t’i shprehur ngushëllime kryetares së Komunës, Ardita Sinani, për vdekjen e babait të saj, përbën një incident serioz, të papranueshëm dhe politikisht domethënës.
Sipas deklarimeve publike të pjesëmarrësve, delegacioni u mbajt për më shumë se dy orë në pikën kufitare të Depcës, pa iu dhënë një shpjegim i qartë, dhe më pas iu komunikua se nuk mund të vazhdonte udhëtimin drejt Preshevës.
Për pasojë, ngushëllimet u përcollën pranë kufirit, ku Ardita Sinani shkoi së bashku me familjarët e saj për t’i takuar.
Këto rrethana u raportuan edhe nga mediat e Kosovës dhe ato serbe.
Është vërtet e rëndë kur autoritetet shtetërore nuk arrijnë të tregojnë as minimumin e respektit për një akt të thjeshtë njerëzor: shprehjen e ngushëllimeve në një familje të goditur nga vdekja. Në një shoqëri që pretendon të ndërtojë marrëdhënie normale me fqinjët, dhimbja familjare duhet të mbetet jashtë kalkulimeve politike dhe rivaliteteve shtetërore”, tha ai.
Hyseni e cilësoi ndalimin e delegacionit të Vetëvendosjes nga policia kufitare serbe si të pajustifikueshëm, duke theksuar se vendimi u mor pa bazë të qartë ligjore dhe pa shpjegim të arsyeshëm.
Ai tha se kontrolli kufitar nuk duhet të përdoret si mekanizëm presioni politik dhe se çdo kufizim i lirisë së lëvizjes duhet të mbështetet në arsye ligjore dhe të jetë i kundërshtueshëm përmes procedurave përkatëse.
“Ky veprim i policisë kufitare serbe është i shëmtuar dhe i pajustifikueshëm dhe vendimi është marrë pa një bazë të qartë ligjore dhe pa shpjegim të arsyeshëm. Ai rikthen në vëmendje një problem të vjetër në marrëdhëniet ndërmjet Serbisë dhe Kosovës: përdorimin e kontrollit kufitar si mekanizëm presioni, në vend që ai të shërbejë për zbatimin e ligjit, sigurinë dhe qarkullimin e rregullt të njerëzve.
Nuk është fjala për t’i mohuar Serbisë të drejtën për të kontrolluar kufijtë e saj. Çdo shtet ka të drejtë dhe detyrim të zbatojë ligjin. Por kontrolli kufitar nuk është autorizim për arbitraritet!
Vendimet që prekin lirinë e lëvizjes duhet të mbështeten në arsye ligjore, të jenë të shpjegueshme dhe të mund të kundërshtohen përmes procedurave përkatëse.
Nëse një delegacion ndalohet për orë të tëra dhe kthehet prapa pa iu komunikuar arsye bindëse, atëherë lind një pyetje themelore: a po zbatohet ligji në mënyrë të paanshme, apo po përdoret pushteti administrativ për të dërguar mesazhe politike?”, u shpreh ai.
POLITIZIMI I KUFIRIT
Më tej, Hyseni theksoi se incidenti duhet parë në kontekstin e marrëdhënieve të tensionuara mes Kosovës dhe Serbisë, duke kërkuar nga autoritetet serbe sqarime për bazën ligjore të ndalimit dhe procedurat e zbatuara.
Ai shtoi se pengesat në lëvizje rëndojnë jetën e shqiptarëve në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë, duke thelluar mosbesimin dhe ndjenjën e diskriminimit.
“Nën pushtetin e Aleksandar Vuçiqit, marrëdhëniet me Kosovën mbeten të karakterizuara nga mosbesimi, përplasjet politike dhe interpretimet kundërshtuese të proceseve të normalizimit. Incidenti i Depcës duhet të shqyrtohet në këtë kontekst, pa nxituar të shpallet motivi politik si fakt i provuar, por edhe pa e përjashtuar atë nga analiza.
Kur përfaqësues të institucioneve të Kosovës ndalohen gjatë një udhëtimi me karakter familjar dhe humanitar, ndërsa nuk jepet një arsyetim publik i qartë, dyshimi për trajtim selektiv është i pashmangshëm. Aq më tepër kur bëhet fjalë për deputete të një kuvendi të zgjedhur dhe për një këshilltar politik të kryeministrit të Kosovës.
Autoritetet serbe duhet të japin një shpjegim konkret: cila ishte baza ligjore e ndalimit, kush e mori vendimin dhe cilat procedura janë zbatuar? Heshtja institucionale nuk e zgjidh problemin. Përkundrazi, ajo e thellon mosbesimin dhe krijon përshtypjen se vendimet kufitare mund të varen nga vlerësimet politike të momentit.
