Shumica e njerëzve e kuptojnë vlerën e një rrethi shoqëror. Miqtë ndajnë informacion, ofrojnë mbrojtje dhe japin mbështetje. Pa këto lidhje, sfidat e përditshme bëhen më të vështira për t’u përballuar.
Edhe kafshët mbështeten në rrjete të ngjashme. Madje edhe speciet që nuk jetojnë në grupe të ngushta përfitojnë nga takime të shkurtra, duke ndarë informacion për burimet e ushqimit, duke dalluar grabitqarët më shpejt ose duke rritur mundësitë për riprodhim. Ndërsa popullatat e kafshëve të egra zvogëlohen, edhe këto ndërveprime sociale që ndihmojnë mbijetesën mund të zhduken bashkë me to.
Në një studim të botuar në Trends in Ecology & Evolution, studiuesit argumentojnë se kafshët që nuk jetojnë në grupe të qëndrueshme dhe të lidhura fort mund të jenë më të rrezikuara nga zhdukja sesa mendohej më parë. Specie si drerët, ketrat, zogjtë çikadi dhe shumë jovertebrorë ende varen nga kontakti social në mënyra të fshehta, edhe pse nuk mbajnë grupe të përhershme.
“Ky zbulim vjen në një moment kur shumë popullata të kafshëve të egra po zvogëlohen ose po copëzohen për shkak të ndryshimeve klimatike, humbjes së habitatit dhe shfrytëzimit,” tha autori kryesor Michael Gil në një deklaratë për shtyp. “Ne ofrojmë një kornizë të re për të parashikuar cilat specie janë më të ndjeshme ndaj kolapsit, në mënyrë që të vlerësojmë më mirë rrezikun.”
Gati një shekull më parë, ekologu Warder Clyde Allee vuri re se kafshët shpesh ecin më mirë kur janë në grupe më të mëdha, një model që sot njihet si efekti Allee.
Studiuesit kanë supozuar se, nëse sjellja sociale shkakton efektin Allee, atëherë speciet më të lidhura shoqërisht do të ishin më të rrezikuara. Ujqit, surikatat dhe qentë e egër jetojnë në grupe të qëndrueshme ku bashkëpunimi është thelbësor për mbijetesën.
“Është intuitive të mendojmë se sa më sociale të jetë një specie, aq më e ndjeshme është ndaj humbjes së këtyre ndërveprimeve,” tha Gil.
Por speciet shumë sociale ndonjëherë arrijnë ta përballojnë më mirë rënien rajonale. Për shembull, te qentë e egër afrikanë, individët që mbijetojnë riorganizohen në tufa të reja kur humbin anëtarë. Rënia e popullsisë mund të ulë numrin e tufave, por madhësia e tufës dhe përfitimet që ajo sjell mund të mbeten relativisht të qëndrueshme.
Autorët përqendrohen në një mekanizëm tjetër: sa shpesh kafshët takojnë njëra-tjetrën. Ekologët e quajnë këtë dendësi e përjetuar, frekuenca e kontakteve sociale që një individ ka në jetën e përditshme.
Te speciet që nuk mbajnë grupe fikse, dendësia e përjetuar shpesh rritet ose ulet drejtpërdrejt me madhësinë e përgjithshme të popullsisë. Më pak kafshë në një zonë do të thotë më pak takime lokale.
“Kur heq individë nga një popullatë, nuk po heq vetëm ata individë; po heq edhe përfitimet që ata u sillnin të tjerëve. Kjo krijon një rreth vicioz,” tha Samantha Rothberg, autorja e parë e studimit, në një deklaratë për shtyp.
Në këto raste, rënia e numrit të individëve mund të ulë qasjen në informacion të përbashkët, vigjilencë kolektive ose mundësi çiftëzimi, duke e thelluar edhe më shumë rënien e popullsisë.
Forma të lirshme të socialitetit gjenden te jovertebrorët, peshqit, zogjtë dhe gjitarët. Shumë specie mblidhen çdo sezon, shkëmbejnë informacion gjatë kërkimit të ushqimit ose grumbullohen në habitate të përbashkëta pa formuar grupe të përhershme.
“Po shikoj nga dritarja tani dhe ka disa zogj të ulur në degë. Ata po sillen në mënyrë sociale. Por këto ndërveprime momentale merren lehtë si të mirëqena. Tani e kuptojmë se, në tërësi, ato mund të përcaktojnë nëse një popullatë mbijeton apo shembet,” tha Gil.
Në atë që shumë studiues e quajnë zhdukja e gjashtë masive, të kuptuarit se si bien popullatat e specieve është bërë më urgjente se kurrë. Qëndrueshmëria mund të varet jo vetëm nga sa individë mbeten, por edhe nga sa shpesh ata takohen me njëri-tjetrin. Për mbrojtësit e natyrës, ruajtja e mundësive për ndërveprim mund të jetë po aq e rëndësishme sa mbrojtja e vetë habitatit. / DiscoverMagazine – Syri.net
