Ankthi është një përvojë emocionale universale, e lidhur me ndjenjën e shqetësimit, pasigurisë ose frikës për të ardhmen. Në nivele të moderuara, ai shërben si mekanizëm mbrojtës dhe sinjalizues. Megjithatë, kur ankthi bëhet i vazhdueshëm dhe kronik, ai fillon të ndikojë ndjeshëm në funksionimin emocional, mendor dhe fizik të individit.
Shpesh, personat që jetojnë me ankth të lartë nuk janë plotësisht të vetëdijshëm për natyrën e gjendjes së tyre dhe mund ta ngatërrojnë atë me depresionin ose çrregullime të tjera mendore, duke mos e kuptuar se shumë prej zakoneve të tyre të përditshme janë shprehje të ankthit të pamenaxhuar.
Një nga manifestimet më të zakonshme është ankthi i performancës, i cili shpesh mbetet i padukshëm për të tjerët. Edhe kur trupi përjeton rrahje të shpejta zemre, tension të brendshëm dhe mbingarkesë mendore, nga jashtë individi mund të duket i qetë dhe funksional. Detyrat shtesë pranohen pa kundërshtim, përgjegjësitë grumbullohen dhe emocionet mbahen të fshehura. Ky model shoqërohet me një ndjenjë të vazhdueshme paniku dhe stresi, e cila është rraskapitëse, por shpesh maskohet përmes produktivitetit dhe përmbushjes së pritshmërive të jashtme.
Ankthi i vazhdueshëm ndikon ndjeshëm edhe në gjumin. Edhe nëse gjatë ditës individi përpiqet të funksionojë në mënyrë të qetë dhe të kontrolluar, mendja shpesh bëhet më aktive gjatë natës. Vështirësitë për të rënë në gjumë, zgjimet e shpeshta ose pamundësia për t’u rikthyer në gjumë janë shenja të zakonshme të një sistemi nervor të mbingarkuar. Ankthi i pashprehur gjatë ditës ka tendencë të shfaqet gjatë natës, kur mekanizmat e shpërqendrimit bien dhe mendimet marrin më shumë hapësirë. Përveç ndikimit psikologjik, ankthi shfaqet shpesh edhe në trup. Dhimbjet fizike të vazhdueshme, veçanërisht në qafë, shpatulla, shpinë ose stomak, janë tregues të zakonshëm të tensionit kronik. Trupi mban mend atë që mendja përpiqet të shtypë dhe ankthi i akumuluar shpesh shndërrohet në dhimbje somatike. Këto simptoma fizike mund të jenë të vazhdueshme dhe të pashpjegueshme mjekësisht, duke reflektuar lidhjen e ngushtë mes shëndetit mendor dhe atij trupor.
Një tjetër shenjë e rëndësishme është pamundësia për t’u çlodhur. Edhe në momentet kur nuk ka kërkesa të drejtpërdrejta, mendja mbetet në gjendje vigjilence. Ankthi i vazhdueshëm e pengon individin të pushojë vërtet, duke e shtyrë drejt angazhimit të pandërprerë në punë, aktivitete shtëpiake ose ushtrime fizike. Qëndrimi i vazhdueshëm i zënë shërben si strategji shmangëse për të mos qëndruar vetëm me mendimet, por në të njëjtën kohë e përforcon ciklin e ankthit. Ky model shpesh shoqërohet me nevojën për të kënaqur të tjerët dhe për të mos zhgënjyer askënd. Marrja e gjithnjë e më shumë përgjegjësive perceptohet si mënyrë për të ruajtur kontrollin dhe vlerësimin e jashtëm. Edhe kur arritjet janë të shumta dhe të dukshme për të tjerët, individi rrallë ndien kënaqësi të vërtetë ose relaksim emocional. Ankthi e pengon përjetimin e gëzimit dhe e mban mendjen të fokusuar tek frika e humbjes ose dështimit.
Perfeksionizmi është një tjetër zakon i lidhur ngushtë me ankthin kronik. Kërkimi i vazhdueshëm i përsosmërisë, qoftë në punë, marrëdhënie apo pamje fizike, shpesh buron nga frika e gabimit dhe refuzimit. Standardet jorealiste krijojnë presion të vazhdueshëm dhe ushqejnë ndjenjën se asgjë nuk është kurrë mjaftueshëm e mirë. Ky presion i brendshëm e mban individin në një gjendje tensioni të vazhdueshëm. Përballja me ankthin çon shpesh në zhvillimin e zakoneve kompensuese jo të shëndetshme. Kafshimi i thonjve, kruarja e lëkurës, shkulja e flokëve apo vetullave janë mënyra të pavetëdijshme për të liruar tensionin e akumuluar. Këto sjellje ofrojnë lehtësim të përkohshëm, por nuk adresojnë shkakun e ankthit. Në këto raste, teknikat e relaksimit, si shtrirja apo frymëmarrja e thellë, mund të ndihmojnë në ndërprerjen e ciklit të tensionit.
Ankthi i vazhdueshëm shpesh shoqërohet edhe me izolim emocional. Frika se të tjerët nuk do ta kuptojnë përvojën e brendshme e shtyn individin të mbajë ndjenjat për vete. Situata sociale mund të shmangen, festat të lihen herët dhe komplimentet të refuzohen. Ky izolim nuk është gjithmonë fizik, por shpesh emocional, duke krijuar një ndjenjë vetmie të brendshme edhe kur personi është i rrethuar nga të tjerë.
Një nga shenjat më të forta të ankthit kronik është vetëkritika e ashpër. Individët me ankth kanë tendencë ta gjykojnë veten me standarde shumë më të rrepta sesa të tjerët. Gabimet, edhe ato më të voglat, përjetohen si dështime të mëdha dhe mendja bëhet një zë i vazhdueshëm qortues. Mungon aftësia për vetëngushëllim dhe për pranimin e faktit se gabimet janë pjesë e natyrshme e përvojës njerëzore. Nga jashtë, jeta e këtyre individëve mund të duket e rregullt dhe funksionale për kolegët, miqtë apo familjen. Megjithatë, brenda ekziston një frikë e vazhdueshme për humbjen e asaj që është arritur dhe një paaftësi për të shijuar vërtet momentin. Ankthi e mban vëmendjen të fokusuar tek ajo që mund të shkojë keq, duke e penguar individin të përjetojë plotësisht atë që tashmë ka.
Njohja e këtyre zakoneve është një hap i rëndësishëm drejt vetëdijes dhe shërimit. Ankthi i lartë nuk është shenjë dobësie, por një sinjal se sistemi emocional ka nevojë për kujdes, mbështetje dhe rregullim. Kur këto shenja kuptohen dhe adresohen me dhembshuri dhe qasje të ndërgjegjshme, bëhet e mundur të ndërpritet cikli i ankthit dhe të ndërtohet një marrëdhënie më e shëndetshme me veten dhe jetën e përditshme.