Për më tepër, Presheva, Bujanoci dhe Medvegja nuk janë thjesht emra në hartën administrative të Serbisë. Ato janë hapësira ku jeton një popullsi shqiptare me lidhje të fuqishme familjare, kulturore, arsimore dhe kombëtare me Kosovën. Çdo pengesë arbitrare e lëvizjes që prek këto lidhje e rëndon jetën e përditshme të qytetarëve dhe ushqen ndjenjën e pasigurisë e të diskriminimit”, nënvizon ai.
Hyseni theksoi se Serbia duhet të garantojë lirinë e lëvizjes dhe të dëshmojë përmes veprimeve institucionale respektimin e sundimit të ligjit. Sipas tij, normalizimi i marrëdhënieve me Kosovën nuk arrihet vetëm përmes marrëveshjeve, por edhe përmes trajtimit të qytetarëve dhe respektimit të të drejtave të tyre.
“Për shqiptarët e Luginës së Preshevës, çështja nuk përfundon te ndalimi i tri deputeteve. Ajo lidhet me një shqetësim më të gjerë: a mund të zhvillohen marrëdhënie normale njerëzore dhe institucionale me Kosovën pa u shndërruar çdo kontakt në një problem politik?
Pikërisht këtu qëndron përgjegjësia e qeverisë serbe. Ajo duhet të dëshmojë se kontrolli kufitar nuk përdoret për të ndëshkuar, frikësuar apo penguar njerëzit për shkak të lidhjeve të tyre institucionale dhe politike.
Nëse Serbia dëshiron të trajtohet si shtet që synon integrimin evropian, duhet të dëshmojë përmes praktikës së institucioneve të saj se sundimi i ligjit nuk është vetëm një formulë diplomatike, por një standard real i qeverisjes.
Marrëdhëniet ndërmjet Kosovës dhe Serbisë nuk mund të normalizohen vetëm përmes takimeve të ndërmjetësuara nga Bashkimi Evropian, deklaratave të përbashkëta dhe dokumenteve të nënshkruara në tryezat e bisedimeve.
Normalizimi provohet në praktikën e përditshme: në lirinë e lëvizjes, në komunikimin ndërinstitucional, në trajtimin e qytetarëve dhe në respektimin e detyrimeve të marra.
Një shtet nuk mund të kërkojë besim politik, ndërkohë që veprimet e institucioneve të tij prodhojnë mosbesim. Nuk mund të flasë për fqinjësi të mirë, ndërsa raste të tilla krijojnë përshtypjen se edhe një vizitë ngushëllimi mund të pengohet nga vendime të pashpjeguara” – u shpreh ai për “Bota sot”.
Në fund, Hyseni paralajmëroi se incidenti mund të thellojë mosbesimin mes Kosovës dhe Serbisë, duke kërkuar sqarim institucional, transparencë dhe garanci që raste të tilla të mos përsëriten.
“Ky incident rrezikon të sjellë pasoja në disa nivele.
Së pari, e dobëson besimin ndërmjet përfaqësuesve politikë të dy vendeve.
Së dyti, e vështirëson punën e institucioneve që përpiqen të mbajnë kanale komunikimi të hapura.
Së treti, i jep argumente atyre që dyshojnë se procesi i normalizimit po zhvillohet pa ndryshime të mjaftueshme në sjelljen konkrete të autoriteteve.
Por pasoja më e ndjeshme është për qytetarët e zakonshëm!
Ata nuk mund të mbahen peng i marrëdhënieve të tensionuara ndërmjet qeverive.
Familjet që jetojnë në të dy anët e kufirit kanë nevojë për qarkullim të parashikueshëm, siguri juridike dhe respekt njerëzor!
Këto nuk janë privilegje politike; janë kërkesa themelore të një jete normale.
Për këtë arsye, përgjegjësia për incident e të tilla nuk duhet të përfundojë në shkëmbimin e vetëm me deklaratave të ashpra, por nevojitet sqarim institucional, dokumentim i plotë i rastit dhe garanci se veprime të ngjashme nuk do të përsëriten në të ardhmen.
Edhe opinioni publik serb duhet ta shqyrtojë këtë çështje përtej ndarjeve partiake dhe nacionaliste!
Kritika ndaj veprimeve të policisë kufitare nuk është sulm ndaj qytetarëve serbë!
Përkundrazi, kërkesa për ligjshmëri, transparencë dhe trajtim të barabartë është në interes të çdo qytetari që dëshiron institucione të përgjegjshme” – përfundoi ai.
