Dallimet, përdorimi i saktë dhe kur është e domosdoshme ndërhyrja mjekësore
Ndrydhjet ndodhin kur ligamentet, inde të forta në formë shiriti që lidhin kockat brenda një nyje, shtrihen ose çahen përtej kufirit normal të lëvizjes. Nyjet janë veçanërisht të prirura ndaj ndrydhjeve kur një person humb ekuilibrin dhe rrëzohet, çka shkakton shtrirje të ligamenteve gjatë përkuljes së nyjës. Këto lëndime janë shumë të shpeshta gjatë periudhës së dimrit, kur rrugët janë të mbuluara me borë dhe akull.
5 lloje të ndrydhjeve dhe 3 shkallë të dëmtimit të ligamenteve të nyjeve
Çdo nyje e mbështetur nga ligamente mund të pësojë ndrydhje. Ndrydhjet më të shpeshta janë:
- Ndrydhja e kyçit të këmbës
- Ndrydhja e kyçit të dorës
- Ndrydhja e gjurit
- Ndrydhja e gishtërinjve (nganjëherë quhen edhe “gishta të bllokuar”)
- Ndrydhja e gishtit të madh
Shkallët e ndrydhjes së ligamenteve
Shkalla 1:
Ligamentet janë të shtrira dhe indi ligamentar mund të jetë lehtë i dëmtuar. Zakonisht bëhet fjalë për një lëndim të lehtë që shërohet me pushim dhe shtrirje të lehtë.
Shkalla 2:
Ligamentet janë pjesërisht të çara. Mund të jetë e nevojshme mbajtja e një splinti ose pajisjeje tjetër për imobilizim.
Shkalla 3:
Ligamentet janë plotësisht të çara. Nevojitet mbajtja e ortozës, splintit ose allçisë për disa javë. Në disa raste mund të kërkohet edhe ndërhyrje kirurgjikale për rikuperim të plotë dhe kthim në aktivitetet normale, transmeton Telegrafi.
Cilat janë simptomat e ligamentit të tendosur?
Simptomat më të shpeshta të ndrydhjes janë:
- Dhimbje
- Ënjtje
- Mavijosje ose ndryshim i ngjyrës së lëkurës
- Paqëndrueshmëri (ndjesia se nuk mund ta mbështetni peshën ose të lëvizni rehat nyjën)
- Ulje e amplitudës së lëvizjes (vështirësi ose dhimbje gjatë lëvizjes së nyjës)
Profesioni shëndetësor e diagnostikon ndrydhjen përmes ekzaminimit fizik. Është e rëndësishme t’i tregoni mjekut se kur i keni vërejtur për herë të parë simptomat, veçanërisht nëse e dini saktësisht shkakun e lëndimit.
Si trajtohen ndrydhjet?
Pavarësisht shkallës, ndrydhjet shoqërohen zakonisht me ënjtje të indeve përreth. Është e rëndësishme të pushoni dhe të shmangni ngarkesën e plotë mbi nyjën ose këmbën e dëmtuar. Ngritja e nyjës mbi nivelin e zemrës ndihmon gjithashtu në uljen e ënjtjes.
Nëse mjeku ka vendosur diagnozën, simptomat mund të trajtohen në shtëpi duke ndjekur metodën e njohur R.I.C.E.:
Pushim (Rest):
Shmangni aktivitetin që shkaktoi lëndimin dhe mos e përdorni pjesën e dëmtuar derisa të fillojë shërimi.
Akull (Ice):
Vendosni kompresa të ftohta për 15 minuta, disa herë në ditë, gjatë 24 orëve të para. Akullin mbështilleni me peshqir ose leckë të hollë për të shmangur kontaktin direkt me lëkurën.
Kompresion (Compression):
Mbështillni nyjën e dëmtuar me fashë elastike për të zvogëluar ënjtjen. Mjeku mund t’ju tregojë mënyrën e saktë dhe të sigurt të aplikimit.
Elevacion (Elevation):
Mbajeni nyjën e dëmtuar mbi nivelin e zemrës sa më shpesh të jetë e mundur.
Trajtime shtesë
Medikamentet anti-inflamatore josteroide (NSAID), si aspirina ose ibuprofeni, apo acetaminofeni, mund të ndihmojnë në uljen e dhimbjes dhe inflamacionit. Ndiqni gjithmonë udhëzimet për dozimin dhe konsultohuni me mjekun nëse dhimbja vazhdon ose nuk përmirësohet pas disa ditësh.
Trajtime të tjera që mund të jenë të nevojshme përfshijnë:
- Ortozë ose splint për stabilizimin e nyjës
- Çizme ortopedike për ecje
- Shkopinj ndihmës (shkopinj ecjeje)
- Fizioterapi
Operacioni është rrallë i nevojshëm pas ndrydhjeve, por mund të kërkohet në raste të rënda ose kur ka dëmtime shtesë, si fraktura apo luksacione. Disa persona kanë nevojë për ndërhyrje kirurgjikale edhe në rast se e ndrydhin të njëjtën nyje disa herë radhazi.
