Shkencëtarët po bëjnë thirrje për veprime globale për të ndaluar keqpërdorimin e kërkimeve neurologjike në përdorimin e kimikateve si “armë për kontrollin e mendjes”, shkruan RTS.
Një “armë e sofistikuar dhe vdekjeprurëse për kontrollin e mendjes” që mund të sulmojë ose ndryshojë vetëdijen, perceptimin, kujtesën ose sjelljen njerëzore nuk është më temë e fanta-shkencës, sipas dy profesorëve britanikë, raporton RTS .
Michael Crowley dhe Malcolm Dando të Universitetit të Bradfordit argumentojnë se mendja njerëzore është një objektiv i ri në luftë dhe nevojitet veprim urgjent global për të parandaluar përdorimin e neurologjisë si armë.
Libri i tyre, i botuar nga Shoqëria Mbretërore e Kimisë, eksploron se si përparimet në neurologji, farmakologji dhe inteligjencë artificiale po bashkohen për të krijuar një kërcënim të ri.
“Po hyjmë në një epokë në të cilën vetë truri mund të bëhet një fushë beteje”, thekson Prof. Crowley. “Mjetet për të manipuluar sistemin nervor qendror – për të qetësuar, ngatërruar ose edhe detyruar – po bëhen më të sakta, të arritshme dhe tërheqëse për shtetet.”
Libri gjurmon historinë interesante, ndonëse të tmerrshme, të kërkimit të sponsorizuar nga qeveria mbi kimikatet e sistemit nervor qendror (SNQ).
Gjatë dhe pas Luftës së Ftohtë, SHBA-të, Bashkimi Sovjetik dhe Kina “kërkuan në mënyrë aktive” të zhvillonin armë që veprojnë në sistemin nervor qendror, sipas Crowley-t. Qëllimi i tyre ishte të shkaktonin paaftësi të zgjatur tek njerëzit, duke përfshirë “humbjen e vetëdijes ose qetësimin ose halucinacionet ose mungesën e koherencës ose paralizën dhe çorientimin”.E vetmja herë që armët e CNS u përdorën në shkallë të gjerë ishte në vitin 2002 për t’i dhënë fund krizës së pengjeve në teatrin e Moskës. Forcat e sigurisë përdorën derivate të fentanilit për t’i dhënë fund rrethimit, në të cilin militantë të armatosur çeçenë mbajtën peng 900 spektatorë të teatrit.
Shumica e pengjeve u liruan, por më shumë se 120 vdiqën nga efektet e agjentëve kimikë, dhe një numër i paspecifikuar pësoi dëme afatgjata ose vdiqën para kohe.
Që atëherë, kërkimet kanë përparuar ndjeshëm. Profesorët pohojnë se ekziston mundësia e krijimit të armëve shumë më “të sofistikuara dhe të synuara” që dikur ishin të paimagjinueshme.
“E njëjta njohuri që na ndihmon të trajtojmë çrregullimet neurologjike mund të përdoret për të prishur njohjen, për të nxitur bindjen ose edhe në të ardhmen për t’i kthyer njerëzit në agjentë të pavetëdijshëm”, thotë Prof. Malcolm Dando.
Kërcënimi është “real dhe në rritje”, por ka boshllëqe në traktatet ndërkombëtare të kontrollit të armëve që e pengojnë atë të trajtohet në mënyrë efektive, paralajmërojnë profesorët.
Dando është Profesor Emeritus i Sigurisë Ndërkombëtare në Universitetin e Bradfordit dhe një ekspert kryesor në kontrollin e armëve biologjike dhe kimike. Crowley është një Hulumtues i Lartë Nderi Vizitor në Departamentin e Studimeve të Paqes dhe Zhvillimit Ndërkombëtar në Universitetin e Bradfordit.Të dy morën pjesë në sesionin e 30-të të organit ndërkombëtar që mbikëqyr zbatimin e Konventës për Armët Kimike, Konferencës së Shteteve Palë në Hagë.
Ata mbështesin një kuadër të ri për “kontroll holistik të armëve”, në vend që të mbështeten në traktatet ekzistuese të kontrollit të armëve. Në libër, ata përshkruajnë një numër hapash praktikë që mund të ndërmerren, duke përfshirë krijimin e një grupi pune mbi agjentët që veprojnë në sistemin nervor qendror dhe agjentët më të gjerë paaftësues. Sugjerime të tjera kanë të bëjnë me trajnimin, monitorimin dhe përkufizimet.
“Ne duhet të kalojmë nga menaxhimi reaktiv në atë proaktiv”, thotë Dando.
Të dy pranojnë se po mësojmë më shumë rreth trurit dhe sistemit nervor qendror, gjë që është e mirë për njerëzimin. Ata vënë në dukje se nuk po përpiqen të pengojnë progresin shkencor dhe se bëhet fjalë për parandalimin e abuzimit.
“Ky është një zile zgjimi. Ne duhet të veprojmë tani për të mbrojtur integritetin e shkencës dhe shenjtërinë e mendjes njerëzore”, thekson Michael Crowley.
