Të gjithë përballemi me nivele të ndryshme stresi në jetën tonë të përditshme, por në ç’pikë ky stres shndërrohet në lodhje të tepërt?
Çfarë është lodhja e tepërt?
Dr. Elizabeta Burki, psikiatre dhe drejtuese e kërkimit në Parasym, thotë se lodhja e tepërt është “një sindromë, një grup simptomash dhe Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) e përcakton atë si një fenomen që lidhet me mjedisin e punës”.
“Nëse mendoni për lodhjen e tepërt në vendin e punës, mendoni për një person që ndihet i rraskapitur emocionalisht, i distancuar nga përgjegjësitë e tij dhe ka një ndjenjë efektiviteti të reduktuar në punë.”
Ajo shpjegon se, për sa i përket simptomave, kjo i ngjan asaj që përshkruhet si një “gjendje kronike stresi”, raporton Independent .
“Kur marrim një kërkesë nga shefi ynë, mund të përjetojmë një reagim fiziologjik ‘lufto ose ik’, i cili është një reagim akut ndaj stresit që na ndihmon të përshtatemi më mirë me mjedisin tonë”, thotë Burki.
“Megjithatë, kur kjo ndodh vazhdimisht, mund të kalojë nga një përgjigje efektive dhe e dobishme në diçka që është e dëmshme për shëndetin tonë dhe aspekte të tjera të jetës sonë.”Dr. Matt Rowett, një neuropsikiatër dhe drejtor mjekësor rajonal për neuropsikiatrinë në rajonin verior në Cygnet, pajtohet, duke shtuar:
“Nivelet e larta kronike të kortizolit mund të dobësojnë sistemin imunitar dhe t’i bëjnë njerëzit më të ndjeshëm ndaj infeksioneve, gripit dhe ftohjeve. Në rastin më të keq, stresi kronik mund të rrisë rrezikun e sëmundjeve kardiovaskulare dhe atakut në zemër.”
Ja pesë mënyra kryesore se si lodhja e tepërt mund të ndikojë në tru:
Ndikon në funksionet njohëse
“Kur jemi të mbingarkuar me stres, mendimet tona mund të duket se ngadalësohen dhe mund të kemi qenë në gjendje të bëjmë shumë gjëra njëkohësisht më parë, por tani nuk mundemi. Për shembull, afatet dhe cilësia e punës mund të fillojnë të bien”, thotë Rowett.
Burki pajtohet dhe shton:
” Lodhja e tepërt mund të ndikojë në funksionet tona njohëse duke na bërë më pak të aftë për t’u përqendruar ose për të marrë vendime. Termi ‘mjegull truri’ mund të përshkruajë shkurtimisht atë që mund të prisni.”
“Përveç kësaj, ekziston edhe aspekti i distancimit, ku ndiheni më pak të pranishëm.”Ndikon në kujtesë
“Stresi kronik mund të ndikojë në kujtesën tonë episodike autobiografike, ose aftësinë për të kujtuar ngjarje nga jeta jonë”, thekson Rowett.
“Për shembull, mund të jesh ende në gjendje të kujtosh fakte dhe shifra, por nuk do të jesh në gjendje të kujtosh se çfarë bëre për ditëlindjen tënde vitin e kaluar, sepse lodhja e tepërt ndikon në hipokampusin medial, i cili luan një rol të rëndësishëm në kujtesë .”
Ndikon në rregullimin e emocioneve
“Stresi kronik dhe niveli i lartë i kortizolit ndikojnë në lobet frontale, të cilat janë pjesërisht përgjegjëse për rregullimin e emocioneve, motivimin dhe nxitjen”, shpjegon Rowett.
“Për shembull, një person që më parë ishte i qetë mund të bëhet jashtëzakonisht nervoz, më emocional dhe mund të sulmojë një koleg ose partner.”Ndikon në shëndetin mendor
” Lodhja e tepërt mund të ketë pasoja katastrofike për shëndetin mendor sepse, nëse personi dhe njerëzit përreth tij nuk e njohin atë, ai mund të bjerë në një rreth vicioz ku ndien sikur po dështon në gjërat që kanë rëndësi për të dhe mund të fillojë të zhvillojë depresion”, thotë Rowett.
