Nga Camilla Foster, dpa
Gjithnjë e më shumë njerëz po u besojnë ndikuesve (influencuesve) më shumë sesa mjekëve kur bëhet fjalë për këshillat shëndetësore, pavarësisht se shumë postime janë çorientuese. Atëherë, cila është mënyra e zgjuar për të përdorur TikTok-un dhe YouTube-in për informacione shëndetësore pa rënë në spiralen e ankthit për shëndetin?
A e gjeni ndonjëherë veten të përfshirë vonë natën në një seancë të pafundme kërkimi dhe lëvizjeje në TikTok, duke kërkuar këshilla shëndetësore? Nëse po, sigurisht që nuk jeni i vetëm.
Të dhënat nga Bupa Wellbeing Index 2026, i cili anketoi 8,000 njerëz në të gjithë Mbretërinë e Bashkuar, zbuluan se njerëzit po u drejtohen gjithnjë e më shumë rrjeteve sociale për përgjigje të shpejta ndaj pyetjeve të tyre rreth shëndetit me YouTube (25%) dhe TikTok (20%) që renditen ndër burimet më të përdorura të informacionit shëndetësor nga të anketuarit.
Ndërkohë, një në pesë persona (20%) deklaruan se besojnë që ndikuesit kanë informacione shëndetësore më të përditësuara sesa mjekët, pavarësisht se 38% e të rriturve thanë se personalisht kanë hasur në internet informacione shëndetësore që më vonë kanë zbuluar se ishin çorientuese.
Studiuesit kanë arritur në gjetje të ngjashme edhe gjetkë dhe, në SHBA, sondazhet e Pew Research Center zbuluan se 40% e të rriturve amerikanë përfshirë gjysmën e të rriturve nën moshën 50 vjeç u drejtohen rregullisht ndikuesve në rrjetet sociale dhe podkasteve për këshilla shëndetësore.
Faqet e rrjeteve sociale janë të mbushura me këshilla, sugjerime dhe informacione për shëndetin, por në çfarë mase po na ndihmon apo po na pengon kjo në aftësinë tonë për të bërë zgjedhje të informuara për shëndetin?
Ne biseduam me mjeken Dr Stephanie Hicks, mjeke e përgjithshme e specializuar në shëndetin mendor, për të shqyrtuar përfitimet dhe problemet e mundshme të përdorimit të rrjeteve sociale për këshilla shëndetësore. Ajo ka ndarë gjithashtu disa këshilla praktike për mënyrën se si të orientoheni në përmbajtjet shëndetësore në internet pa i ushqyer ato ankthin për shëndetin.
A ka përfitime nga përdorimi i rrjeteve sociale si një mjet për ndarjen e këshillave dhe informacioneve shëndetësore?
“Unë mendoj se ka shumë anë pozitive të rrjeteve sociale [në fushën e shëndetit]. Është një mjet i fuqishëm për t’iu drejtuar shumë njerëzve, veçanërisht të rinjve, dhe është një mënyrë e shkëlqyer për të shpërndarë shpejt informacionin”, thotë Hicks.
“Unë vetë ndjek shumë mjekë dhe profesionistë të fushës së mjekësisë në rrjetet sociale dhe ka shumë profesionistë të kualifikuar që ndajnë përmbajtje të shkëlqyer shëndetësore në këto platforma.”
“Rrjetet sociale janë një vend ku shumë njerëz do të shohin dhe do të mësojnë për gjëra të reja, ndaj në këtë aspekt mendoj se mund të jenë të dobishme.”
Cilat janë të metat e mundshme?
“E meta kryesore është se çdokush mund të publikojë çfarëdo gjëje në rrjetet sociale, kështu që edhe nëse një video është shpërndarë dhe pëlqyer nga shumë njerëz, kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se përmbajtja e saj është e saktë”, thekson Hicks. “Kjo mund të shkaktojë konfuzion rreth asaj se cilat informacione shëndetësore në internet janë të sakta dhe cilat jo.”
“Përveç kësaj, konsumimi i kësaj përmbajtjeje mund të ndikojë potencialisht në vendimmarrjen e njerëzve lidhur me mënyrën se si do të vazhdojnë ta trajtojnë çdo gjendje apo shqetësim që mund të kenë.”
Ajo shpreh gjithashtu shqetësim për përmbajtjet e sensacionalizuara.
“Algoritmi duket se favorizon përmbajtjet që janë më sensacionale, emocionalisht të ngarkuara dhe befasuese, pasi këto priren të jenë lloji i përmbajtjes që shpërndahet dhe ndaj së cilës reagojnë më shumë njerëzit”, shpjegon mjekja e përgjithshme.
“Prandaj, është e rëndësishme të mbani mend se vetëm sepse diçka është shpërndarë gjerësisht ose është e njohur, kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se është e saktë.”
Çfarë është ankthi për shëndetin dhe a mund të ndikojnë rrjetet sociale në të?
“Ndërsa është mirë të mendoni për shëndetin tuaj dhe për mënyrën se si mund ta bëni veten personin më të mirë që mund të jeni, ankthi për shëndetin është kur kërkoni dhe kontrolloni vazhdimisht trupin tuaj për shqetësime shëndetësore dhe siguria që merrni nga këto kontrolle nuk është e mjaftueshme”, shpjegon Hicks.
