Në mbledhjen e radhës të Këshillit të Sigurimit të OKB-së për Kosovën, zëvendëspërfaqësuesja e SHBA-së ka deklaruar se “Trump pret zotim të qartë nga Kosova dhe Serbia se do të punojnë së bashku”.
Kjo deklaratë vjen në një moment të ndjeshëm për dialogun ndërmjet dy vendeve dhe ngre pikëpyetje mbi rolin e ardhshëm të SHBA-së në këtë proces.
Ky deklarimi i zyrtares amerikane, a është sinjalizim për një rikthim më aktiv të SHBA-së në dialogun Kosovë–Serbi?
Lidhur me këtë ҫështje, kanë folur njohësit e ҫështjeve politike.
Kështu, Doktori i shkencave politike dhe presidenti i Institutit Shkencor Helvetik të Evropës Juglindore, Dashnim Hebibi vlerëson se deklaratat e SHBA-së sinjalizojnë fundin e paqartësive në dialogun Kosovë–Serbi dhe kërkesë për rezultate konkrete. Ai thekson se United States mund të luajë rol më aktiv në proces, duke shtyrë palët drejt marrëveshjes përfundimtare.
Ndërkohë, Prof.dr. Fejzulla Berisha e sheh deklaratën amerikane si kalim nga dialogu i zgjatur në presion të drejtpërdrejtë për marrëveshje finale.
Sipas tij, kërkesa për “zotim të qartë” përfaqëson një standard të ri amerikan që synon angazhime konkrete dhe të detyrueshme nga palët.
Të dy analistët pajtohen se Kosova dhe Serbia po hyjnë në një fazë vendimtare të dialogut, ku presioni ndërkombëtar është rritur ndjeshëm për një zgjidhje përfundimtare.
Dashnim Hebibi: Dialogu duhet të prodhojë rezultate konkrete, ndërsa Kosova ka nevojë për unitet të brendshëm dhe lidership të përgjegjshë
Si fillim, në një bashkëbisedim me “Bota sot” doktori i shkencave politike dhe presidenti i Institutit Shkencor Helvetik të Evropës Juglindore me seli në Cyrih, Dashnim Hebibi, ka vlerësuar se deklarata e fundit e përfaqësueses amerikane në Këshillin e Sigurimit të OKB-së përbën një sinjal të fortë strategjik për zhvillimet në rajon.
“Në një moment delikat për arkitekturën e sigurisë në Ballkan dhe për vetë të ardhmen e dialogut ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, kjo deklaratë nuk duhet parë si formulim rutinë diplomatik. Ajo është një mesazh i qartë strategjik: koha për paqartësi ka kaluar”, ka deklaruar ai.
Sipas tij, përgjegjësia tashmë bie mbi palët që të dëshmojnë seriozitet dhe vullnet real për bashkëpunim.
“SHBA pret më shumë seriozitet, më pak retorikë dhe më shumë veprim konkret. Dialogu nuk mund të vazhdojë pafundësisht si proces formal pa rezultat, por duhet të prodhojë përfundime të prekshme”, thekson Hebibi.
Dashnim Hebibi
Ai rikujton rolin historik të SHbA-së në raport me Kosovën, duke e cilësuar atë si vendimtar në rrugën drejt lirisë dhe pavarësisë.
“Shtetet e Bashkuara nuk janë një aktor i zakonshëm në historinë e Kosovës. Ato janë themeli mbi të cilin u ndërtua rruga drejt lirisë dhe pavarësisë. Për shumë qytetarë, një e vërtetë mbetet e pandryshueshme: zemra dhe shpirti i Kosovës ishte, është dhe do të mbetet Amerika”, shprehet ai.
Në këtë kontekst, çdo sinjal nga Uashingtoni, sipas tij, duhet të merret si orientim strategjik për të ardhmen.
“Është e arsyeshme të interpretohet se SHBA mund të jetë duke u përgatitur për një rol më aktiv dhe më të drejtpërdrejtë në proces. Historia ka treguar se kur Amerika angazhohet fuqishëm, proceset marrin drejtim dhe peshë reale”, thekson ai.
Duke folur për kompleksitetin e situatës, Hebibi përmend edhe rolin e Serbisë në rajon.
“Serbia vazhdon të luajë në disa fronte, duke balancuar marrëdhëniet me Perëndimin dhe lidhjet tradicionale me Rusinë. Kjo e bën procesin edhe më kompleks dhe kërkon një qasje të koordinuar ndërkombëtare”, deklaron ai.
Në anën tjetër, ai thekson se sfidat e Kosovës janë edhe të brendshme.
“Një politikë e përçarë, e mbushur me inate, ego dhe oportunizëm, e dobëson pozitën e vendit në arenën ndërkombëtare. Nuk mund të kërkohet mbështetje e fuqishme ndërkombëtare nëse brenda mungon uniteti dhe vizioni i përbashkët”, shprehet Hebibi.
Sipas tij, vendi ka nevojë për një klasë politike më të përgjegjshme dhe institucione më të forta.