“Një person mund të fillojë të ketë mendime shumë negative për veten dhe të hyjë në një cikël kërkimi provash që konfirmojnë atë nga e cila ka frikë.”
Ai thekson se shumë simptoma të depresionit mbivendosen me lodhjen fizike.
“Humbni kënaqësinë, nuk flini mirë, humbni oreksin, bëheni më nervozë dhe kjo mund të ndikojë negativisht në marrëdhëniet tuaja”, thotë Rowett. “Nëse nuk njihet dhe nuk trajtohet, në disa raste njerëzit mund të fillojnë të kenë mendime vetëvrasëse.”Ndikon në gjumë.
Truri ka nevojë për gjumë cilësor për t’u rikuperuar nga lodhja emocionale dhe njohëse, por lodhja e tepërt krijon një cikël negativ në të cilin lodhja prish gjumin, duke e thelluar më tej lodhjen e tepërt.
“Gjumi është thelbësor për përpunimin e kujtimeve dhe përvojave tona, është një kohë kur trupi rikuperohet, por stresi mund të ndikojë në aftësinë e njerëzve për të fjetur”, thotë Rowett.
“Nëse nuk pushojmë dhe nuk flemë mjaftueshëm, nuk jemi të përgatitur për t’u përballur me stresin. Kjo mund të çojë në një rreth vicioz – keni vështirësi të bini në gjumë, jeni të lodhur, përqendrimi juaj bie, performoni më keq se më parë, gjë që ju streson më tej dhe çon në një gjumë edhe më të keq.”
Ja disa strategji të ekspertëve për të kapërcyer lodhjen:
Ji i vetëdijshëm.
“Ndërgjegjësimi për lodhjen e tepërt është një hap i parë i mirë, sepse njerëzit shpesh kanë simptoma, por nuk e kuptojnë se e kanë këtë sindromë dhe kanë nevojë për ndihmë”, thotë Burki.
“Sa më herët të veproni, aq më mirë do të jetë rikuperimi.”
Bëjeni kujdesin për veten një rutinë
“Kujdesi për veten nuk është luks, është domosdoshmëri”, thotë Rouet.
“Duhet të luftosh për të, sepse punëdhënësit duan që ti të bësh punën dhe nuk do të mendojnë domosdoshmërisht për mirëqenien tënde.”
“Kujdesi për veten duket ndryshe për secilin dhe nuk ka pse të jetë diçka e madhe si një fundjavë në spa. Mund të jenë gjëra të vogla të përditshme – leximi i një libri ose vrapimi.”Jepini përparësi gjumit
“Pjesë e kujdesit për veten duhet të jetë një rutinë e mirë gjumi”, rekomandon Rowett.
“Bëni diçka relaksuese, si një banjë, për të përgatitur trupin tuaj për gjumë.”
Praktikoni aktivitete të vetëdijshme
“Aktivitetet që ju angazhojnë mendërisht dhe ju ndihmojnë të shpëtoni nga realiteti për një farë kohe mund të jenë të dobishme”, thotë Rowett.
“Mund të jetë meditim, joga, shikimi i një filmi, dëgjimi i muzikës ose aktivitete krijuese.”
Konsideroni këshillimin.
“Këshillimi ofron një hapësirë për të menduar gjërat me një person të sigurt”, thotë Rowett.
“Mund të mos jesh në gjendje t’i thuash punëdhënësit ose partnerit tënd se po ke vështirësi, por mund t’i tregosh gjithçka këshilltarit tënd”, raporton Independent .
“Nëse keni mendime negative dhe të shtrembëruara, në vend që t’i mbani për vete, mund t’i ndani me një terapist i cili mund t’ju ndihmojë t’i shihni gjërat më realisht.”
