Një analizë e re e të dhënave nga një konsorcium i madh ndërkombëtar kërkimor tregon se vështirësitë sociale dhe akademike shfaqen shpesh disa vite përpara shfaqjes së simptomave klinike të dallueshme te të rinjtë në rrezik për psikozë. Gjetjet sugjerojnë se këto rënie funksionale, veçanërisht në kontekstet shoqërore, mund të shërbejnë si shenja të hershme paralajmëruese që paraprijnë halucinacionet ose deluzionet, të cilat zakonisht lidhen me këtë gjendje.
Aktualisht, metoda kryesore për identifikimin e individëve në Rrezik Klinik të Lartë (Clinical High Risk – CHR) për psikozë mbështetet në praninë e simptomave psikotike të zbutura. Këto përfshijnë përvoja si anomali perceptuese, dëgjimi i zërave të paqartë ose një rritje e ndjeshme e dyshimit ndaj të tjerëve. Edhe pse këto shenja përdoren si tregues diagnostikë, ato shpesh shfaqen pasi individi ka filluar tashmë të përjetojë vështirësi të dukshme në funksionimin e përditshëm. Studime të mëparshme, kryesisht të kryera në Amerikën e Veriut dhe me mostra më të vogla, kanë treguar se problemet në marrëdhëniet me bashkëmoshatarët dhe në performancën shkollore shpesh paraprijnë diagnozën klinike. Megjithatë, kishte nevojë për të verifikuar nëse këto modele ishin të qëndrueshme në kultura të ndryshme dhe nëse lidhen në mënyrë specifike me simptoma negative ose me deficite njohëse.
Simptomat negative i referohen një reduktimi të funksioneve normale, si mungesa e motivimit, varfërimi i shprehjes emocionale ose tërheqja sociale. Këto dallohen nga simptomat pozitive, të cilat përfshijnë një shtim të përvojave, si halucinacionet dhe deluzionet. Në praktikën klinike, simptomat negative shpesh janë më pak të dukshme, por kanë ndikim të thellë në funksionimin afatgjatë dhe cilësinë e jetës.
Ekipi kërkimor synoi të riprodhonte gjetjet e mëparshme duke përdorur instrumente vlerësimi të përditësuara, të cilat mundësojnë dallimin më të saktë të simptomave negative nga gjendje të tjera si depresioni. Një objektiv tjetër ishte sqarimi nëse këto rënie funksionale janë thjesht pasojë e çrregullimeve të ankthit ose të humorit, apo nëse përfaqësojnë procese specifike që lidhen drejtpërdrejt me rrezikun për zhvillimin e psikozës. Rezultatet tregojnë se vështirësitë sociale dhe akademike nuk mund të shpjegohen plotësisht nga ankthi apo çrregullimet e humorit dhe se ato shfaqin një lidhje të veçantë me trajektoret e rrezikut për psikozë. Kjo sugjeron se monitorimi i funksionimit social dhe arsimor mund të ofrojë një dritare të rëndësishme për ndërhyrje të hershme, shumë përpara se simptomat psikotike të bëhen klinikisht të dukshme.
Në terma praktikë, këto gjetje nënvizojnë rëndësinë e zhvendosjes së fokusit nga identifikimi ekskluziv i simptomave psikotike drejt një vlerësimi më të gjerë të funksionimit të përditshëm të të rinjve. Një qasje e tillë mund të përmirësojë zbulimin e hershëm, të mundësojë ndërhyrje më parandaluese dhe, potencialisht, të reduktojë ashpërsinë ose shfaqjen e plotë të çrregullimeve psikotike. Ky hulumtim është publikuar në revistën shkencore Schizophrenia Bulletin.
