Arkeologët në Londër kanë rindërtuar me durim mijëra fragmente të një afresku romak të lashtë që nuk ishte parë për 1800 vjet.
“Ishte si të bashkoje pazëllin më të vështirë në botë,” tha Han Li, specialist i lartë për materialet e ndërtimit në Muzeun e Arkeologjisë së Londrës, në një deklaratë.
Pas tre muajsh pune të palodhur, afresku (një pikturë mbi suva) nga Britania Romake u rikthye në radhitjen e tij origjinale. Ai zbulon paraqitje të ndërlikuara të zogjve, frutave, luleve dhe lirave, si dhe grafiti të lashtë dhe një lidhje me autorin e tij.
Copat e thyera të suvasë u zbuluan në vitin 2021 në një gropë të madhe në lagjen Southwark të Londrës gjatë një rikonstruksioni të zonës, sipas BBC-së.
Afresku zbukuronte 20 mure të një ndërtese që ishte ndërtuar midis vitit 43 dhe 150 të erës sonë. Ekipi i gërmimit ia atribuon shkatërrimin e vilës, i cili ndodhi brenda 157 viteve nga ndërtimi i saj, gjendjes së degraduar të pikturës.
Li ishte njëkohësisht i emocionuar dhe i shqetësuar për të nisur procesin e rindërtimit. “Shumë nga fragmentet ishin jashtëzakonisht delikate dhe pjesët nga mure të ndryshme ishin përzier me njëra-tjetrën,” tha ai.
Arti kishte si funksion të shfaqte pasurinë dhe shijen e banorëve të vilës. Piktorët e këtij kryevepre duket se janë frymëzuar nga estetika e vendeve që ndodhen shumë përtej kufijve të ndikimit romak, duke imituar dizajne nga ajo që sot është Gjermania dhe Franca, sipas deklaratës. Pjesë të afreskut paraqesin një model panelesh drejtkëndore, që ishte i zakonshëm për periudhën, por ngjyra e verdhë e modelit është e rrallë.
Alfabeti grek është gdhendur në suva si një formë grafiti i lashtë. Zbulime të ngjashme në Itali sugjerojnë se alfabeti shërbente si listë kontrolli ose numërim, dhe cilësia e shkrimit tregon se autori i grafitit ishte një shkrues me përvojë, thuhet në deklaratë.
Fragmentet përmbajnë gjithashtu një tregues për autorët e afreskut. Fjala latine “fecit”, që do të thotë “e ka bërë këtë”, është e dallueshme dhe e rrethuar nga një gdhendje dekorative që romakët e përdornin kur nënshkruanin vepra arti. Megjithatë, për zhgënjimin e Lisë, suvaja është e thyer pikërisht aty ku do të ishte nënshkrimi, ndaj autorët mbeten të panjohur.
Li zbuloi gjithashtu udhëzime të zbehta të vizatuesit që janë të dukshme vetëm nën ndriçim të caktuar. Mund të dallohen skica të zbehta të një luleje brenda një rrethi, por “piktorët me sa duket kanë ndryshuar mendje dhe kanë vendosur të mos e pikturojnë atë,” tha Li në deklaratë.
Shumë pyetje rreth afreskut mbeten ende pa përgjigje, përfshirë edhe qëllimin e ndërtesës romake që ajo zbukuronte. Por ajo mund të ketë qenë një ndërtesë komerciale, “ndoshta që lidhej me ruajtjen apo shpërndarjen e enëve dhe amforave, të sjella në Londër me anije nga pjesë të tjera të Perandorisë Romake,” thuhet në deklaratë./ Washington Post – Syri.net
