Një studim i ri ka hedhur dritë mbi një nga pyetjet më intriguese në neuroshkencë: pse gratë diagnostikohen më shpesh me sëmundjen e Alzheimerit, edhe pse truri i burrave tkurret më shpejt gjatë plakjes?
Sipas kërkimit të botuar në revistën Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), analizimi i mbi 12,000 skanimeve të trurit nga afro 5,000 persona të shëndetshëm të moshës 17–95 vjeç tregoi se truri i burrave përjeton rënie më të madhe strukturore në disa rajone kyçe me kalimin e moshës.
Çfarë zbuloi studimi
Rezultatet treguan se:
• Korteksi postcentral, pjesa e trurit që përpunon ndjesitë si prekja dhe dhimbja, tkurret me rreth 2% në vit tek burrat, krahasuar me 1.2% tek gratë.
• Burrat gjithashtu shfaqin hollim më të madh të korteksit dhe rënie më të ndjeshme të strukturave subkortikale, të lidhura me funksionet motorike dhe kujtesën.
• Ndërsa gratë përjetojnë zgjerim më të madh të ventrikujve të mbushur me lëngje, ato ruajnë më shumë integritetin e strukturave të tjera të trurit.
Megjithatë, studiuesit theksojnë se këto ndryshime gjinore në plakjen e trurit nuk shpjegojnë pse Alzheimer-i prek gratë më shpesh.
Një pabarazi globale
Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), rreth 57 milionë njerëz në mbarë botën jetonin me demencë në vitin 2021, me 10 milionë raste të reja çdo vit.
Sëmundja e Alzheimerit është gati dy herë më e përhapur tek gratë. Në moshën 45 vjeç, rreziku për ta zhvilluar atë gjatë jetës është 1 në 5 për gratë, kundrejt 1 në 10 për burrat.
Pse gratë janë më të prekura?
Shkencëtarët theksojnë se përgjigjja nuk qëndron vetëm te struktura e trurit. Faktorët biologjikë dhe socialë që mund të ndikojnë përfshijnë:
• Ndryshimet hormonale pas menopauzës,
• Ndryshimet në sistemin imunitar dhe qarkullimin e gjakut,
• Gjenin e rrezikut APOE ε4,
• Dhe faktin që gratë jetojnë më gjatë – mesatarisht 73.8 vjet, kundrejt 68.4 vjet për burrat.
Duke qenë se rreziku për Alzheimer rritet ndjeshëm pas moshës 65 vjeç, jetëgjatësia më e madhe e grave mund të jetë një faktor vendimtar.
Studimi përforcon idenë se plakja e trurit ndodh ndryshe tek burrat dhe gratë, por nuk e shpjegon plotësisht pse sëmundja e Alzheimerit mbetet më e zakonshme tek gratë. Shkencëtarët theksojnë se përgjigjja mund të qëndrojë në ndërveprimet komplekse ndërmjet hormoneve, gjeneve dhe faktorëve të tjerë biologjikë që shkojnë përtej ndryshimeve strukturore të trurit.
