Një studim i ri shkencor ka treguar se një test i thjeshtë i lëvizjes, që mat shpejtësinë e kthimit gjatë ecjes, mund të identifikojë shenjat e sëmundjes së Parkinsonit pothuajse nëntë vjet përpara vendosjes së diagnozës klinike. Ky zbulim konsiderohet një hap i rëndësishëm drejt zbulimit të hershëm të kësaj sëmundjeje neurodegjenerative, e cila zakonisht diagnostikohet vetëm pasi shfaqen simptomat e qarta motorike.
Sëmundja e Parkinsonit shkaktohet nga dëmtimi progresiv i qelizave nervore që prodhojnë dopaminë – një substancë thelbësore për kontrollin e lëvizjeve. Para se të shfaqen simptomat tipike si dridhjet, ngurtësia muskulore dhe ngadalësimi i lëvizjeve, në tru mund të kenë ndodhur ndryshime që zgjasin shumë vite.
Megjithatë, krijimi i një testi të besueshëm për fazën prodromale (para simptomave) është treguar i vështirë. Studimi i ri i neurologëve gjermanë ofron një qasje konkrete dhe potencialisht praktike për skrining të gjerë.
Kthimi gjatë ecjes – indikator i fuqishëm dhe i hershëm
Rezultatet u publikuan në revistën prestigjioze “Annals of Neurology”. Shkencëtarët theksojnë se kthimi gjatë ecjes është një komponent kompleks i lëvizjes, që kërkon koordinim të saktë, ekuilibër dhe përshtatje të shpejtë të drejtimit.
Aftësia për t’u kthyer ndryshon dukshëm te pacientët me Parkinson, ndaj studimi u fokusua në këtë aspekt. Gjetjet treguan se vështirësitë me kthimin — sidomos ngadalësimi dhe zgjerimi i këndit të kthesës — mund të shfaqen gati 8.8 vjet para diagnozës.
Si u zhvillua studimi?
Studiuesit analizuan lëvizjet e 924 pjesëmarrësve mbi 50 vjeç, pjesë e studimit afatgjatë TREND (Tübingen Evaluation of Risk Factors for Early Detection of Neurodegeneration).
Testi ishte i thjeshtë:
pjesëmarrësit ecnin për një minutë në një korridor 20 metra, me ritmin e tyre normal, ndërsa pajisje të vogla matëse të vendosura në pjesën e poshtme të shpinës regjistronin çdo ndryshim të lëvizjes.
Secili pjesëmarrës e kreu testin pesë herë përgjatë 10 viteve.
Në fund të studimit, 23 persona u diagnostikuan me Parkinson rreth pesë vjet pas testit fillestar. Analiza tregoi se këta individë kishin probleme të dukshme me kthimin që në matjet e para, shumë kohë para diagnozës.
Si i identifikuan shkencëtarët pacientët e ardhshëm?
Përmes metodave të mësimit makinerik, duke kombinuar:
moshën,
gjininë,
shpejtësinë e kthimit,
studiuesit arritën të parashikonin me saktësi rreth 60% të rasteve të ardhshme të Parkinsonit. Ata vunë re se ngadalësimi i kthimit lidhej me ndryshimet e hershme në ekuilibër, stabilitet postural dhe kontroll motorik — elemente që preken nga sëmundja shumë përpara simptomave të dukshme.
Rreziku më i lartë te meshkujt dhe ndikimi i moshës
Studimi konfirmoi se: rreziku për Parkinson rritet me 15% për çdo vit shtesë të moshës,
meshkujt kanë gati katër herë më shumë gjasa të zhvillojnë sëmundjen krahasuar me gratë.
Pse është i rëndësishëm ky zbulim?
Aktualisht nuk ekziston një test laboratorik apo imazherik që identifikon Parkinsonin në fazat e hershme. Diagnoza vendoset kryesisht pasi pacienti shfaq simptomat motorike — moment në të cilin një pjesë e madhe e qelizave nervore tashmë është dëmtuar. Sipas organizatave të specializuara, më shumë se 25% e pacientëve fillimisht diagnostikohen gabim.
Testi i kthimit të ecjes, duke qenë joinvaziv, i thjeshtë dhe i lirë, mund të shndërrohet në një mjet të rëndësishëm skriningu për popullatën e rrezikut.
Shkencëtarët: Nevojiten studime më të gjera
Autorët e studimit pranojnë se hapi i ardhshëm është zgjerimi i kampionit dhe analiza e më shumë karakteristikave të kthimit dhe ecjes. Studime të tjera mund të ndihmojnë në krijimin e një paneli të plotë të markuesve të hershëm, duke kombinuar matjet e lëvizjes me të dhëna biologjike dhe neuroimazherike.
Shenjat e hershme të Parkinsonit për t’u mbajtur në vëmendje
dridhje (tremor),
ngurtësi muskulare,
ngadalësim i lëvizjes (bradikinezi),
humbje e nuhatjes,
vështirësi në ekuilibër dhe koordinim,
ndryshime emocionale si depresion dhe ankth.
