Astronomët kanë identifikuar një yll jashtëzakonisht të rrallë të gjeneratës së dytë, i cili konsiderohet si një “fosil kozmik” dhe ofron të dhëna të reja mbi mënyrën se si kanë vdekur yjet e parë në univers.
Ylli, i quajtur PicII-503, është zbuluar në galaktikën xhuxhe Pictor II, rreth 150 mijë vite dritë larg Tokës, me ndihmën e Kamerës së Energjisë së Errët në teleskopin Victor M. Blanco në Kili. Sipas studiuesve, ai i përket yjeve të Popullatës II, që ruajnë gjurmët kimike të brezave të parë të yjeve.
Një nga veçoritë më të jashtëzakonshme të PicII-503 është përmbajtja tepër e ulët e hekurit. Shkencëtarët vlerësojnë se ai ka vetëm 1/40,000 e sasisë së hekurit që gjendet në Diell, duke e bërë atë yllin më të varfër në hekur të zbuluar ndonjëherë jashtë galaktikës sonë.
Në të njëjtën kohë, ylli shfaq një përqendrim shumë të lartë të karbonit, me një raport karbon-hekur mbi 1,500 herë më të madh se ai i Diellit. Ky kombinim i pazakontë kimik i afron këto objekte me yjet më primitivë të njohur deri më sot.
Shkencëtarët e përshkruajnë këtë lloj studimi si “arkeologji kozmike”, pasi yje të tillë funksionojnë si kapsula kohore që ruajnë informacion mbi universin e hershëm. Yjet e parë, të njohur si Popullata III, përbëheshin pothuajse vetëm nga hidrogjen dhe helium, ndërsa elementët më të rëndë si karboni dhe hekuri u krijuan në bërthamat e tyre dhe u shpërndanë pas shpërthimeve si supernova.
Zbulimi i PicII-503 mbështet teorinë se disa nga këta yje të parë mund të kenë shpërthyer me energji relativisht të ulët, duke çliruar elementë më të lehtë si karboni, ndërsa pjesa më e madhe e hekurit mbeti në mbetjet e shpërthimit.
Sipas udhëheqësit të studimit, astrofizikanit Anirudh Chiti nga Universiteti i Stanfordit, zbulimi i një ylli që ruan kaq qartë gjurmët e brezit të parë të yjeve ishte në kufijtë e asaj që mendohej e mundur, për shkak të rrallësisë ekstreme të këtyre objekteve. Studimi, i publikuar në revistën Nature Astronomy, konsiderohet një hap i rëndësishëm për të kuptuar fazat më të hershme të evolucionit kimik të universit dhe formimin e galaktikave të para
