Inteligjenca artificiale (IA) dhe teknologji të tjera të reja po transformojnë kujdesin shëndetësor , duke nxitur përparime në diagnostikim, zhvillimin e barnave dhe duke lehtësuar ngarkesën e punës së profesionistëve të kujdesit shëndetësor.
Shumë vende evropiane tashmë po e përdorin inteligjencën artificiale në sistemet e tyre shëndetësore. Finlanda, për shembull, e përdor atë për të trajnuar punonjësit e shëndetësisë , Estonia po e aplikon atë në analizën e të dhënave mjekësore dhe Spanja po e përdor inteligjencën artificiale për zbulimin e sëmundjeve.
Nëse ka një gjë për të cilën bien dakord ekspertët kur flasin për inteligjencën artificiale në shëndetësi, është se ajo kurrë nuk do ta zëvendësojë, ose nuk duhet ta zëvendësojë kurrë, një punonjës shëndetësor.
“IA është tashmë një realitet për miliona punonjës shëndetësorë dhe pacientë në të gjithë Rajonin Evropian”, tha Hans Kluge, Drejtor Rajonal i OBSH-së për Evropën, në një deklaratë të kohëve të fundit.
“Por pa strategji të qarta, privatësi të të dhënave, mbrojtje ligjore dhe investime në njohuritë mbi inteligjencën artificiale, ne rrezikojmë thellimin e pabarazive në vend që t’i zvogëlojmë ato”, shtoi ai.
Me shumë përparësi që inovacioni teknologjik sjell në kujdesin shëndetësor, ekzistojnë edhe shumë rreziqe: privatësia e të dhënave, qasja dhe përfaqësimi në algoritme.
Inteligjenca Artificiale në të gjithë sistemin shëndetësor
Ekziston gjithashtu një mungesë e fuqisë punëtore shëndetësore në të gjithë botën, e thelluar nga një popullsi në plakje, e cila po i rëndon sistemet shëndetësore.
Disa vende tashmë po bashkëpunojnë me kompanitë e inteligjencës artificiale për të ndihmuar në lehtësimin e presionit dhe për të lehtësuar aksesin.
Në janar të vitit 2026, Fondacioni Gates dhe OpenAI njoftuan një fond prej 50 milionë dollarësh (43.6 milionë euro) në financim, teknologji dhe mbështetje teknike për të ndërtuar kapacitete shëndetësore të inteligjencës artificiale në vendet afrikane. Duke filluar në Ruandë, ata synojnë të arrijnë në 1,000 klinika të kujdesit shëndetësor parësor deri në vitin 2028.
Mjekët në Evropë po përdorin mjete shkruese të inteligjencës artificiale për të zvogëluar kohën që shpenzojnë duke mbajtur shënime dhe duke bërë punë dokumentare, duke u lejuar atyre të kalojnë më shumë kohë me pacientët.
IA po fillon të zhvillohet gjithashtu për diagnostikim , gjë që mund ta përshpejtojë procesin dhe të lejojë qasje më të hershme në trajtim.
Kini kujdes me rreziqet
Por jo çdo gjë që shkëlqen është ar. Me zgjerimin e shpejtë të inteligjencës artificiale, shqetësimet dhe paralajmërimet nga ekspertët po rriten gjithashtu.
Hulumtimet e fundit kanë treguar se modelet gjuhësore mund të jenë një mjet i rrezikshëm kur kërkoni këshilla mjekësore, pasi ato nuk e vlerësojnë gjithmonë saktë urgjencën.
Ekspertët kanë paralajmëruar gjithashtu për ndjeshmërinë e të dhënave biologjike dhe nevojën për korniza konkrete se si modelet e inteligjencës artificiale mund t’i qasen atyre.
Boshllëqet në llogaridhënien ligjore, investimet e pabarabarta në zhvillimin e fuqisë punëtore dhe rreziqet e reja të përjashtimit nënvizojnë nevojën për vigjilencë, bashkëpunim dhe të nxënë të vazhdueshëm, paralajmëroi OBSH-ja në një raport të kohëve të fundit.
Organizata zbuloi se vetëm 8 përqind e shteteve anëtare të saj kanë nxjerrë një strategji kombëtare për inteligjencën artificiale specifike për shëndetin, “një kujtesë urgjente se ambicia duhet të përputhet me veprime konkrete”.
Ndërsa teknologjia evoluon, pyetjet mund të mos jenë se çfarë mund të bëjë IA në shëndetësi, por kush vendos se si dhe për kë e bën këtë.
Çfarë ndodh kur algoritmet trajnohen në të dhëna jo-përfaqësuese? Kush ka qasje në të dhënat që përdorin modelet e inteligjencës artificiale? Kush duhet ta rregullojë këtë dhe si?/ Euronews – Syri.Net
