Zjarri u dha njerëzve të hershëm qasje në një larmi më të gjerë ushqimesh të sigurta, duke inkurajuar zhvillimin e trurit dhe duke hapur rrugën për zhvillimin e Homo sapiens.
Përdorimi i zjarrit konsiderohet ndër elementët më të merituar në fillimin e rrugës evolucionare të njerëzimit drejt niveleve tona moderne të inteligjencës dhe mënyrës së jetesës në përgjithësi, raporton RTS.
Zjarri u dha njerëzve të hershëm qasje në një larmi më të gjerë ushqimesh të sigurta, duke inkurajuar zhvillimin e trurit dhe duke hapur rrugën për zhvillimin e Homo sapiens.
Një zbulim i ri i sedimenteve të ushqimeve të përpunuara termikisht, artefakteve dhe copave të piritit që përdoreshin për të ndezur zjarrin në një minierë në Britaninë e Madhe tregon se njerëzit e zotëruan artin e ndriçimit dhe përdorimin e avantazheve të zjarrit më shumë se 400,000 vjet më parë, shkruan Science Alert .
“Ky zbulim i jashtëzakonshëm e zhvendos një moment të rëndësishëm prapa me rreth 350,000 vjet”, tha arkeologu i Muzeut Britanik, Rob Davies.
Zjarri ofroi përfitime të shumta, duke përfshirë ushqim më të sigurt.
“Implikimet janë të jashtëzakonshme. Aftësia për të krijuar dhe kontrolluar zjarrin është një nga pikat më kritike të kthesës në historinë e njerëzimit, me përfitime praktike dhe sociale që kanë ndryshuar evolucionin njerëzor”, shton ai.
Studiuesit hipotetizojnë se përdorimi i zjarrit filloi kur njerëzit filluan të përdornin flakët nga zjarret në pyje. Provat e këtij lloji të përdorimit të zjarrit datojnë më shumë se një milion vjet më parë, një praktikë e hershme për ruajtjen më të gjatë të mishit dhe nevojave të tjera të kuzhinës.
Paraardhësit tanë përdorën për herë të parë zjarrin nga zjarret në pyje
Megjithatë, aftësia për të ndezur një zjarr, në vend që të mirëmbante një ekzistues, ndoshta u shfaq më vonë.
Provat më të hershme të drejtpërdrejta të zjarrit të ndezur qëllimisht nga njeriu janë vetëm 50,000 vjeçare. Analiza e sëpatave të dorës të zbuluara në Francë në vitin 2018 tregoi se ato ishin goditur vazhdimisht kundër një minerali siç është piriti – një proces që do të kishte krijuar shkëndija.
Davies dhe kolegët e tij kanë identifikuar dy fragmente të vogla të piritit të oksiduar në Barnham, një fshat në Mbretërinë e Bashkuar. Një nga këto fragmente u gjet pranë katër sëpatave prej guri të shkrirë që kanë gjurmë djegieje.
“Studimet gjeologjike tregojnë se piriti është i rrallë në nivel lokal, duke sugjeruar se është sjellë qëllimisht në vend për ndezjen e zjarrit”, shkruajnë studiuesit në punimin e tyre.
Testet e sedimenteve treguan gjithashtu se vetitë e tyre ishin me shumë mundësi rezultat i ngrohjes së përsëritur, në përputhje me përdorimin njerëzor si zjarre kampi dhe jo si përdorim të vetëm.
Ndezësit e qëllimshëm të zjarrit në Anglinë paleolitike ishin ndoshta neandertalët, një tjetër tregues se të afërmit tanë të largët ishin të aftë për sjellje komplekse, duke përfshirë të menduarit abstrakt dhe përparimin teknologjik.
Aftësia për të krijuar zjarr u lejoi njerëzve të ushqeheshin dhe të lidheshin në grupe më të mëdha. Zjarri u dha gjithashtu paraardhësve tanë të hershëm qasje në teknologji të reja, të tilla si prodhimi i ngjitësit që ndihmoi në zhvillimin e mjeteve më të përparuara.
“Qasja në zjarr gjatë gjithë vitit do të kishte siguruar një fokus të shtuar komunal, potencialisht si një katalizator për evolucionin shoqëror. Do të kishte mundësuar gatimin rutinë, mund të kishte zgjeruar konsumin e rrënjëve të bimëve dhe mishit, do të kishte zvogëluar energjinë e nevojshme për tretje dhe do të kishte rritur marrjen e proteinave”, përfundojnë Davies dhe ekipi i tij.
“Këto përmirësime në dietë mund të kenë kontribuar në rritjen e madhësisë së trurit, përmirësimin e njohjes dhe zhvillimin e marrëdhënieve shoqërore më komplekse”, shtuan studiuesit.
Artikulli u botua në revistën Nature .
