Në thellësi të një strehe shkëmbore në Texas amerikan, studiuesit kanë zbuluar një arsenal të ruajtur pothuajse në mënyrë të përsosur, që daton mbi 6 mijë vjet më parë.
Në rajonin e thatë të Big Bend, në jug të Teksasit, një ekip arkeologësh identifikoi një koleksion mbresëlënës mjetesh prehistorike gjuetie në strehën shkëmbore të San Esteban Rock Shelter.
Kjo depo, e datuar rreth vitit 4.500 p.e.s., përfshin bosht druri të mbështjellë me lëkurë, maja predhash prej guri dhe komponentë të sofistikuar të atlatlit — një pajisje që shërbente si hedhëse shtize. Këto mjete u lejonin gjuetarëve të hershëm të godisnin objektiva me forcë vdekjeprurëse nga distanca deri në rreth 50 metra. Falë klimës jashtëzakonisht të thatë të shpellës, materiale organike që zakonisht do të ishin dekompozuar — si druri dhe lidhëset e ndërlikuara prej lëkure — kanë mbijetuar për mijëra vjet, duke ofruar një pasqyrë të rrallë mbi mjeshtërinë dhe teknologjinë e banorëve të parë të Amerikës së Veriut.
Përveç shtizave tradicionale, gërmimet zbuluan edhe të ashtuquajturat “bumerangë të drejtë” — armë druri të lakuara, të projektuara për të fluturuar në trajektore të qëndrueshme dhe për të goditur me saktësi kafshë të vogla. Këto artefakte janë pjesë e një trashëgimie më të gjerë arkeologjike në San Esteban, një vendbanim i banuar vazhdimisht që nga mijëvjeçari i 11-të p.e.s.
Studiues nga Center for Big Bend Studies dhe University of Kansas theksojnë se këto nuk janë mjete primitive, por sisteme gjuetie të projektuara me kujdes, që dëshmojnë një kuptim të thellë të mjedisit dhe ekologjisë. Zbulimi e forcon pozicionin e rajonit të Big Bend si një nga zonat më të hershme dhe teknologjikisht më domethënëse të banuara në Amerikën e Veriut.
