Kapsulat xhelatinoze, forma e butë dhe e lehtë për t’u gëlltitur e shumë ilaçeve dhe suplementeve, po bëhen gjithnjë e më të përhapura për të shpërndarë gjithçka, nga vitaminat te omega-3. Këto kapsula, të përbëra nga një qendër e lëngshme brenda një shtrese të butë dhe fleksibël, ofrojnë lehtësi dhe efektivitet. Por ato gjithashtu janë nën vëzhgim në rritje për një arsye befasuese: plastifikuesit.
Për ta bërë shtresën e kapsulës të butë dhe të lakueshme, prodhuesit përdorin shpesh plastifikues, kimikate të quajtura ftalate. Edhe pse këto ndihmojnë në fleksibilitetin dhe qëndrueshmërinë e kapsulës, ato janë gjithashtu të lidhura me një sërë shqetësimesh për shëndetin.
Ftalatet njihen si disruptorë endokrinë, substanca që mund të ndërhyjnë në sistemet hormonale. Studimet, sidomos tek kafshët, sugjerojnë se ato mund të ndikojnë në zhvillimin riprodhues, fertilitetin dhe balancën hormonale.
Disa studime te njerëzit kanë gjetur lidhje me defekte të lindjes, alergji te fëmijët dhe madje edhe sëmundje të zemrës. Por shkencëtarët janë ende duke u përpjekur të kuptojnë plotësisht rreziqet dhe se sa ekspozim është shumë.
Një vështirësi në vlerësimin e sigurisë së ftalateve është fakti se nuk ekziston vetëm një lloj i tyre. Ftalatet janë një familje e gjerë kimikatesh, secila me vetitë dhe rreziqet e veta. Jo të gjitha përdoren në kapsulat xhelatinoze, dhe shumë nga ekspozimet më të mëdha vijnë nga burime të tjera të përditshme, si dyshemetë vinil, perdet e dushit, parfumet dhe freskuesit e ajrit.
Megjithatë, ndonëse ftalatet në kapsulat xhelatinoze mund të mos jenë burimi kryesor i ekspozimit total, ato janë ende të rëndësishme për t’u marrë parasysh, veçanërisht për njerëzit që marrin shumë suplemente çdo ditë.
Disa ftalate janë të aprovuara për përdorim farmaceutik, duke përfshirë: diethyl phthalate (DEP), cellulose acetate phthalate, polyvinyl acetate phthalate, hypromellose phthalate.
DEP, plastifikuesi më i zakonshëm në kapsulat xhelatinoze, konsiderohet me toksicitet relativisht të ulët dhe përdoret në sasi të vogla. Të tjerët përdoren zakonisht për të ndihmuar që ilaçet të përballojnë aciditetin e stomakut dhe përgjithësisht konsiderohen të sigurt kur përdoren siç duhet.
Megjithatë, disa ftalate, si dibutyl phthalate (DBP), kanë ngjallur më shumë shqetësim. DBP është lidhur me probleme riprodhuese dhe zhvillimore, dhe përdorimi i tij në ilaçe tani është rreptësisht i kufizuar.
Kimikate të tjera, si di-(2-ethylhexyl) phthalate dhe diisodecyl phthalate, përdoren më shumë në pajisje mjekësore si qeset IV dhe janë gjithashtu të rregulluara rreptësisht.
Kërkimet sugjerojnë se ekspozimi afatgjatë ndaj këtyre kimikateve mund të rrisë rrezikun për gjendje si rezistenca ndaj insulinës, inflamacioni dhe sëmundjet kardiovaskulare, veçanërisht tek fëmijët dhe gratë shtatzëna.
Të rregulluara, por jo gjithmonë të dukshme
Rregullatorët shëndetësorë, përfshirë Agjencinë Evropiane të Barnave dhe Administratën Amerikane të Ushqimit dhe Barnave (FDA), kanë vendosur udhëzime të qarta për përdorimin e ftalateve në barnat farmaceutike. Këto përfshijnë kufizime ditore të marrjes dhe monitorim të vazhdueshëm të sigurisë.
Por përtej barnave me recetë, gjërat bëhen më të paqarta.
Shumë suplemente shiten pa recetë dhe merren pa mbikëqyrje mjekësore. Kjo do të thotë që njerëzit mund të tejkalojnë nivelet e sigurta të ftalateve pa e kuptuar, sidomos kur kombinohen me ekspozime të tjera mjedisore.
Pra, ndonëse ftalatet në barna janë të rregulluara, vetëdija është çelësi. Nëse jeni të shqetësuar, kontrolloni etiketat e përbërësve, pyesni farmacistin, ose kërkoni alternativa pa ftalate.
Dhe ndërkohë që shkenca vazhdon të zhvillohet, rregullatorët dhe prodhuesit duhet të rishikojnë vazhdimisht mënyrën dhe rastet kur këto kimikate përdoren. / Independent – Syri.net
