Fruthi nuk është sëmundja e vetme që po rikthehet. Autoritetet shëndetësore në Maryland të SHBA-së kanë lëshuar një paralajmërim pas rritjes së rasteve të shytave. Deri me 19 shkurt janë raportuar 26 raste, nga të cilat 19 të konfirmuara dhe shtatë të dyshuara. Në nivel kombëtar, Qendrat Amerikane për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC) raportojnë 34 raste në 11 juridiksione deri në fund të shkurtit.
Shytat dikur ishin një sëmundje e zakonshme e fëmijërisë në SHBA, por pas miratimit të vaksinës së parë në vitin 1967 rastet ranë ndjeshëm. Sipas CDC-së, rastet u ulën nga mbi 152 mijë në vitin 1968 në vetëm 231 në vitin 2003. Megjithatë, që nga viti 2006 janë shënuar përsëri shpërthime sporadike.
Shytat janë një infeksion viral që prek kryesisht gjëndrat e pështymës, veçanërisht ato pranë veshëve. Virusi përhapet përmes stërkave të frymëmarrjes dhe pështymës, për shembull kur një person i infektuar kollitet, teshtin, flet ose ndan gota dhe enë ushqimi me të tjerët. Një sfidë për shëndetin publik është fakti se njerëzit mund ta përhapin virusin edhe para se të kuptojnë se janë të sëmurë. Ata zakonisht janë ngjitës disa ditë para se të shfaqet ënjtja dhe rreth pesë ditë pas saj.
Simptoma kryesore është ënjtja e një ose të dy gjëndrave pranë veshëve, që shkakton faqe të fryra dhe dhimbje në nofull. Mund të shfaqen edhe temperaturë, dhimbje koke, dhimbje muskujsh, lodhje dhe mungesë oreksi. Simptomat zakonisht shfaqen dy deri në tri javë pas ekspozimit ndaj virusit.
Tek fëmijët sëmundja shpesh është e lehtë dhe ndonjëherë pa simptoma. Adoleshentët dhe të rriturit kanë më shumë gjasa të përjetojnë simptoma më të forta dhe komplikacione. Një ndër më të njohurat është inflamacioni i testikujve te meshkujt, që në raste të rralla mund të ndikojë në fertilitet. Te gratë mund të shfaqet inflamacion i vezoreve ose i indit të gjirit. Në raste të rralla, shytat mund të shkaktojnë meningjit, encefalit ose humbje të përhershme dëgjimi.
Nuk ka ilaç specifik kundër virusit të shytave. Trajtimi synon lehtësimin e simptomave me pushim, hidratim dhe qetësues dhimbjeje. Personat e infektuar këshillohen të izolohen për të paktën pesë ditë për të mos përhapur virusin.
Vaksina MMR kundër fruthit, shytave dhe rubeolës është shumë efektive. Dy doza ofrojnë rreth 86% mbrojtje, ndërsa një dozë rreth 72%. Megjithatë, asnjë vaksinë nuk është plotësisht efektive dhe shpërthime mund të ndodhin sidomos në ambiente ku njerëzit qëndrojnë gjatë në kontakt të ngushtë, si shkollat ose universitetet.
Ekspertët theksojnë se vaksinimi mbetet mënyra më e mirë për të parandaluar përhapjen e sëmundjes dhe për të mbrojtur komunitetin. Edhe pse rastet mund të rriten herë pas here, vaksinat dhe reagimi i shpejtë i autoriteteve shëndetësore mbeten thelbësore për të mbajtur nën kontroll sëmundjet e parandalueshme./CNN – Syri.net