“Një sjellje dhe shqetësim i tillë pothuajse kthehet në një problem më vete. Shpesh, kur shoh një pacient me ankth për shëndetin që përqendrohet vërtet te diçka, kjo pothuajse mund të kthehet në një profeci vetëpërmbushëse.”
Rrjetet sociale shpesh mund t’i ushqejnë këto shqetësime.
“Nëse po kërkoni për një simptomë ose gjendje specifike në rrjetet sociale, ka shumë gjasa që të gjeni video të njerëzve që tregojnë histori për përvoja vërtet të tmerrshme që kanë pasur”, thotë Hicks.
“Kjo mund t’i bëjë njerëzit të futen në një vrimë lepuri të lëvizjes pa fund nëpër përmbajtje, gjë që ka të ngjarë ta ushqejë këtë ankth.”
Nëse kalimi i kohës në rrjetet sociale po ju bën të ndiheni në ankth për shëndetin tuaj dhe nuk jeni të sigurt se cilit informacion t’i besoni, ja disa këshilla që mund t’ju ndihmojnë:
Kufizoni ekspozimin tuaj
“Formati i rrjeteve sociale është krijuar për të tërhequr vëmendjen tuaj dhe për t’ju bërë të konsumoni dhe të shikoni gjithnjë e më shumë përmbajtje, ndaj do të rekomandoja të përpiqeni të kufizoni sasinë e ekspozimit që keni ndaj përmbajtjeve të lidhura me shëndetin në internet”, rekomandon Hicks.
“Nëse vazhdimisht po ju shfaqen reklama për suplemente ose përmbajtje që ju bëjnë të shqetësoheni shumë për shëndetin tuaj dhe të ndiheni të mbingarkuar, ndoshta duhet të largoheni prej tyre.”
Mos ndiqni më llogaritë që ju shkaktojnë ankth
“Mos ndiqni më llogaritë që ju shkaktojnë ndjenja ankthi, ju bëjnë të ndiheni keq me veten dhe/ose ju demotivojnë, sepse ato do t’ju shterojnë dhe nuk do t’ju ndihmojnë ta jetoni jetën tuaj në maksimum”, këshillon Hicks.
Përdorni shërbimet mbështetëse në punë
“Shumë vende pune kanë akses në shërbime shëndetësore dhe mirëqenieje që mund të ofrojnë mbështetje nëse po ndiheni të mbingarkuar dhe të shqetësuar për shëndetin dhe ankthin tuaj”, thotë Hicks.
Jini më skeptikë ndaj asaj që shihni në internet
“Kur konsumoni përmbajtje shëndetësore në internet, përpiquni të mendoni se kush po e ofron këtë informacion”, rekomandon Hicks.
“A është mjek? Cilat janë kualifikimet e tij? Çfarë provash po ofron? A po përpiqet të shesë një produkt ose shërbim? Nëse po shet një produkt ose shërbim, jini pak më skeptikë ndaj asaj që thotë.”
“Përveç kësaj, nëse dikush po ndan një histori për diçka që i ka ndodhur, mbani parasysh se kjo është përvoja e tij individuale dhe nuk do të thotë domosdoshmërisht se vlen edhe për ju.”
Jini të kujdesshëm ndaj çdo gjëje që duket shumë e mirë për të qenë e vërtetë
“Nëse diçka tingëllon shumë e mirë për të qenë e vërtetë, atëherë ndoshta është”, thotë Hicks. “Nëse diçka është një kurë/produkt revolucionar për të zgjidhur një problem shëndetësor, ndoshta do të ishte në lajme dhe do të kishte shumë prova dhe kërkime për ta mbështetur.”
Kontrolloni faktet e informacionit me burime të besueshme dhe faqe zyrtare
Mos e merrni si të mirëqenë gjithçka që dikush thotë në internet dhe bëni kërkimet tuaja.
“Nëse dëshironi të mësoni më shumë rreth një gjendjeje ose simptome specifike, do të rekomandoja të shikonit faqe shëndetësore të njohura dhe të besueshme, si NHS ose Bupa UK”, këshillon Hicks. “Organizatat zyrtare shëndetësore janë shumë më të rrepta sa i përket provave dhe informacionit që publikojnë në internet, ndaj do t’ju japin informacion më të mirë.”
Kërkoni këshillën e mjekut tuaj
“Nëse jeni vërtet të shqetësuar për një problem specifik shëndetësor, atëherë ndoshta ia vlen të flisni me një profesionist, siç është mjeku i përgjithshëm”, thotë Hicks.
“Rregulli im i përgjithshëm është të prisni tre javë përpara se të shkoni te mjeku i përgjithshëm për dhimbje, shqetësime dhe sëmundje të zakonshme, sepse trupi zakonisht është i aftë të shërohet vetë. Megjithatë, nëse keni dhimbje të forta dhe shumë simptoma, ju lutem vizitoni një mjek të përgjithshëm sa më shpejt që të mundeni.”
Nëse keni pasur simptoma të vazhdueshme, Hicks rekomandon të mbani një ditar të simptomave.
“Mbani shënim se cilat janë simptomat tuaja, kur i përjetoni ato dhe çdo informacion tjetër që mund të jetë i rëndësishëm, si për shembull çfarë keni ngrënë, për t’ia treguar mjekut tuaj të përgjithshëm në takimin e ardhshëm”, rekomandon Hicks.
