A nuk ju dëgjon fëmija juaj? A shkelmon dhe bërtet kur zemërohet? Mund t’ju duhet të rimendoni kohën e tij para ekranit, sipas një artikulli të botuar të hënën në Buletinin Psikologjik, një revistë e Shoqatës Amerikane të Psikologjisë.
Sa më shumë kohë që fëmijët kalonin duke parë një ekran, aq më shumë ka gjasa që veprimet dhe ndjenjat e tyre të mos përmbushnin pritjet për fazën e tyre të zhvillimit, sipas një meta-analize të 117 studimeve të fëmijëve më të vegjël se 10 vjeç e gjysmë, kur filloi hulumtimi.
Këto probleme socioemocionale përfshinin ankthin, depresionin, hiperaktivitetin dhe agresionin. Lidhja ishte e vogël, por domethënëse, veçanërisht për vajzat.
Studimet u hartuan në mënyra të ndryshme, por pamja e përgjithshme tregoi se problemet shfaqeshin kur fëmijët nën moshën 2 vjeç, kalonin kohë para ekranit (përveç bisedave me video), kur fëmijët e moshës 2-5 vjeç kalonin më shumë se një orë në ditë para ekranit dhe kur fëmijët më të rritur kalonin më shumë se 2 orë në ditë para ekranit.
Fëmijët që kalonin shumë kohë duke luajtur lojëra, ishin veçanërisht në rrezik. Dhe fëmijët 6 deri në 10 vjeç kishin më shumë gjasa të zhvillonin probleme socioemocionale, sesa fëmijët e moshës 5 vjeç e poshtë.
Për më tepër, fëmijët që përjetuan këto sfida kishin tendencë t’i drejtoheshin edhe më shumë ekraneve për t’u përballuar, gjë që mund ta përkeqësonte problemin. Kjo ishte veçanërisht e vërtetë për djemtë.
“Përdorimi i ekranit para shumë njerëzve nuk është vetëm një shkak i problemeve – ndonjëherë, është një simptomë”, tha autorja kryesore Roberta Pires Vasconcellos me anë të email-it, duke vënë në dukje një nga gjetjet më të habitshme.
“Në shumë raste, fëmijët që tashmë kanë vështirësi emocionale u drejtohen ekraneve, veçanërisht videolojërave, si një mënyrë për t’u përballur ose për t’u shpëtuar”, tha Vasconcellos, i cili është lektor i asociuar në Universitetin e Uellsit të Ri Jugor në Sydney, Australi. “Ndërsa kjo mund të ofrojë lehtësim afatshkurtër, me kalimin e kohës mund t’i bllokojë ata, në një cikël që përforcon ato vështirësi emocionale.”
Një nga më të mëdhatë e këtij lloji, meta-analiza ka kufizime, megjithatë, sepse nuk mund të merrte në konsideratë faktorë të tillë si stili i prindërimit ose statusi socioekonomik, tha Vasconcellos. Dhe meqenëse studimet e shqyrtuan kohën para ekranit në një mënyrë më të gjerë, ato nuk mund të përcaktonin me saktësi efektet e përdorimit të mediave sociale në shëndetin mendor të fëmijëve.
Megjithatë, këto të dhëna të fundit mbi fëmijët dhe kohën para ekranit, sugjerojnë veprime specifike që prindërit ose kujdestarët mund të ndërmarrin për të pasur një ndikim të vërtetë dhe pozitiv në shëndetin mendor të fëmijëve të tyre.
Mos përdorni ekrane për kujdesin ndaj fëmijëve
Të rriturit shpesh u japin fëmijëve ekrane për t’i ndihmuar të qetësohen, veçanërisht gjatë kohës së punës ose në situata të tjera kur fëmijët duhet të jenë të qetë, si në një restorant.
“Ndërsa kjo mund të ofrojë lehtësim afatshkurtër, mund të çojë në probleme afatgjata”, paralajmëroi Vasconcellos. Kjo sepse mund t’i pengojë fëmijët të mësojnë se si të sillen në mënyrë të përshtatshme dhe të menaxhojnë emocionet e tyre.
“Në vend që të zhvillojnë aftësi vetërregullimi, ata fillojnë të mbështeten te ekranet për ngushëllim dhe shpërqendrim”, tha ajo. “Kjo mund të përforcojë një cikël të dëmshëm ku vështirësitë emocionale maskohen në vend që të adresohen, duke e bërë edhe më të vështirë për fëmijët ta përballojnë pa një ekran me kalimin e kohës.”
Mos i lejoni fëmijët të përdorin ekranet për të përballuar emocionet e tyre
Kërkoni shenja që tregojnë se fëmijët po i drejtohen ekraneve kur kanë një problem. Në vend që të supozojmë se problemi është vetë ekrani, shikoni pamjen e përgjithshme, tha Vasconcellos.
“Nëse vini re se fëmija juaj kthehet më shpesh para ekraneve kur është i mërzitur ose i tërhequr, mund të jetë koha të kontrolloni se si po ia del emocionalisht”, këshilloi ajo. “Në disa raste, ai mund të jetë duke kërkuar ndjenjën e lidhjes ose mbështetjes që nuk po e gjen në marrëdhëniet e tij ballë për ballë – në shtëpi, në shkollë ose në mjedise të tjera shoqërore.”
Atëherë ata kanë më shumë nevojë për mbështetjen dhe udhëzimin prindëror — “për t’i ndihmuar të ndihen të dëgjuar, të kuptuar dhe të sigurt emocionalisht, si në internet ashtu edhe jashtë internetit”, tha Vasconcellos.
