Nëse ndonjëherë keni menduar pse disa njerëz kanë sy blu, një studim shkencor mund të japë përgjigjen.Në fillim, të gjithë njerëzit kishin sy ngjyrë kafe . Megjithatë, një mutacion gjenetik që preku gjenin OCA2 në kromozomet njerëzore çoi në një lloj “ndërrimi” që ndryshoi rrjedhën e evolucionit të ngjyrës së syve. Ekspertët nga Universiteti i Kopenhagenit besojnë se e kanë zgjidhur këtë mister – dhe gjithçka duket se të çon vetëm te një person.
Sipas pohimeve të tyre, përpara se të shfaqej një paraardhës i vetëm evropian, të gjithë njerëzit kishin sy ekskluzivisht ngjyrë kafe. Ky ndryshim ndodhi afërsisht 6,000 deri në 10,000 vjet më parë, për shkak të një mutacioni gjenetik.
Siç e kujtojnë shumë veta nga tekstet shkollore, ngjyra e syve blu është rezultat i një gjeni recesiv – një person duhet të trashëgojë dy gjene të tilla për të pasur sy blu. Megjithatë, deri vonë, nuk dihej saktësisht se nga vinin këto gjene.
Hulumtimi u drejtua nga Profesor Hans Eiberg nga Departamenti i Mjekësisë Qelizore dhe Molekulare. Në vitin 2008, ai shpjegoi se një mutacion në gjenin OCA2 çoi në uljen e prodhimit të melaninës në irisin e syrit, duke bërë që ngjyra kafe të “hollohej” dhe të dukej blu.Megjithatë, momenti kyç nuk është në vetë gjenin OCA2, por në gjenin HERC2, i cili e rregullon atë. HERC2 funksionon si një çelës që zvogëlon ose bllokon plotësisht veprimin e OCA2, duke rezultuar në një ngjyrë më të çelët – më blu – të syve.
Është interesante se të gjithë njerëzit me sy blu kanë të njëjtin mutacion gjenetik në të njëjtin vend në ADN-në e tyre, duke treguar një paraardhës të përbashkët. Edhe pse nevojiten më shumë kërkime, supozohet se ky mutacion u përhap me migrimin e njerëzve nga Afrika në Evropë, gjë që shpjegon pse ngjyra blu e syve është më e zakonshme tek njerëzit me prejardhje evropiane.
Një studim i vitit 2008 përfshinte një analizë të ngjyrave të tjera më të rralla të syve, siç është ngjyra jeshile, dhe konfirmoi se njerëzit me sy jeshilë kanë një sasi të reduktuar të melaninës, por në një mënyrë të ndryshme nga njerëzit me sy blu. Profesori Eiberg arrin në përfundimin se të gjithë njerëzit me sy blu kanë trashëguar një ndryshim gjenetik identik, duke treguar një lidhje me të njëjtët paraardhës.
