Toka e Shkretëtirës Atacama në Kili, e cila është shkretëtira më e thatë në botë, me tokë të kripur dhe një peizazh të formuar nga lava e ngurtësuar, shtrihet nga Andet në Paqësor.
Megjithatë, një peizazh i tillë me rërë është i banuar edhe nga organizma të pazakontë, deklaroi ekipi ndërkombëtar i shkencëtarëve nga Universiteti i Këlnit, në një studim të botuar së fundmi.
Shkretëtira Atacama është një nga mjediset më ekstreme në Tokë. Pothuajse nuk bie kurrë shi dhe rrezatimi UV është i lartë. Toka është plot me kripë dhe arsenik, kështu që për një kohë të gjatë mendohej se asgjë nuk mund të mbijetonte në një tokë të tillë.
Shkencëtarët kanë zbuluar komunitete të lulëzuara krimbash mikroskopikë të quajtur nematodë që jetojnë në tokën e shkretëtirës. Ata gjetën 36 grupe të ndryshme të këtyre organizmave të vegjël në habitate që variojnë nga dunat e rërës deri te oazet dhe malet e larta. Në lartësi më të mëdha, shumë prej tyre riprodhohen në mënyrë aseksuale…
Një ekip ndërkombëtar shkencëtarësh, i udhëhequr nga studiues nga Universiteti i Këlnit, kreu disa nga kërkimet në shkretëtirën e Atakamës. Ekipi përfshinte ekologë, botanistë, zoologë…
Studimi, i titulluar “Shpërndarja gjeografike e nematodave në Atakama”, u botua në revistën shkencore Nature Communications dhe tregon lidhjen e popullatës së organizmave me lartësinë, parametrat klimatikë dhe partenogjenezën, duke treguar një mënyrë të re për të vëzhguar lidhjet midis modeleve të biodiversitetit dhe parametrave mjedisorë që përcaktojnë peizazhin.
Mungesa e reshjeve, përmbajtja e lartë e kripës në tokë dhe luhatjet ekstreme të temperaturës e bëjnë shkretëtirën Atacama një nga vendet më të pafavorshme në Tokë. Megjithatë, jeta po gufon nën këngën e shkretëtirës.
Kush janë banorët e shkretëtirës së Atakamës?
Organizmat më të bollshëm nën rërën e shkretëtirës janë krimbat e rrumbullakët. Ata luajnë një rol të madh në ekosistem, pasi rregullojnë popullatat bakteriale dhe kontribuojnë në ciklin e lëndëve ushqyese. Ato janë gjithashtu tregues të shkëlqyer të tokës.
“Tokat janë të rëndësishme për funksionimin e ekosistemeve, për ruajtjen e karbonit dhe furnizimin me lëndë ushqyese. Kjo është arsyeja pse ky studim mbi jetën e organizmave në shkretëtirë është i rëndësishëm. Të dhënat mbi tokat në ekosisteme ekstreme si Shkretëtira Atacama janë ende të pakta”, tha Dr. Philip Schiffer nga Instituti i Zoologjisë në Universitetin e Këlnit dhe një nga autorët e studimit.
Në lartësi më të mëdha, toka përmban lloje nematodash që riprodhohen në mënyrë aseksuale. Kjo konfirmon një teori të pakonfirmuar më parë se aseksualiteti është një avantazh në kushte ekstreme. Ndërsa reshjet e shiut rriten, rritet edhe biodiversiteti. Dallimet në temperaturë janë gjithashtu një faktor përcaktues në përbërjen e popullatave.
Rezultatet e studimit tregojnë se ekosistemet e qëndrueshme të tokës mund të ekzistojnë pavarësisht kushteve ekstreme dhe në vende shumë të largëta. Kjo sugjeron që biodiversiteti në rajone të tjera të thata mund të jetë më i lartë nga sa mendohej më parë.
“Në disa nga rajonet e studiuara, rrjetet ushqimore të thjeshtuara tregojnë se këto ekosisteme janë tashmë të dëmtuara dhe mund të jenë të prirura ndaj shqetësimeve”, thanë studiuesit.
“Thatësira globale po prek gjithnjë e më shumë rajone të botës, kështu që rezultatet e studimeve janë gjithnjë e më të rëndësishme. Të kuptuarit se si organizmat përshtaten me mjediset ekstreme dhe cilët parametra ekologjikë shkaktojnë përhapjen e tyre mund të ndihmojë në një vlerësim më të mirë të pasojave ekologjike të ndryshimeve klimatike”, tha Dr. Philip Schiffer nga Instituti i Zoologjisë në Universitetin e Këlnit dhe një nga autorët e studimit.
Rezultatet sugjerojnë që modelet makroekologjike, siç janë gradientët e reshjeve ose roli i rëndësishëm i lartësisë, mund të identifikohen në rajone me kushte ekstreme, por edhe në nivel gjenetik. Studimi, pra, përfaqëson një hap të rëndësishëm drejt një vlerësimi më të mirë të reagimit të organizmave të tokës ndaj ndryshimeve mjedisore në të gjithë botën.
