Studiuesit nga Universiteti i Pensilvanisë kanë transformuar kërpudhën e rrezikshme Aspergillus flavus, të njohur edhe si ‘mallkimi i faraonëve’, në një përbërës të fuqishëm kundër kancerit, duke hapur rrugë të reja për zbulimin e ilaçeve të reja nga kërpudhat.
Pas hapjes së varrit të mbretit Tutankhamun në vitet 1920, një seri vdekjesh të parakohshme midis anëtarëve të ekipit të gërmimeve nxiti thashetheme për një mallkim mbi faraonin. Dekada më vonë, mjekët vunë re se sporet e kërpudhave, të fshehura për mijëra vjet, mund të kenë pasur një rol në këto ngjarje.
Në vitet 1970, një ekip prej dymbëdhjetë shkencëtarësh eksploroi varrin e Kazimirit IV në Poloni, dhe brenda pak javësh, dhjetë prej tyre vdiqën. Studimet e mëvonshme treguan se varri përmbante Aspergillus flavus, një kërpudhë që prodhon toksina të cilat mund të shkaktojnë infeksione serioze të mushkërive, sidomos tek njerëzit me sistem imunitar të dobësuar.
Sot, kjo e njëjtë kërpudhë është burim i një trajtimi premtues kundër kancerit.
“Kërpudhat na dhanë penicilinën, dhe këto rezultate tregojnë se shumë më tepër ilaçe të fuqishme mund të nxirren nga produktet natyrore,” thotë Sheri Gao, profesoreshë e asociuar e Inxhinierisë Kimike dhe Biomolekulare dhe autore kryesore e studimit të botuar në Nature Chemical Biology.
Trajtimi i ri bazohet në një klasë peptidesh të sintetizuara në ribosom dhe të modifikuara pas përkthimit, të quajtura RiPP (peptide ribosomale të modifikuara pas përkthimit). Ndërsa mijëra RiPP janë identifikuar në baktere, vetëm disa janë gjetur në kërpudha.
Për të zbuluar më shumë RiPP nga kërpudhat, u studiuan disa lloje të Aspergillus dhe gjetën se Aspergillus flavus ishte më premtuesi për studime të mëtejshme.
Pas izolimit të katër RiPP-ve të ndryshme, studiuesit vunë re se molekulat ndanin një strukturë unike me unaza të lidhura, dhe i emëruan asperigimicina, sipas kërpudhës nga e cila u gjetën. Këto molekula nuk ishin përshkruar më parë.
Perspektiva mjekësore e aspergimicinave
Edhe pa modifikime të mëtejshme, kur u ekspozuan ndaj qelizave kancerogjene njerëzore, aspergimicinat treguan potencial të fortë: dy prej katër variantëve kishin efekte të fuqishme kundër qelizave të leuçemisë. Një variant tjetër, i modifikuar me një molekulë yndyrore të ngjashme me atë që gjendet në peltenë mbretërore të bletëve, funksionoi po aq mirë sa citarabina dhe daunorubicina, dy ilaçe të miratuara nga FDA që përdoren prej dekadash për trajtimin e leuçemisë.
Eksperimentet e mëtejshme treguan se aspergimicinat ndalojnë ndarjen qelizore të qelizave kancerogjene.
Veçanërisht, këto komponime kishin efekt minimal ose aspak në qelizat e kancerit të gjirit, mëlçisë ose mushkërive, duke sugjeruar se veprimi i tyre është specifik për lloje të caktuara qelizash, një tipar kyç për trajtime efektive dhe të sigurta me ilaçe.
Gjithashtu, studiuesit identifikuan grupe të ngjashme gjenesh në kërpudha të tjera, duke treguar se ende ka shumë RiPP kërpudhore për t’u zbuluar.
Hapi i ardhshëm do të jetë testimi i aspergimicinave në modelet shtazore, me shpresën që një ditë këto trajtime të kalojnë në prova klinike te njerëzit. Syri.net-iefimerida
