Rrëqebulli iberik, dikur në prag të zhdukjes, po rikthehet në natyrën spanjolle falë një programi ambicioz mbarështimi dhe një fushate të suksesshme sensibilizimi në komunitetet rurale. Këtë javë, Vírgula – një femër njëvjeçare – u lirua në mënyrë solemne në pronën e Los Mil Quientos në Extremadura, duke shijuar për herë të parë lirinë në jetën e saj.
Programi LIFE Lynx Connect, i mbështetur nga Bashkimi Evropian dhe qeveritë iberike, ka arritur të rrisë numrin e rrëqebujve nga më pak se 100 në vitin 2002 në mbi 2,000 në vitin 2023. Kafsha, dikur klasifikuar si në rrezik zhdukjeje, tani konsiderohet “e prekshme”, një përmirësim i ndjeshëm sipas IUCN-së.
Megjithatë, rilindja e kësaj maceje të egër nuk ka kaluar pa polemika. Në rajonet veriore të Spanjës si Katalonja, Aragon dhe Castilla y León, fermerët kanë shprehur kundërshtime të forta, duke organizuar edhe protesta kundër rikthimit të grabitqarit. Edhe pse rrëqebulli nuk përbën rrezik për bagëtinë, shqetësimet lidhen me ndikimin e tij të perceptuar në ekosistemet lokale.
Studimet e fundit tregojnë se rrëqebulli, përkundrazi, ndihmon në balancimin e natyrës duke ulur numrin e grabitqarëve si dhelprat dhe kunadhat dhe madje ndihmon popullatën e lepujve – ushqimi i tij kryesor. Por sfida të tjera po afrohen: projekti LIFE mbyllet në vitin 2026, duke ngritur pyetje për qëndrueshmërinë afatgjatë të kësaj përpjekjeje.
Megjithatë, mbështetësit e projektit mbeten optimistë. “Kemi fituar zemrat e gjuetarëve. Rrëqebulli i ndihmon ata duke kontrolluar rivalët”, tha Maria Jesús Palacios nga programi në Extremadura. Edhe figura të komunitetit të gjuetisë, si Felipe García, e shohin tani rrëqebullin si një aleat të fshatit dhe jo si kërcënim.
Një nga shenjat më simbolike të transformimit të statusit të kësaj kafshe është fakti që tashmë ajo jeton në prona luksoze si ajo e Sheik Mansour, ku rrëqebulli gëzon kushte ideale për të lulëzuar.
Ekspertët si Steve Cracknell thonë se kjo është një histori suksesi për natyrën. “Kjo nuk është thjesht një rikthim biologjik, por edhe një rikthim kulturor. Rrëqebulli ka kaluar nga i urryer në të dashur.”
Por pyetja që mbetet është: A do të lejohet kjo mace e mrekullueshme të vazhdojë të sundojë në heshtje kodrat e Iberisë, apo tensionet mes natyrës dhe njeriut do ta frenojnë përparimin e saj?