Këshilltarët ose terapistët e orientimit shkollor janë gjithashtu, burime të mira mbështetjeje.
Kujdes nga videolojërat
Sasia e kohës që fëmijët kalojnë duke luajtur lojëra, është gjithashtu e rëndësishme të theksohet, sipas studimit.
“Lojërat online, në veçanti, paraqesin rreziqe shtesë sepse ato shpesh funksionojnë si platforma të mediave sociale”, tha Vasconcellos. “Meqenëse këto lojëra vazhdojnë edhe kur një lojtar shkëputet, fëmijët mund të ndiejnë presion për të qëndruar të lidhur për periudha më të gjata, gjë që mund t’i çojë ata të neglizhojnë aktivitete të rëndësishme të jetës reale si gjumi, detyrat e shkollës dhe ndërveprimet ballë për ballë.
“Për këtë arsye, lojërat mund të kërkojnë vëmendje shtesë dhe kufij më të qartë – veçanërisht për fëmijët më të rritur, të cilëve zakonisht u jepet më shumë pavarësi, në mënyrën se si e përdorin kohën e tyre.”
Vendosni rregulla dhe përdorni kontrollet prindërore
Është e rëndësishme të vendosni rregulla për kohën e fëmijëve para ekranit dhe t’i përmbaheni atyre. “Mbajtja e rregullave konsistente i ndihmon fëmijët të dinë se çfarë të presin dhe i bën kufijtë më të lehtë për t’u ndjekur”, tha Vasconcellos.
Kontrollet prindërore në telefona dhe aplikacione janë gjithashtu të dobishme. “Shumica e pajisjeve ofrojnë mjete të integruara për t’ju ndihmuar të menaxhoni kohën para ekranit dhe të filtroni përmbajtjen”, tha ajo. “Përdorni këto cilësime për të vendosur kufij të arsyeshëm ditorë dhe për t’u siguruar që fëmija juaj të ketë qasje, vetëm në materiale të përshtatshme për moshën.”
Për të ndihmuar në parandalimin e varësisë së tepërt të fëmijëve nga pajisjet, Vasconcellos sugjeron heqjen e aplikacioneve të tilla si platformat e transmetimit të videove që janë veçanërisht joshëse. Në vend të kësaj, u jepni fëmijëve përmbajtje që është educative, ose që i shërben një qëllimi të mirë.
Është në rregull t’u thuash jo fëmijëve të tu
Rezultatet e këtij studimi nuk më habitën. Në hulumtimin tim, terapistët dhe mësuesit shpesh ankohen se prindërit ose kujdestarët nuk janë të gatshëm të vendosin kufizime dhe të thonë jo, kur fëmijët e tyre kërkojnë ekrane.
Kur u them jo fëmijëve të mi, reagimet e tyre nuk janë gjithmonë të këndshme. Duhet t’i kujtoj vetes se, si nëna e tyre, është puna ime të di se çfarë është më e mira për ta dhe të marr vendime që do t’i mbajnë të shëndetshëm në planin afatgjatë – edhe nëse kjo çon në shqetësime afatshkurtra për të gjithë ne.
Kufizimi i përdorimit të telefonit nga fëmijët është gjithashtu i mençur. Një deklaratë konsensusi e publikuar së fundmi , e cila është bashkëautorizuar nga unë me ekspertë në mbarë botën, ofron prova se përdorimi i tepërt i mediave sociale dhe telefonave inteligjentë nga të rinjtë është i lidhur me problemet me gjumin, vëmendjen, varësinë dhe pakënaqësinë me trupin.
Nuk ke nevojë të jesh ‘i drejtë’
Kur flas me prindërit se si ta trajtojnë përdorimin e rrjeteve sociale nga fëmijët e tyre, ata shpesh më thonë se ndiejnë nevojën t’u japin fëmijëve të tyre më të vegjël një telefon, në të njëjtën moshë që e kanë edhe vëllezërit e motrat e tyre më të mëdhenj. Kjo nuk është e vërtetë.
U thoni fëmijëve më të vegjël që e argumentojnë këtë se tani keni më shumë përvojë dhe keni më shumë të dhëna që tregojnë, se si koha para ekranit mund të jetë e dëmshme.
Gjithashtu, merrni në konsideratë alternativa tërheqëse ndaj një telefoni. Një nënë më tha se i ofroi vajzës së saj 1,600 dollarë për të pritur derisa të mbushte 16 vjeç për të blerë një telefon. Vajza e saj i pranoi paratë. Ndërsa shumë njerëz nuk kanë atë lloj të ardhurash të disponueshme, ju prapëseprapë mund të jeni krijues dhe të propozoni gjëra të tjera, që do t’u pëlqenin fëmijëve. Fjetjet me miqtë ose një aventurë kampingu familjar, janë vetëm disa shembuj.
Pavarësisht se çfarë ofroni, është e rëndësishme të rimendoni mënyrën se si i lejoni fëmijët tuaj të përdorin teknologjinë. Meqenëse koha para ekranit mund të jetë si shkak, ashtu edhe simptomë e problemeve të sjelljes dhe emocioneve tek fëmijët, ndiheni rehat duke thënë jo. Mund të provokojë shqelma dhe britma në moment, por ka të ngjarë të çojë në shëndet më të mirë mendor në planin afatgjatë./CNN.
