Një analizë gjaku mund të parashikojë rrezikun e demencës tek gratë deri në 25 vjet para shfaqjes së simptomave, thonë studiuesit.
Ekspertët në SHBA zbuluan se nivelet më të larta të një proteine të quajtur p-tau217 – e cila është e lidhur me ndryshimet në tru që vërehen në sëmundjen e Alzheimerit – ishin një parashikues i saktë i njerëzve që zhvillonin probleme njohëse dhe demencë.
Kolegët e kanë mirëpritur studimin dhe kanë thënë se analizat e gjakut për të dalluar sëmundjen e Alzheimerit herët, po zhvillohen me ritëm të shpejtë.
Në studimin e ri, një ekip nga Universiteti i Kalifornisë në San Diego shqyrtoi të dhënat për 2,766 gra në Studimin e Kujtesës së Iniciativës për Shëndetin e Grave, një studim i madh amerikan që regjistroi gra të moshës 65 deri në 79 vjeç në fund të viteve 1990 dhe i ndoqi ato për deri në 25 vjet.
Të gjitha gratë nuk kishin shenja të dëmtimit njohës në fillim të studimit.
Mostrat e gjakut të mbledhura në fillim u analizuan dhe përsëri vite më vonë për të matur p-tau217.
Dr. Aladdin Shadyab, autori i parë i studimit, tha: “Studimi ynë sugjeron që mund të jemi në gjendje të identifikojmë gratë me rrezik të lartë për demencë, dekada para se të shfaqen simptomat.”
“Kjo kohë e gjatë përgatitore hap derën për strategji parandaluese më të hershme dhe monitorim më të synuar, në vend që të presim derisa problemet e kujtesës të kenë filluar të ndikojnë në jetën e përditshme.”
“Në fund të fundit, qëllimi nuk është vetëm parashikimi, por përdorimi i asaj njohurie për të vonuar ose parandaluar tërësisht demencën.”
Gjatë 25 viteve të ndjekjes, studiuesit vunë re gratë që zhvilluan probleme me kujtesën ose të menduarit, përfshirë demencën.
Ata që kishin nivele më të larta të p-tau217 në gjakun e tyre në fillim të studimit kishin shumë më tepër gjasa të zhvillonin demencë më vonë në jetë, zbuluan ata.
Ndërsa nivelet e biomarkuesit u rritën, u rrit edhe rreziku i demencës – që do të thotë se ata me nivelet më të larta në përgjithësi kishin rrezikun më të madh.
Megjithatë, ekipi zbuloi gjithashtu se rreziku nuk ishte i njëjtë për të gjithë, me dallime në teste të vërejtura për mosha të ndryshme të grave, përkatësi etnike, përdorim të terapisë hormonale (HRT) dhe faktorë gjenetikë të njohur që ndikojnë në demencën.
Këto fusha kanë nevojë për kërkime të mëtejshme.
Michelle Dyson, drejtore ekzekutive në Shoqatën e Alzheimerit në Mbretërinë e Bashkuar, tha: “Analizat e gjakut mund të transformojnë mënyrën se si diagnostikohet demenca dhe hulumtimi që po financojmë, synon të bëjë një analizë gjaku të disponueshme rregullisht në NHS për sëmundjen simptomatike të Alzheimerit brenda pak viteve të ardhshme.”
“Ky studim sugjeron që mund të ketë një korrelacion për gratë midis të paturit të një niveli më të lartë të biomarkuesit p-tau127 në fazat e hershme të jetës dhe një rreziku në rritje të zhvillimit të demencës 25 vjet më vonë.”
“Këto gjetje janë premtuese, por sigurisht që nevojiten më shumë kërkime për të kuptuar nëse identifikimi i hershëm i biomarkuesve, mund të ndikojë nëse njerëzit do të zhvillojnë demencë më vonë.”
“Hulumtimi mbi demencën po bën përparim të madh dhe po sjell shpresë të madhe.
“Shoqata e Alzheimerit do të vazhdojë të investojë në kërkime pionere për të siguruar që njerëzit të marrin diagnozën, trajtimin dhe mbështetjen që meritojnë.”
Dr. Sheona Scales, drejtoreshë e kërkimit në Alzheimer’s Research UK, tha: “Gratë kanë dy herë më shumë gjasa të preken nga demenca, por ne nuk e kuptojmë pse ekziston ky ndryshim…
“Ky studim i shtohet hulumtimeve në rritje që eksplorojnë nëse biomarkuesit e bazuar në gjak, mund të identifikojnë se kush mund të jetë në rrezik më të lartë për demencë dekada para se të shfaqen simptomat.”
Masud Husain, profesor i neurologjisë në Universitetin e Oksfordit, tha: “Ky është një studim mbresëlënës që në mënyrë unike ka qenë në gjendje të analizojë mostrat e gjakut nga gratë e ndjekura deri në 25 vjet.”
“Gjetjet tregojnë se niveli i p-tau 217 në gjak ofron një indeks të rrezikut të zhvillimit të demencës në të ardhmen.”
“Këto rezultate shtojnë mbështetje të mëtejshme për provat në rritje se testimi i p-tau 217 në gjak mund të jetë një mënyrë e rëndësishme për të kontrolluar njerëzit që janë më në rrezik për demencë, vite para se të bëhet një diagnozë.”
Dr. Linda McEvoy, autore kryesore e studimit, tha: “Biomarkuesit e bazuar në gjak si p-tau217 janë veçanërisht premtues sepse janë shumë më pak invazivë dhe potencialisht më të arritshëm sesa imazhet e trurit ose testet e lëngut kurrizor.”/ DPA News.