“Kosova ka nevojë për një klasë politike që e vendos interesin shtetëror mbi interesat personale apo partiake, për institucione të forta dhe për një kulturë politike që promovon bashkëpunimin”, thekson ai.
Ai shton se një Kosovë e fortë ndikon drejtpërdrejt edhe në pozitën e shqiptarëve në rajon, përfshirë Luginën e Preshevës, Maqedoninë e Veriut dhe Malin e Zi.
“Stabiliteti dhe zhvillimi i Kosovës reflektohet drejtpërdrejt në forcimin e pozitës së shqiptarëve në gjithë rajonin”, deklaron ai.
Hebibi vlerëson gjithashtu rolin e diasporës shqiptare në SHBA si faktor të rëndësishëm ndikimi.
“Diaspora dhe lobi shqiptar në SHBA kanë qenë vendimtarë në momentet kyçe të historisë dhe vazhdojnë të jenë një aset strategjik që duhet ruajtur dhe zhvilluar”, thekson ai.
Në fund, ai rikujton se e ardhmja e Kosovës mbetet e lidhur ngushtë me integrimet euroatlantike.
“E ardhmja e Kosovës është integrimi në NATO dhe në Bashkimin Evropian. Por kjo rrugë kërkon përkushtim, reforma dhe mbi të gjitha unitet politik”, përfundon Hebibi, duke bërë thirrje për tejkalimin e përçarjeve dhe ndërtimin e një vizioni të përbashkët për shtetin.
Prof. Dr. Fejzulla Berisha: “Zotimi i qartë” i Uashingtonit sinjalizon fundin e dialogut të zgjatur dhe kalimin drejt marrëveshjes përfundimtare
Prof. Dr. Fejzulla Berisha
Deklarata e përfaqësueses së Shteteve të Bashkuara të Amerikës në Këshillin e Sigurimit të OKB-së, ku thuhet se “Trump pret zotim të qartë nga Kosova dhe Serbia për të punuar së bashku”, shënon një kthesë të rëndësishme në qasjen amerikane ndaj dialogut Kosovë–Serbi, vlerëson profesori Fejzulla Berisha.
Sipas tij, ky formulim nuk është thjesht diplomatik, por një mesazh i koduar politik që tregon kalimin nga menaxhimi i procesit në presion për rezultat përfundimtar.
“Ky nuk është formulim i rastësishëm diplomatik. Ai përfaqëson kalimin nga dialogu i zgjatur në presion të drejtpërdrejtë për marrëveshje finale”, ka deklaruar Berisha.
Berisha thekson se SHBA po sinjalizon përmbylljen e një faze të gjatë negociatash dhe kalimin drejt një procesi të orientuar qartë drejt rezultatit.
“Uashingtoni po e zhvendos fokusin nga dialogu i pafund në kërkesën për rezultat konkret, zbatim të detyrimeve dhe një marrëveshje juridikisht obliguese”, thotë ai.
Sipas tij, dialogu tashmë nuk shihet si proces i hapur, por si instrument për mbylljen përfundimtare të konfliktit ndërmjet Kosovo dhe Serbia.
Profesori Berisha vlerëson se kërkesa për “zotim të qartë” përfaqëson një ndryshim thelbësor në gjuhën diplomatike të SHBA-së.
“Ky standard nënkupton fundin e deklaratave pa efekt dhe fillimin e angazhimeve konkrete e të detyrueshme për normalizim”, thekson ai.
Sipas tij, Uashingtoni po kalon nga interpretimi historik i konfliktit në një qasje pragmatike të stabilitetit afatgjatë.
Berisha e vendos këtë zhvillim në kontekst më të gjerë ndërkombëtar, duke përmendur rivalitetet globale dhe rëndësinë strategjike të rajonit.
“Ballkani Perëndimor mbetet një zonë strategjike ku çdo ngecje politike prodhon pasoja për sigurinë rajonale dhe evropiane”, thekson ai.
Sipas tij, sinjalet nga Uashingtoni tregojnë një rikthim të angazhimit amerikan, por me një formë të re ndërhyrjeje.
“SHBA nuk po synon ndërhyrje direkte operative, por presion strategjik të koordinuar për arritjen e marrëveshjes finale”, deklaron Berisha.
Duke komentuar referencat politike, Berisha thotë se një rikthim i mundshëm i Donald Trump mund të ndikojë në përshpejtimin e procesit.
“Kjo mund të sjellë presion më të fortë për marrëveshje të shpejtë dhe një iniciativë për një marrëveshje të madhe politike Kosovë–Serbi”, thotë ai.
Megjithatë, sipas tij, çdo proces i tillë do të varet nga koordinimi me NATO-n dhe BE-në dhe nga realitetet aktuale gjeopolitike.
Në fund, Berisha thekson se deklarata në OKB është sinjal i hyrjes në fazën finale të dialogut.
“Kosova dhe Serbia po hyjnë në një periudhë ku nuk do të matet më procesi, por aftësia për të prodhuar marrëveshje përfundimtare dhe stabilitet afatgjatë”, përfundon ai.
