Për gati dhjetë vjet, Irani ka punuar në heshtje për ndërtimin e një rrjeti paralel interneti, të njohur si “rrjeti kombëtar i informacionit”. Qëllimi ishte i qartë: në rast krizash, protestash apo tensionesh të mëdha, shteti të kishte mundësinë të shkëpuste qytetarët nga interneti global, pa paralizuar institucionet, bankat, shërbimet shtetërore apo ekonominë.
Ky sistem, i frymëzuar pjesërisht nga “Great Firewall” i Kinës, i jep qeverisë kontroll pothuajse total mbi trafikun e të dhënave, platformat e komunikimit dhe aksesin në media ndërkombëtare. Ndryshe nga ndërprerjet e zakonshme të internetit, mbyllja e fundit ishte teknikisht shumë e sofistikuar: shërbimet ndërkombëtare u bllokuan, ndërsa platformat e brendshme vazhduan të funksiononin.
Sipas Financial Times, javën e kaluar Irani e vuri këtë sistem në praktikë në shkallë të plotë, duke realizuar një nga blackout-et digjitale më të thella në histori. Miliona iranianë mbetën pa akses në rrjete sociale, media të huaja dhe mjete komunikimi me botën e jashtme, duke e bërë jashtëzakonisht të vështirë shpërndarjen e informacionit.
Megjithatë, qytetarët dhe aktivistët nuk u dorëzuan. Ata përdorën mjete alternative komunikimi, rrjete të decentralizuara, VPN, satelitë dhe metoda të improvizuara për të nxjerrë lajme, video dhe dëshmi nga vendi. Ishte një betejë mes teknologjisë shtetërore të kontrollit dhe kreativitetit qytetar.
Siç thekson Financial Times, rasti i Iranit po shërben tashmë si një paralajmërim global: qeveritë autoritare po investojnë gjithnjë e më shumë në aftësinë për të “fikur” internetin, ndërsa shoqëritë civile po kërkojnë mënyra të reja për të mbrojtur lirinë e informacionit.
/tiranapost
