Disa njerëz raportojnë se përjetojnë ëndrra më të gjalla brenda disa ditësh, nga ulja e konsumit të kafeinës. Çfarë po ndodh?
A e keni pakësuar kohët e fundit konsumin e kafeinës dhe ndiheni sikur po shihni ëndrrat më të gjalla të jetës suaj?
Ndërkohë që ka një numër përfitimesh të mundshme nga reduktimi i konsumit të kafeinës – siç janë dhëmbët më të bardhë dhe më pak vizita në tualet – shpesh dëgjojmë se një anë negative e reduktimit të kafeinës është shfaqja e ëndrrave të gjalla (dhe nganjëherë të frikshme).
Është një efekt i çuditshëm dhe specifik që shumë njerëz thonë se fillon të shfaqet brenda disa ditësh nga zvogëlimi i konsumit të kafeinës.
Por a ka vërtet ndonjë shkencë pas kësaj? BBC tregon dhe hulumtimet e realizuara deri tani.
Si ndikon kafeina në gjumë
Kafeina është një stimulues që na bën të ndihemi vigjilentë dhe të zgjuar. Ajo vepron duke bllokuar një kimikat në trurin tonë të quajtur adenozinë.
Adenozina zakonisht grumbullohet gjatë ditës, ndërsa jemi zgjuar dhe aktivë. Në mbrëmje, grumbullimi i adenozinës në trurin tonë na ndihmon të ndihemi të përgjumur. Adenozina largohet ndërsa flemë dhe zgjohemi idealisht duke u ndjerë të freskët, gati që adenozina të grumbullohet përsëri.
Ndërsa ulja e konsumit të kafeinës nuk do të shkaktojë drejtpërdrejt ëndrra të gjalla, ekziston një lidhje e besueshme.
Kur konsumojmë kafeinë, ajo bllokon sinjalin e adenozinës. Pra, ndërsa adenozina është ende aty, nuk e ndiejmë përgjumjen aq fort. Kur kafeina zhduket, dëshira jonë për të fjetur rritet (rënia e kafeinës).
Kafeina ka një gjysmë-jetë prej rreth tre deri në gjashtë orësh, që do të thotë se gjysma e kafeinës që konsumojmë është ende në trupin tonë pas kësaj kohe dhe, e rëndësishmja, ende ndikon në adenozinë. Kjo është arsyeja pse, për shumë njerëz, marrja e kafeinës në pasdite ose në mbrëmje mund ta bëjë më të vështirë të bien në gjumë natën.
Duke ndërhyrë në sinjalizimin tonë të adenozinës, kafeina mund ta bëjë gjumin tonë më të çrregullt dhe të zvogëlojë sasinë e përgjithshme të gjumit që marrim. Kjo është veçanërisht e vërtetë për gjumin tonë të thellë dhe restaurues pa lëvizje të shpejta të syve (NREM) . Në përgjithësi, hulumtimi tregon qartë se sa më vonë të marrim kafeinë dhe sa më shumë të konsumojmë, aq më keq është për gjumin tonë.
Nuk ka shumë kërkime të drejtpërdrejta nëse ulja e konsumit të kafeinës i bën ëndrrat tona më të gjalla. Shumica e studimeve përqendrohen në mënyrën se si kafeina ndikon në gjumë dhe jo në atë që ndodh në ëndrrat tona.
Por kjo nuk do të thotë që jemi plotësisht në errësirë. Ne e dimë që cilësia e gjumit dhe ëndërrimi janë të lidhura ngushtë .
Pse më pak kafeinë mund të thotë ëndrra më të gjalla?
Edhe pse nuk ka prova të drejtpërdrejta, njerëzit vazhdojnë të thonë të njëjtën gjë: ata e zvogëlojnë konsumin e kafeinës dhe brenda pak netësh, ëndrrat e tyre fillojnë të ndihen më të gjalla, të detajuara ose thjesht të çuditshme.
