Ndërsa shumë njerëz janë të njohur me mamografitë dhe testet e Pap-testit, për depistimin e prostatës flitet shumë më pak.
Për të hedhur dritë mbi këtë temë të rëndësishme përpara Muajit të Ndërgjegjësimit për Kancerin e Prostatës në Mars, biseduam me z. Wissam Abou-Chedid, kirurg konsulent urologjik dhe robotik në Nuffield Health në Woking, Guildford dhe Parkside në Londër, i cili ndihmoi në sqarimin e asaj që përfshin aktualisht procesi i shqyrtimit.
Cilët faktorë rrisin rrezikun e kancerit të prostatës?
“Raca është një faktor i rëndësishëm rreziku, pasi e dimë që burrat afro-karaibanë janë në një rrezik në rritje”, thotë Abou-Chedid. “Kanceri i prostatës prek një në katër burra afro-karaibanë gjatë jetëgjatësisë së tyre, një në tetë burra kaukazianë dhe një në 13 burra aziatikë.”
Historia familjare dhe gjenet gjithashtu mund të luajnë një rol.
“Disa pacientë që kanë mutacione gjenetike, siç janë gjenet BRCA1 ose BRCA2, kanë një rrezik në rritje për të zhvilluar kancer të prostatës”, thotë Abou-Chedid. “Dikush, babai, vëllai, kushëriri ose xhaxhai i të cilit ka pasur kancer të prostatës, është gjithashtu në një rrezik në rritje.
“Për më tepër, mosha është gjithashtu një faktor, sepse ndërsa plakemi, rreziku i zhvillimit të kancerit të prostatës rritet.”
Kanceri i prostatës prek kryesisht burrat mbi 50 vjeç, dhe mosha më e zakonshme për burrat që diagnostikohen me kancer të prostatës është midis 70 dhe 74 vjeç, sipas faqes së internetit të Prostate Cancer UK.
Çfarë përfshihet në konsultën fillestare me mjekun e përgjithshëm, në lidhje me shqyrtimin e prostatës?
“Kur takoni një mjek të familjes dhe i thoni se jeni të shqetësuar për kancerin e prostatës, ai do t’ju bëjë disa pyetje”, thotë Abou-Chedid. “Së pari, ata do t’ju pyesin për faktorët tuaj të rrezikut – kështu që do të shqyrtojnë moshën, racën tuaj dhe do t’ju pyesin për historinë tuaj familjare – dhe më pas do të flasin me ju për testin PSA.
“Ata duhet të shpjegojnë pro dhe kundrat e tij për t’ju ndihmuar të vendosni nëse është diçka që dëshironi ta keni apo jo. Për shembull, një pro e testit PSA është se mund të çojë në zbulimin e hershëm të kancerit të prostatës, dhe një disavantazh është se ndonjëherë mund të çojë në ankth ose mbidiagnozë – që do të thotë zbulimin e një kanceri të prostatës që është i parëndësishëm dhe që nuk do të kishte kërkuar ndonjë trajtim.”
Çfarë është një test PSA?
Një test PSA kontrollon nivelin e antigjenit specifik të prostatës (PSA) në gjakun tuaj, dhe zakonisht bëhet në spitalin tuaj lokal ose në klinikën e mjekut të familjes nga një infermiere ose një profesionist tjetër i kujdesit shëndetësor.
“PSA është një proteinë e sekretuar nga prostata që mund të rritet nëse ka kancer të prostatës”, shpjegon Abou-Chedid. “Rezultati duhet të na japë një ide se çfarë të bëjmë më pas dhe çfarë hetimesh të mëtejshme mund të nevojiten.”
A ka ndonjë gjë që duhet të bësh për t’u përgatitur për një test PSA?
“PSA nuk është një shënues tumori, kështu që mund të rritet për shkak të një numri gjërash, siç është ejakulimi”, thotë Abou-Chedid. “Pra, nëse ejakuloni brenda 48 orëve nga testi, kjo mund ta rrisë artificialisht PSA-në deri në 20%, kështu që është e rëndësishme të përmbaheni nga ejakulimi brenda 48 orëve.”
