Endometrioza prek afërsisht një në dhjetë gra në mbarë botën, që është rreth 190 milionë njerëz, dhe ndodh kur indet e ngjashme me rreshtimin e mitrës rriten jashtë saj. Simptomat mund të prishin seriozisht jetën e përditshme.
Ky lajm vjen në një kohë kur kohët e pritjes për diagnozë në disa vende janë më të gjata se nëntë vjet.
Çfarë është endometrioza dhe pse është e vështirë të diagnostikohet?
Endometrioza prek afërsisht një në dhjetë gra në mbarë botën, që është rreth 190 milionë njerëz, dhe ndodh kur indet e ngjashme me rreshtimin e mitrës rriten jashtë saj. Gjendja mund të shkaktojë dhimbje kronike të legenit, menstruacione të rënda dhe probleme me fertilitetin, dhe simptomat mund të prishin seriozisht jetën e përditshme. Pavarësisht kësaj, shumë gra luftojnë me vite që simptomat e tyre të njihen.
Studiuesit nga Universiteti i Queensland në Australi thonë se mjeti i tyre i ri i shqyrtimit mund të ndihmojë në identifikimin e grave në rrezik më të madh shumë më shpejt.
Një test i ri ofron shpresë për zbulim të hershëm
Testi , i njohur si SAFE Score (Faktorët e Thjeshtuar të Adoleshencës për Endometriozën), përdor një pyetësor të shkurtër të hartuar për të identifikuar vajzat dhe gratë e reja që mund të kenë nevojë për testime shtesë.
Pacienteve u bëhen gjashtë pyetje në lidhje me simptomat, duke përfshirë dhimbjen e legenit, nëse kanë kërkuar trajtim për të, nëse marrin rregullisht ilaçe kundër dhimbjeve, nëse kanë gjakderdhje të rëndë ose menstruacione të dhimbshme dhe nëse ka një histori familjare të endometriozës.Përgjigjet përdoren për të gjeneruar një pikëzim që mund të ndihmojë mjekët e përgjithshëm dhe gjinekologët të vendosin nëse pacientja duhet të referohet për analiza shtesë. Shkencëtarët e zhvilluan këtë sistem pikëzimi duke përdorur të dhëna nga më shumë se nëntë mijë pjesëmarrës në kërkim në Studimin Gjatësor Australian të Shëndetit të Grave.
Roli kryesor i diagnozës së hershme
Profesoresha Geeta Mishra, drejtoreshë e Qendrës Australiane të Kërkimeve për Shëndetin e Grave dhe Vajzave në Universitetin e Queensland, tha se testi mund të ndihmojë në uljen e numrit të viteve që njerëzit presin për një diagnozë.
Ajo theksoi se pyetësori është hartuar për të zbuluar vajzat ose gratë e reja që mund të jenë në rrezik për të zhvilluar endometriozë.”Identifikimi i pacienteve që duhet të referohen dhe trajtohen është një sfidë, dhe përmirësimi i mënyrës së diagnostikimit është përparësia kryesore”, tha ajo. “Zbulimi më i hershëm i endometriozës, idealisht tek vajzat adoleshente menjëherë pas fillimit të menstruacioneve, do të zvogëlojë vonesën mesatare në diagnostikim prej gjashtë deri në tetë vjetësh në mënyrë që trajtimi të fillojë sa më shpejt të jetë e mundur.
“Studiuesit theksojnë se diagnoza e hershme është thelbësore, pasi shumë gra nuk diagnostikohen deri në fund të të 20-ave, shpesh kur përpiqen të mbeten shtatzënë. Gjetjet u botuan në revistën eClinicalMedicine, dhe faza tjetër e hulumtimit do të përfshijë testimin e efektivitetit të mjetit në kushte reale klinike.
Opsionet dhe sfidat aktuale të trajtimit
Endometrioza shpesh konfirmohet vetëm nëpërmjet ndërhyrjes kirurgjikale, megjithëse mjekët po përdorin gjithnjë e më shumë ultratinguj dhe rezonancë magnetike për të ndihmuar në identifikimin e gjendjes. Fatkeqësisht, aktualisht nuk ka kurë për endometriozën. Trajtimi zakonisht përfshin lehtësimin e dhimbjeve ose terapi hormonale, siç janë pilulat kontraceptive ose DIU Mirena, e cila hollon rreshtimin e mitrës për të shtypur rritjen e indeve dhe për të zvogëluar dhimbjen.Në raste të rënda, nëse të gjitha trajtimet e tjera kanë dështuar, mjekët mund të sugjerojnë menopauzë të hershme.
Ajo mund të shkaktohet kimikisht duke përdorur një antagonist të hormonit që çliron gonadotropinën (GnRH) për të ndaluar vezoret të funksionojnë, ose kirurgjikalisht përmes një histerektomie. Menopauza e shkaktuar kirurgjikalisht është e përhershme dhe do të thotë që një grua nuk mund të ketë më fëmijë, ndërsa menopauza e shkaktuar kimikisht mund të jetë e kthyeshme.
