Në zhvillimet e fundit politike në Shqipëri, protestat e qytetarëve përpara Kryeministrisë kanë tërhequr vëmendjen e opinionit publik dhe kanë hapur një debat të gjerë mbi situatën politike, qeverisjen dhe kërkesat e shprehura nga pjesëmarrësit.
Këto tubime janë shfaqur si një formë e reagimit qytetar ndaj pakënaqësive të akumuluara, duke reflektuar shqetësime të ndryshme që lidhen me drejtimin e vendit, politikat qeverisëse dhe pritshmëritë e qytetarëve nga institucionet.
Përballë kësaj situate, kryeministri Edi Rama ka bërë të qartë qëndrimin e tij se nuk ka ndërmend të japë dorëheqjen, duke mbrojtur vazhdimësinë e mandatit qeverisës dhe duke refuzuar kërkesat për largim. Ky pozicionim ka thelluar përplasjen mes qeverisë dhe protestuesve, duke e kthyer këtë çështje në një nga temat kryesore të debatit politik në vend.
Zhvillimi i mëtejshëm i protestave mbetet një pikëpyetje e rëndësishme për skenën politike shqiptare. Vëmendja tashmë është përqendruar te mënyra se si do të evoluojë kjo situatë: nëse presioni qytetar do të rritet dhe do të sjellë ndryshime në qëndrimin e qeverisë, apo nëse mazhoranca do të arrijë të ruajë stabilitetin politik dhe të vazhdojë rrugën e saj qeverisëse.
Kjo përballje mund të ketë ndikim të rëndësishëm jo vetëm për qeverinë aktuale, por edhe për opozitën dhe klimën e përgjithshme politike në Shqipëri. Protestat mund të ndikojnë në mënyrën se si partitë politike hartojnë strategjitë e tyre, në besimin e qytetarëve ndaj institucioneve dhe në debatin publik për të ardhmen e vendit.
Kapiti: Rama nuk duhet ta vonojë dorëheqjen
E në lidhje me këtë temë, për “Bota sot” foli opinionisti nga Shqipëria, Skënder Kapiti, i cili tha se pushteti në demokraci nuk është i pakontrollueshëm.
Pushteti vjen nga vota e lirë, mirëpo sipas tij, në Shqipëri asnjë palë zgjedhje nuk ka qenë e pamanipuluar dhe plotësisht e ndershme.
“Në demokraci, politika është gjithëpërfshirëse, në kuptimin që i gjithë populli merret me politikë, pasi nuk mund të qëndrojë indiferent as individi, as shoqëria. Askush dhe asnjë pushtet në demokraci nuk është i pakontrollueshëm, jollogaridhënës, arrogant apo i papërgjegjshëm.
Pushteti vjen nga vota e lirë dhe e pamanipuluar. Megjithatë, sipas këtij këndvështrimi, në Shqipëri asnjë palë zgjedhje nuk ka qenë e pamanipuluar dhe plotësisht e ndershme. Kush ka qeverisur Shqipërinë e ka bërë këtë me korrupsion, si autokrat, partitokrat apo nëpërmjet koalicionokracisë. Më saktë, vendi është keqqeverisur nga elitat politiko-korruptive, oligarkia politike, ekonomike dhe mediatike. Ky lloj regjimi antipopullor dhe superkorruptiv krijoi te publiku bindjen se pushteti, partitë, politika, oligarkia dhe mediat bashkëjetojnë në korrupsion, vjedhje e hajni dhe se janë të pasfidueshme në Shqipëri. Po ashtu, u krijua ideja se populli duhej të pranonte status quo-në dhe të pajtohej me mungesën e ndryshimit”.
Skënder Kapiti
Sa i përket protestave, Kapiti potencoi se qytetarët me të drejtë po kërkojnë dorëheqjen e kryeministrit Rama, pasi, sipas tij, këtij të fundit çdo ditë po i zbulohen skandale të reja.
“Në këto protesta kërkohet dorëheqja e Kryeministrit Rama, një kryeministër të cilit, sipas protestuesve, i zbulohen përditë skandale korrupsioni e vjedhjeje që përfshijnë ministra, drejtorë dhe pjesë të administratës së tij, aq sa Republika e Shqipërisë etiketohet herë si ‘diktaturë e korrupsionit’, herë si ‘Kanabistan’, herë si ‘narkoshtet’ dhe herë si ‘kleptokraci’.
Protestat rinore në Shqipëri, sipas këtij këndvështrimi, do t’i realizojnë kauzat e tyre, sepse ato konsiderohen të drejta dhe të bazuara në të vërtetën, ndërsa mbështeten edhe në energjinë e pashtershme të rinisë, prej së cilës burojnë”, deklaroi ai.
Po ashtu, opinionisti theksoi se Rama nuk duhet ta vonojë dorëheqjen pas zhvillimeve të fundit dhe t’i lërë provokimet e talljet e tij me qytetarët dhe durimin e tyre.
“Nga këto protesta duhet të dalë një organizim politik që të konkurrojë për të ardhur në pushtet me një politikë të re, e cila të mos mbartë mbi supe zullumet, korrupsionin dhe atë që autori e konsideron tradhti kombëtare të politikës së vjetër të tranzicionit. Kryeministri shqiptar nuk duhet ta vonojë dorëheqjen, sepse pasojat dhe përgjegjësitë e arrogancës së tij politike jo vetëm që do ta përkeqësojnë situatën, por mund edhe ta çojnë atë drejt një gjendjeje mosbindjeje civile apo edhe më tej.
Ai nuk duhet të provokojë, as të tallet dhe as të luajë me durimin dhe kulturën qytetare të rinisë dhe të elitës qytetare që protestojnë paqësisht”.
