Kimikate të përhershme janë gjetur në ujin e pijshëm, drithërat e mëngjesit, tiganët prej tefloni, bukën dhe verën dhe janë lidhur me dëmtimin e sistemeve endokrine dhe riprodhuese të njeriut.
Ndonjëherë të quajtura PFAS – shkurtim për substancat per- dhe poli-fluoroalkil – kimikatet njihen dhe gjithnjë e më shumë frikësohemi për pashkatërrueshmërinë e tyre në dukje, pasi ato rrjedhin nga pesticidet ose nga përdorimi industrial në natyrë.
Disa studime të botuara së fundmi kanë përforcuar argumentet kundër PFAS-ve, me sugjerime se ekspozimi para lindjes mund të dëmtojë zhvillimin e embrionit përpara se t’i lërë foshnjat më të prirura për të zhvilluar astmë dhe madje edhe leuçemi pas lindjes.
Në mesin e majit, një ekip me seli në Institutin e Barcelonës për Shëndetin Global zbuloi se ekspozimi para lindjes ndaj “kimikateve të zakonshme mjedisore” mund të çonte në uljen e peshës në lindje.
Studimi, i botuar në revistën Environmental Science & Technology, pasoi publikimin e një studimi të Universitetit të Kalifornisë, Irvine, i cili paralajmëron se PFAS-të i lënë foshnjat përballë një rreziku më të lartë të leuçemisë akute limfoblastike, kancerit më të zakonshëm të fëmijërisë.
“Duke kapur ekspozimet gjatë një faze kritike të zhvillimit, po fitojmë një pamje më të qartë se si ndotësit mjedisorë mund të kontribuojnë në rrezikun e kancerit tek fëmijët”, tha Veronica Vieira, profesoreshë e shëndetit mjedisor dhe të punës në UC Irvine.
Ndërkohë, një ekip studiuesish me bazë në Universitetin e Adelaides zbuloi se nivelet gjurmë të kimikateve të përhershme në ujin e rubinetit pengojnë zhvillimin e embrioneve të minjve, që do të thotë se uji “i konsideruar i sigurt për konsum njerëzor” mund të ketë “efekte të dëmshme në zhvillimin e embrioneve të gjitarëve”.
Ekipi australian, duke shkruar në revistën Environmental Research, tha se hulumtimi i tyre shton një “bazë provash në rritje që fertiliteti femëror është shumë i ndjeshëm ndaj toksinave mjedisore, përfshirë ujin e pijshëm” dhe “mbështet nevojën për politika më të rrepta për standardet e cilësisë së ujit, për të zvogëluar rreziqet e ekspozimit ndaj PFAS dhe kimikateve të tjera”.
Më herët në prill, revista PLOS Medicine publikoi gjetjet nga një ekip i udhëhequr nga Universiteti Lund, i cili kërkoi të gjurmonte efektet e kimikateve tek fëmijët në Suedi. Ata arritën në përfundimin se “ekspozimi shumë i lartë prenatal ndaj PFAS ishte i lidhur me një incidencë më të lartë të astmës së fëmijërisë”.
Është “biologjikisht e mundur” që kimikatet e përhershme mund të dëmtojnë zhvillimin e mushkërive para lindjes, sipas studiuesve, të cilët shpjeguan se procesi “fillon herët në zhvillimin embrional dhe zgjatet gjatë adoleshencës” dhe “është shumë i ndjeshëm ndaj ndërprerjeve nga toksinat mjedisore”.
Ekspertët u kanë këshilluar blerësve të kërkojnë produkte të etiketuara pa PFAS ose pa fluorokarbon, dhe të tregojnë kujdes të shtuar me artikujt e veshur ose që largojnë njollat, siç janë tiganët që nuk ngjitin dhe trajtimet kundër tekstileve.
Megjithatë, produktet që përmbajnë PFAS në përgjithësi nuk kërkohet të mbajnë paralajmërime, ndërsa përdorimi i tyre i gjerë dhe ndikimi afatgjatë nënkuptojnë se shumica e konsumatorëve thjesht detyrohen të konsumojnë një formë të PFAS, edhe nëse përpiqen t’i shmangin ato./ DPA News.
