Në përditshmërinë tonë, shprehjet “Të dua” dhe “Jam i dashuruar me ty” përdoren shpesh si sinonime. Megjithatë, nga këndvështrimi psikologjik dhe social, këto dy pohime përfaqësojnë përvoja emocionale të ndryshme, me intensitet, kohëzgjatje dhe funksione të veçanta në marrëdhëniet ndërpersonale. Kuptimi i këtij dallimi është thelbësor për ndërtimin e marrëdhënieve të shëndetshme dhe të qëndrueshme.
Dashuria: emocion intensiv dhe fazë fillestare
Psikologët e përkufizojnë dashurinë si një gjendje emocionale intensive, e karakterizuar nga pasion i fortë, idealizim i tjetrit dhe dëshirë e vazhdueshme për afërsi. Dorothy Tennov (1979), e cila prezantoi konceptin limerence, e përshkruan dashurinë si një gjendje ku mendimet për tjetrin bëhen obsesive dhe ndjenjat varen shumë nga reciprociteti. Nga pikëpamja neuropsikologjike, të dashuruarit lidhet me rritjen e dopaminës dhe adrenalinës, hormone që krijojnë ndjesi euforie, eksitimi dhe energjie (Fisher, 2004). Kjo shpjegon pse personat e dashuruar shpesh ndihen “të përfshirë emocionalisht” dhe kanë vështirësi të mendojnë në mënyrë objektive për partnerin. Megjithatë, kjo fazë është zakonisht e përkohshme. Studimet tregojnë se të dashuruarit, në formën e tij intensive, zgjat nga disa muaj deri në disa vite, përpara se të transformohet ose të zbehet.
Dashuria: ndjenjë e qëndrueshme dhe e pjekur
Ndryshe nga të dashuruarit, shprehja “Të dua” zakonisht nënkupton një ndjenjë më të thellë, më të qetë dhe më të qëndrueshme. Erich Fromm (1956) e përkufizon dashurinë jo si një emocion të çastit, por si një aftësi që kërkon pjekuri emocionale, përgjegjësi, respekt dhe përkushtim. Në këtë kontekst, dashuria nuk bazohet vetëm në pasion, por edhe në njohjen reale të tjetrit, pranimin e mangësive dhe dëshirën për të ndërtuar një marrëdhënie afatgjatë. Shprehja “Të dua” shpesh lidhet me siguri emocionale, besim dhe ndjenjë përkatësie.
Teoria trekëndore e dashurisë
Një nga modelet më të njohura për të kuptuar dallimin mes këtyre dy koncepteve është Teoria Trekëndore e Dashurisë e Robert Sternberg (1986). Sipas tij, dashuria përbëhet nga tre komponentë:
Pasioni (emocion dhe dëshirë fizike),
Intimiteti (afërsi emocionale),
Angazhimi (vendimi për të qëndruar së bashku).
Dashuria përfshin kryesisht pasionin, ndërsa dashuria e pjekur (“Të dua”) përfshin një ekuilibër më të madh mes intimitetit dhe angazhimit.
Dimensioni social dhe kulturor
Nga pikëpamja sociale, mënyra se si përdoren këto shprehje ndikohet edhe nga kultura. Në disa shoqëri, “Të dua” është një deklaratë e fortë që lidhet me përgjegjësi emocionale, ndërsa “Jam i dashuruar me ty” perceptohet si më spontane dhe më pak e qëndrueshme. Sociologët theksojnë se në shoqërinë moderne, ku marrëdhëniet janë më fluide, individët shpesh qëndrojnë më gjatë në fazën e të dashuruarit, duke shmangur angazhimin afatgjatë (Bauman, 2003).
Kur lind konfuzioni emocional
Problemet në marrëdhënie shpesh lindin kur partnerët nuk janë të qartë për ndjenjat që përjetojnë. Të ngatërruarit të të dashuruarit me dashurinë mund të çojë në pritshmëri të papërmbushura dhe zhgënjim emocional. John Bowlby, përmes teorisë së lidhjes, thekson se individët me stile të pasigurta lidhjeje mund të kërkojnë intensitet emocional (dashurim), por të kenë vështirësi në ndërtimin e dashurisë së qëndrueshme.
Përfundim
Në përfundim, po, ekziston një ndryshim i qartë midis “Të dua” dhe “Jam i dashuruar me ty”. Të dashuruarit është shpesh fillimi i rrugëtimit emocional, ndërsa dashuria është ndërtimi i tij i qëndrueshëm. Të dyja janë të rëndësishme, por jo të barabarta. Vetëdija për këtë dallim i ndihmon individët të krijojnë marrëdhënie më autentike, më të shëndetshme dhe më të qëndrueshme në kohë.