Ndër të tjera, ai përmendi faktin se protestat kanë bërë jehonë ndërkombëtare dhe se ky është një sinjal që shqiptarët nuk e falin politikën e tradhtisë dhe as politikën e pazareve me territorin e vendit.
“Këto protesta rinore dhe patriotike tashmë janë bërë temë edhe në politikën ndërkombëtare të shteteve demokratike e mike të shqiptarëve. Sipas këtij këndvështrimi, ato janë protesta në të mirë të interesit kombëtar shqiptar dhe i tregojnë Europës se Shqipëria kërkon ndryshim, ndërsa Europa nuk duhet të mjaftohet vetëm me ruajtjen e stabilitetit politik në Shqipëri, pa marrë parasysh problematikat që lidhen me qeverisjen dhe korrupsionin gjatë dekadave të fundit.
Shqiptarët nuk e falin politikën e tradhtisë dhe as politikën e pazareve me territorin e vendit. Sipas autorit, Rama dhe politika e vjetër e kanë të kotë, pasi askush nuk mund ta pengojë rininë dhe popullin shqiptar për të realizuar të mirën e madhe: TRIUMFIN E KOMBIT”, përfundoi Skënder Kapiti për “Bota sot”.
Ndoj: Protestat aktuale në Shqipëri i kanë të gjitha ngjyrat
Kurse publicisti nga Shqipëria, Llesh Ndoj, mbështeti protestat masive që po zhvillohen së fundmi.
Ai, në bashkëbisedimin e tij me “Bota sot”, u shpreh se qytetarët kanë shumë arsye për të protestuar dhe se qëllimi i tyre është i mirë.
“Protestat aktuale në Shqipëri, parë nga këndvështrimi im, i kanë të gjitha ngjyrat. Pa asnjë dyshim, dominon qëllimi i mirë dhe ato i shërbejnë shëndoshjes së sistemit tonë politik, gjithsesi akoma jo plotësisht demokratik. Le të shpjegohem: ka arsye plot për të protestuar në shesh edhe nga më shumë shqiptarë se ata që dalin, por pikëpyetje ngrihen natyrshëm mbi kohën, mënyrën e shpërthimit dhe mbi të gjitha mbi produktin e tyre”.
Sipas Ndojit, kërkesa për dorëheqjen e kryeministrit Rama përballet me faktin se ndryshimet politike nuk mund të realizohen vetëm përmes protestave, por kërkojnë mekanizma institucionalë dhe përfaqësim politik.
Llesh Ndoj
Ai vlerëson se, pa një forcë që të kanalizojë pakënaqësinë qytetare në një alternativë konkrete, protestat mund të sjellin vetëm ndryshime të pjesshme dhe jo një transformim të thellë të qeverisjes.
“Kërkesa kryesore tashmë është dorëheqja e Ramës. Ndoshta e drejtë kjo, por kryeministrin nuk e zgjedh rruga, e zgjedh parlamenti. Protesta, formalisht antidetashment, është e ngopur me politikë, por nuk po nxjerr përfaqësim politik, forcë që t’i kanalizojë energjitë e saj pozitive në ndryshimin e qeverisjes së vendit. Atëherë si do të realizohen kërkesat e saj? Mazhoranca, edhe në rastin më të mirë hipotetik, zgjedh kryeministër tjetër dhe luhet e njëjta muzikë, por me muzikantë të rinj!
Në rënien e qeverisë nga rruga çojnë greva të mëdha që paralizojnë punën e jetën publike, të udhëhequra nga sindikatat, ose parti të reja që lindin prej tyre, kujtoj 5 Yjet në Itali, dhe marrin votëbesim në zgjedhje. Shkurt: ndryshimi drastik i pretenduar nuk projektohet askund në horizont, ndonëse pretendohet, ndërkohë që ndryshime pozitive të vogla priten në vijim. Për shembull, qeveria duket se është vënë në lëvizje për disa hapa ekonomikë në vijimësi, ashtu si edhe mund të ketë rikompozime të kabinetit qeveritar, me ose pa Ramën kryeministër”.
Në fund, ai potencoi se protesta ka arritur një nivel të lartë politizimi, por mungesa e një drejtimi dhe artikulimi të qartë politik e kufizon mundësinë e saj për të sjellë ndryshime të thella.
Ai vlerëson se protesta mund të ketë ndikim pozitiv duke ushtruar presion mbi sistemin politik, por paralajmëron se rritja e tensioneve dhe përshkallëzimi i akteve të dhunës mund ta dëmtojnë qëllimin e saj.
“Protesta tashmë është tërësisht politike, por pa artikulim politik e udhëheqje politike, gjë që nuk është premisë për të arritur ndryshimet e pretenduara, ndonëse e shkund sistemin politik në vend.
A sjell dëm apo dobi?
Padyshim dobi. Çështja shtrohet: sa? Dhe e dyta, lodhja e dyanshme mund të bëjë që aktet e dhunës (të pranishme) të shtohen dhe kjo s’i bën dobi askujt, ashtu si disa sjellje tribale, me të shara rruge, me arkivola, me artikulime për vdekje e burg që nuk i takojnë rrugës.
Drejtësia duhet të ishte kërkesa kryesore e protestës dhe zgjedhjet e parakohshme, për të parë se ku është harta elektorale aktuale.
Nga ana tjetër, në vende si i yni, qëndrimi i faktorëve relevantë ndërkombëtarë është jetik për protestën dhe jetën e vendit. Deri më sot nuk ka një qëndrim politik ndaj saj, veç shprehjeve klishe që dënojnë dhunën. Besoj se edhe ky reagim do të vijë.
Ndryshimet vijnë nga institucionet, rruga i përshpejton ato.
Le të shpresojmë që energjitë e protestës të drejtohen kah institucionalizimi”, përmbylli Llesh Ndoj për “Bota sot”.