Ndërkohë që reduktimi i kafeinës nuk do të shkaktojë drejtpërdrejt ëndrra të gjalla, ekziston një lidhje e besueshme. Meqenëse kafeina mund të zvogëlojë gjumin total dhe të rrisë zgjimet gjatë natës, veçanërisht kur konsumohet më vonë gjatë ditës, reduktimi i saj mund ta lejojë trupin tonë të “rimëkëmbet”. Kur flemë më shumë, kjo mund të rrisë sasinë e gjumit me lëvizje të shpejtë të syve (REM) që bëjmë.
Cilat janë ëndrrat e gjalla?
Ëndrrat e gjalla janë ëndrra që duken reale. Ato mund të jenë tepër të detajuara dhe të qarta, shpesh duke përfshirë imazhe intensive dhe emocione të forta, dhe mund të jenë aq intensive sa mund të kujtohen ndonjëherë shumë kohë pasi të zgjoheni.
REM është një fazë e gjumit kur trupi ynë është i relaksuar, por truri ynë është shumë aktiv. Është gjithashtu faza e gjumit e lidhur me ëndrrat . Më shumë gjumë REM mund të nënkuptojë më shumë mundësi për trurin tonë për të prodhuar ëndrra të gjalla dhe të hollësishme. [Hulumtimet tek veteranët kanë zbuluar se personat që flenë me një përqindje më të lartë të gjumit REM kanë më shumë gjasa të raportojnë një ëndërr të gjallë].
Gjumi REM është gjithashtu faza e gjumit nga e cila ka më shumë gjasa të zgjohemi gjatë natës, dhe nëse zgjohemi nga gjumi REM ka të ngjarë të kujtojmë ëndrrat tona , sepse ato janë “të freskëta” në kujtesën tonë.
Pra, zvogëlimi i konsumit të kafeinës mund të nënkuptojë që të kemi më shumë gjumë REM, që do të thotë më shumë mundësi për të ëndërruar dhe më shumë mundësi për të kujtuar ëndrrat tona.
Sigurisht, gjumi është kompleks dhe kështu janë edhe ëndrrat. Jo të gjithë do të shohin papritur ëndrra të gjalla pasi të kenë hequr dorë nga kafeina, dhe efekti mund të zgjasë vetëm për disa ditë ose javë.
Në fund të fundit, nuk ka shumë prova të forta që lidhin reduktimin e kafeinës me ëndrrat e gjalla, por mund të ketë një lidhje. Kafeina ndikon në gjumin tonë. Gjumi ndikon në ëndrrat tona. Dhe kur e heqim kafeinën nga ekuacioni, ose e zvogëlojmë atë, kjo mund t’i japë trurit tonë një shans për të kaluar më shumë kohë në gjumin REM.
Është gjithçka në kohën e duhur
Kur mendojmë për kafeinën, zakonisht mendojmë për kafenë dhe pijet energjike. Por kafeina mund të gjendet edhe në disa pije të gazuara, çokollatë, çaj, suplemente para stërvitjes dhe medikamente.
Kafeina ka një sërë përfitimesh, duke përfshirë ato për funksionin njohës dhe shëndetin mendor. Për shembull, disa studime kanë treguar se ata që pinë kafe kanë një rrezik më të ulët për depresion , ndërsa kafeina është shoqëruar me një rrezik të reduktuar të sëmundjeve neurodegjenerative siç është sëmundja e Parkinsonit. Kafeja gjithashtu përmban vitamina B dhe antioksidantë të cilët janë përbërës thelbësorë të një diete të shëndetshme. (Lexoni më shumë rreth asaj pse kafeja mund të jetë e mirë për shëndetin tuaj ).
Për punëtorët me turne , veçanërisht ata që punojnë natën, kafeina është shpesh një mënyrë për të menaxhuar lodhjen . Dhe madje edhe ata prej nesh që nuk punojnë me turne mund të mos jenë në gjendje të angazhohen në detyrat e ditës pa atë filxhan të parë (ose të dytë) kafe.
Nëse nuk doni ta hiqni dorë plotësisht nga kafeina, por doni të përmirësoni gjumin tuaj, gjithçka varet nga koha. Mundohuni të shmangni kafeinën për të paktën tetë orë para gjumit dhe shmangni dozat e mëdha brenda 12 orëve para gjumit . Gjumi juaj mund t’ju falënderojë dhe ëndrrat tuaja mund t’ju habisin.