“Aktivitete të tilla si kalërimi ose çiklizmi për periudha të gjata kohore para se të bëni testin gjithashtu, mund të rrisin artificialisht PSA-në. Pra, çdo gjë që shkakton stres në zonën e legenit mund të çojë në një rritje artificiale të PSA-së.”
Një infeksion i traktit urinar (UTI), mund të shkaktojë një rritje të përkohshme të niveleve të PSA-së.
A duhet të presësh derisa të kesh simptoma për të bërë një test PSA?
“Kanceri i prostatës në fazat shumë të hershme deri në fazat e vona është plotësisht asimptomatik, kështu që nuk keni nevojë të keni simptoma për të kërkuar një test PSA”, thotë Abou-Chedid. “Në përgjithësi, kur keni simptoma të tilla si dhimbje kockash, kjo zakonisht do të thotë që kanceri i prostatës është përhapur tashmë në kockat tuaja.”
Çfarë ndodh pasi të keni bërë analizën e gjakut PSA?
“Nëse nivelet e PSA-së kthehen të larta, atëherë hapi i parë është të bëni një tjetër test PSA pas disa javësh”, thotë Abou-Chedid. “Nëse testi i dytë është gjithashtu më i lartë se sa duhet të jetë, atëherë mjeku juaj i familjes do t’ju referojë te NHS Trust lokal, ku do t’ju ofrohet një skanim me rezonancë magnetike.
“Skanimi me rezonancë magnetike na lejon të dimë nëse ka ndonjë zonë në prostatë me dyshim për kancer të prostatës. Nëse zbulohen zona të tilla, atëherë u ofrojmë pacientëve biopsi.”
“Pasi të keni bërë biopsinë, ne do të kemi rezultatet brenda shtatë deri në dhjetë ditësh dhe do të jemi në gjendje të diskutojmë me ju, nëse kanceri që u zbulua është në të vërtetë një kancer me rrezik të lartë që kërkon trajtim, apo një kancer me rrezik të ulët të cilin mund ta mbajmë nën vëzhgim me atë që quhet një rrugë mbikëqyrjeje aktive, e cila përfshin kontrolle të përsëritura të PSA-së dhe rezonanca magnetike, dhe asnjë trajtim aktiv.”
A është gjithmonë i nevojshëm një ekzaminim digjital i rektumit?
“Ekziston një nëngrup i kancerit të prostatës ku pacientët kanë një PSA normale, por ekziston kanceri i prostatës që zbulohet gjatë DRE-së, ekzaminimit digjital rektal”, thotë Abou-Chedid.
Megjithatë, rekomandimi më i fundit nga Shoqata Britanike e Kirurgëve Urologjikë (BAUS) u këshilloi mjekëve të përgjithshëm të mos kryejnë ekzaminime digjitale të rektumit.
“Një nga arsyet pse po përpiqemi të largohemi nga kjo është sepse shumë pacientë kanë thënë se nuk shkojnë te mjeku i tyre i përgjithshëm për kancerin e prostatës sepse u është thënë për këtë përvojë të dhimbshme të futjes së një gishti në të pasme, kështu që mos kërkoni një PSA sepse ata nuk duan të kalojnë nëpër atë përvojë”, vëren Abou-Chedid.
“Kjo është arsyeja pse po përpiqemi t’i shtyjmë mjekët e përgjithshëm që të mos e bëjnë domosdoshmërisht atë test me gisht, përveç nëse kanë dyshime të larta për kancer të prostatës. Në vend të kësaj, ne rekomandojmë vetëm kryerjen e kontrollit të PSA-së dhe më pas referimin e pacientit tek ne, dhe më pas ne do të vendosim nëse do ta bëjmë testin me gisht apo jo.”/ DPA News.
