Në një epokë ku marrëdhëniet karakterizohen gjithnjë e më shumë nga paqartësia, opsionet e shumta dhe angazhimi i kufizuar, shumë individë gjenden në pozicionin e “zgjedhjes së dytë”. Kjo ndodh kur dikush ofron vëmendje, afërsi ose dashuri vetëm përkohësisht, duke mbajtur hapur mundësi të tjera. Nga këndvështrimi psiko-social, pranimi i këtij roli ka pasoja të thella për vetëvlerësimin dhe shëndetin emocional të individit.
Kurrë mos lejoni që të jeni zgjedhja e dytë e dikujt
Carl Rogers thekson se një vetëkoncept i shëndetshëm ndërtohet mbi pranimin dhe respektin për veten. Kur një individ pranon të jetë zgjedhje dytësore, ai dërgon një mesazh të brendshëm se vlera e tij është e negociueshme. Me kalimin e kohës, kjo ndikon negativisht në vetëbesim dhe në aftësinë për të vendosur kufij të shëndetshëm. Sipas Nathaniel Branden (1994), vetëvlerësimi është thelbësor për dashurinë e pjekur. Një marrëdhënie nuk mund të jetë e shëndetshme nëse njëra palë ndihet e zëvendësueshme.
Teoria e lidhjes dhe frika nga braktisja
John Bowlby dhe Mary Ainsworth argumentojnë se individët me stil lidhjeje ankthioz kanë më shumë gjasa të pranojnë role dytësore në marrëdhënie, nga frika e humbjes ose vetmisë. Kjo frikë i shtyn ata të tolerojnë pasigurinë emocionale, edhe kur marrëdhënia nuk plotëson nevojat e tyre bazë. Në këtë kontekst, të qenit “zgjedhje e dytë” nuk është gjithmonë rezultat i mungesës së vlerës personale, por i modeleve të brendshme emocionale të ndërtuara herët.
Marrëdhëniet në epokën e opsioneve të pafundme
Sociologu Zygmunt Bauman flet për dashurinë fluide, ku lidhjet janë të përkohshme dhe individët shmangin angazhimin e thellë. Rrjetet sociale dhe aplikacionet e takimeve kanë krijuar iluzionin e zgjedhjeve të pafundme, duke e bërë më të lehtë mbajtjen e njerëzve “në pritje”. Në këtë realitet, të qenit zgjedhje e dytë shpesh justifikohet si “situatë e paqartë”, por pasojat emocionale mbeten reale: pasiguri, ankth dhe ndjenjë e vazhdueshme pritjeje.
Kufijtë emocionalë si akt vetë-respekti
Brené Brown thekson se vendosja e kufijve nuk është akt egoizmi, por akt i guximit dhe vetërespektit. Refuzimi për të qenë zgjedhje e dytë nënkupton pranimin se dashuria e vërtetë kërkon prani, qartësi dhe përkushtim. Psikologjia bashkëkohore e sheh këtë qëndrim si shenjë të inteligjencës emocionale dhe jo si mungesë fleksibiliteti.
Pasojat afatgjata të pranimit të rolit dytësor
Studimet tregojnë se individët që qëndrojnë në marrëdhënie të pabarabarta kanë rrezik më të lartë për:
ankth kronik,
ulje të vetëvlerësimit,
varësi emocionale,
vështirësi në marrëdhënie të ardhshme.
Sipas Erich Fromm, dashuria e vërtetë nuk është posedim apo kompromis me dinjitetin, por një akt i ndërsjellë përkushtimi dhe respekti.
Zgjedhja e parë fillon nga vetja
Të mos lejuarit e vetes të jetë zgjedhje e dytë nuk do të thotë të refuzosh marrëdhëniet, por të zgjedhësh marrëdhënie që reflektojnë vlerën tënde. Siç thekson Viktor Frankl, kuptimi i jetës lidhet me aftësinë për të zgjedhur qëndrimin tonë ndaj situatave.
Të zgjedhësh veten është hapi i parë për të ndërtuar marrëdhënie të shëndetshme dhe autentike.
Përfundim
Në përfundim, të qenit zgjedhje e dytë nuk është kompromis, por një formë e heshtur vetë-mohimi. Në realitetin aktual, ku marrëdhëniet shpesh janë të paqarta dhe të fragmentuara, vetëdija, kufijtë emocionalë dhe vetërespekti janë më të rëndësishme se kurrë. Dashuria e vërtetë nuk të mban në pritje — ajo të zgjedh qartë dhe plotësisht.
