Nëse keni një mace, me siguri e keni parë të njëjtën skenë të paktën një herë: sapo ndizet fshesa me korrent, macja zhduket nga dhoma më shpejt sesa keni filluar pastrimin.
Një reagim i tillë nuk është i rrallë – frika nga fshesat me korrent është një nga shembujt më të zakonshëm se si pajisjet shtëpiake mund të shkaktojnë stres tek kafshët shtëpiake .
Edhe pse një frikë e tillë mund t’u duket njerëzve e tepërt ose edhe qesharake, për macet ka disa arsye shumë specifike pse ato e perceptojnë fshesën me korrent si një kërcënim potencial, raporton Index.hr.
Dëgjim jashtëzakonisht i ndjeshëm
Një nga arsyet kryesore qëndron në biologjinë e dëgjimit të maceve. Macet kanë dëgjim shumë më të ndjeshëm se njerëzit dhe mund të dëgjojnë një gamë shumë më të gjerë frekuencash. Ndërsa njerëzit mund të dëgjojnë afërsisht midis 20 dhe 20,000 herc, macet mund të regjistrojnë tinguj deri në afërsisht 79,000 herc. Kjo do të thotë se ato perceptojnë gjithashtu tinguj që njerëzit nuk i dëgjojnë fare.
Për shkak të kësaj ndjeshmërie, zhurma e një fshese me korrent mund të jetë shumë më intensive për një mace sesa për një njeri. Edhe pse një fshesë me korrent mesatare prodhon rreth 70 deri në 80 decibel – një nivel që zakonisht nuk është i dëmshëm për dëgjimin – macet mund ta gjejnë një zhurmë të tillë jashtëzakonisht të pakëndshme dhe stresuese.
Me fjalë të tjera, ajo që na tingëllon si zhurmë e zakonshme shtëpiake, mund të veprojë si një kërcënim akustik i lartë dhe i pakëndshëm për një mace.
Një reagim instiktiv ndaj rrezikut
Frika nga tingujt e lartë dhe të papritur është thellësisht e rrënjosur në evolucionin e maceve. Në natyrë, tinguj të tillë shpesh sinjalizojnë rrezik – për shembull, afrimin e grabitqarëve, shembjen e mjediseve ose ndonjë kërcënim tjetër. Kjo është arsyeja pse macet kanë një instinkt të fortë “lufto ose ik”, kështu që në situata të panjohura ato zakonisht zgjedhin të ikin.Një fshesë me korrent, e cila prodhon një tingull të lartë dhe të vazhdueshëm, mund të shkaktojë lehtësisht një reagim të tillë instiktiv. Macja më pas nuk përpiqet të analizojë se çfarë lloj pajisjeje është – truri i saj reagon sikur të ishte një rrezik potencial.
Lëvizje dhe dridhje të pazakonta
Përveç zhurmës, problem është edhe mënyra se si lëviz fshesa me korrent. Macet janë kafshë që u pëlqen parashikueshmëria dhe kontrolli mbi mjedisin e tyre. Megjithatë, fshesa me korrent shpesh lëviz papritur, ndryshon drejtim dhe i afrohet maces pa një model të qartë.Lëvizje të tilla mund të ngjajnë me sjelljen e kafshëve më të mëdha ose grabitqarëve. Përveç kësaj, fshesat me korrent krijojnë dridhje në dysheme, të cilat rrisin më tej ndjenjën e shqetësimit dhe çorientimit tek macja. Kombinimi i zhurmës së lartë, dridhjeve dhe lëvizjes së paparashikueshme krijon një situatë që është jashtëzakonisht stresuese për macen.
Përvoja të këqija ose të pamjaftueshme të hershme
Periudha e zhvillimit të hershëm luan gjithashtu një rol të rëndësishëm. Macet që njihen gradualisht me tinguj dhe objekte të ndryshme gjatë javëve të para të jetës kanë tendencë të përshtaten më lehtë më vonë në jetë. Megjithatë, nëse ato hasin fshesën me korrent vetëm më vonë ose e përjetojnë atë për herë të parë si një surprizë, ato kanë më shumë gjasa të zhvillojnë frikë.Një përvojë e pakëndshme – për shembull kur një fshesë me korrent ndizet papritur shumë afër një maceje – mund të jetë e mjaftueshme që kafsha ta shoqërojë atë me rrezik më vonë.
Një frikë që është në të vërtetë normale
Është e rëndësishme të theksohet se një reagim i tillë nuk do të thotë se ka diçka “të gabuar” me macen. Frika nga pajisjet shtëpiake me zhurmë të lartë është mjaft e zakonshme tek macet dhe kafshët e tjera shtëpiake. Zhurmat e forta si bubullima, fishekzjarrët ose fshesat me korrent janë ndër shkaktarët më të zakonshëm.
Në shumicën e rasteve, macja thjesht do të kërkojë një vend për t’u fshehur derisa zhurma të ndalet. Vetëm nëse frika bëhet jashtëzakonisht intensive ose zgjat shumë, mund të jetë një shenjë e ankthit të shtuar që kërkon këshillën e një veterineri ose specialisti të sjelljes së kafshëve.
